Solec Kujawski


Na mapach: 53°04′50″N 18°13′20″E/53,080556 18,222222

Solec Kujawski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Solec Kujawski (do 22 listopada 1924 Solec[3]; niem. Schulitz) – miasto w centralnej części Kujaw i województwa kujawsko-pomorskiego, w powiecie bydgoskim, siedziba miejsko-wiejskiej gminy Solec Kujawski. Leży na lewym brzegu Wisły w odległości 20 km od Bydgoszczy (zachód) i 35 km od Torunia (wschód). Tereny położone na południe od miasta porasta jeden z największych kompleksów leśnych w PolscePuszcza Bydgoska. Miasto na pograniczu Kujaw i Pomorza. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. bydgoskiego.

Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. Solec Kujawski liczył 15 635 mieszkańców[2].

W pobliżu miasta znajduje się uruchomione 4 września 1999 r. Radiowe Centrum Nadawcze z nadajnikiem o mocy 1000 kW i dwoma masztami radiowymi o wysokości 330 i 289 m, które emitują 1 Program Polskiego Radia.

Miasto królewskie lokowane w 1325 roku położone było w XVI wieku w województwie inowrocławskim[4].

Spis treści

Nazwa miasta | edytuj kod

Nazwa miasta pochodzi od soli (niem. Saltz) – w średniowieczu bardzo ważnego towaru. Możliwe jest również pochodzenie od staropolskich wyrazów sół, sołek, które oznaczały spichrzmagazyn zbożowy, gdzie składowano daniny dla księcia (w szczególności zboże). W przeszłości, przed nadaniem obecnej polskiej nazwy, funkcjonowały również inne wersje nazewnictwa: Solecz, Solyecz (Soliecz), Solitz, Sulec, Szolec, Szulice.

Skwer Solidarności w Solcu Kujawskim

Później powstała i ukształtowała się niemiecka nazwa Schulitz, następnie przekształcona przez ludność wiejską z okolic miasta w gwarze dolnoniemieckiej (Plattdeutsch) na Sülz.

Do dziś nie udowodniono, iż w okolicach miasta znajdowały się pokłady soli (podobnie jak w Inowrocławiu), z czym mogło się wiązać powstanie nazwy. Najbardziej prawdopodobne jest przypuszczenie, że miasto w przeszłości było ważnym ośrodkiem handlu solą z samych Kujaw bądź z Wieliczki i Bochni (transport Wisłą w dół rzeki – intensywna wymiana towarowa między regionami nadwiślańskimi a Pomorzem).

Nowa zabudowa

Po powrocie miasta do Polski w 1920, wynikły trudności w dostarczaniu poczty związane z istnieniem większej liczby miast położonych nad Wisłą o tej samej nazwie. W związku z tym początkowo miasto określano jako Solec nad Wisłą. Jednak zmiana ta nie rozwiązała problemów z dostarczaniem poczty i w celu bliższego określenia położenia miasta dodano do nazwy Solec człon koło Torunia.

W 1924 wojewoda poznański Adolf Bniński zaproponował nazwę funkcjonującą do dziś. Innymi propozycjami niektórych radnych były nazwy: Solec Pomorski, Solec Wielkopolski, Solec Drzewny, Solec Spław, Solec Las.

2 grudnia 1924 oficjalnie zatwierdzono obecną nazwę miasta.

Historia | edytuj kod

Rys historyczny (do początków XVII w.) | edytuj kod

Przed 1325 | edytuj kod

Prawdopodobnie miejscowość została po raz pierwszy wymieniona w 1263, w dokumencie opisującym spór Zakonu krzyżackiego z księciem Kazimierzem I kujawskim dotyczącym blokowania statków na Wiśle, które chciały składać swój towar w Solcu[5]. Korzystne położenie nad Wisłą pozwala domniemać, że Solec istniał jeszcze przed pojawieniem się pierwszych pisemnych wzmianek[6].

1325 | edytuj kod

Nadanie dokumentu lokacyjnego | edytuj kod

W 1325 Solcu nadano prawa miejskie. Prawnuk Konrada I mazowieckiegoksiążę Przemysł inowrocławski udzielił wtedy swemu poddanemu Tomaszowi z Jaksic przywileju na założenie miasta. Oryginalny dokument lokacyjny już nie istnieje – nie wiadomo co się z nim stało (przypuszczalnie zaginął w czasie walk między Krzyżakami a Władysławem Łokietkiem, lecz, jak wynika z potwierdzenia przywileju przez króla Zygmunta I Starego z 1538 mieszkańcy przedłożyli mu dokument z podpisem i pieczęcią księcia). Przywilej był wielokrotnie potwierdzany przez królów polskich. Po prawej, w tabeli zestawiono dane dotyczące kolejnych potwierdzeń aktu lokacyjnego[7].

Treść dokumentu lokacyjnego | edytuj kod

W inwokacji dokumentu stwierdza się, że Przemysł z łaski i własnej woli, jak również za radą naszej szlachty, miasto nasze na zasadach prawa magdeburskiego przekazuje mądremu i szlachetnemu człowiekowi, wiernemu Tomaszowi z Jaksic. Tomasz i jego następcy otrzymali nieograniczone dziedziczenie oraz wójtostwo w nowo założonym mieście, z czym wiązało się otrzymanie wielu przywilejów, jak i obowiązków dla niego i jego następców.

  • Przywileje wójta – niektóre przywileje wójta i jego następców:
    • prawo wybudowania w dowolnie wybranym miejscu swojego domu, który był wolny od wszelkich opłat oraz dożywotnio zapewniony dla niego i jego następców
    • sześć łanów pola wolnych od wszelkich opłat oraz prawo wypasu
    • otrzymywanie 1/6 części należnych podatków oraz 1/3 części należnych opłat sądowych
    • prawo wybudowania kuźnicy, młyna i łaźni
  • Obowiązki wójta – do obowiązków wójta nałożonych na niego w dokumencie należało m.in.:
    • dopilnowanie by miasto ze wszelką starannością rozbudować i gdyby w przyszłości miasto przez ogień, od czego nas Bóg zachowaj, lub w inny sposób ucierpieć miało, co uszkodzone znowu odtworzyć
    • sprawowanie sądów według prawa magdeburskiego – podlegało mu sądownictwo (Jeśli (...) mieszczanin rani drugiego, zabije, bądź mu jakąś krzywdę wyrządzi, to nie ma nikt inny poza Tomaszem, naszym wójtem, być sędzią w tej sprawie; zastrzeżono jednak, iż w przypadku gdy jedną z wyżej wymienionych osób jest rycerz, lub gdy zdarzenie ma miejsce w pobliżu ratusza, to sądzenie przypada sędziemu bądź staroście)
  • Inne części dokumentu:
    • Częścią dokumentu jest poza tym przywilej leśny, który zapewnił, że las w promieniu jednej mili (najprawdopodobniej staropolskiej, która liczyła ok. 6 tys.–7 tys. m) jest we wieczystym posiadaniu wójta i miasta.
    • Mieszczanie mieli obowiązek, po upływie 10-letniego zwolnienia od podatków, corocznego ich uiszczania na św. Marcina (11 listopada).
    • Określono poza tym granice miasta (między wsiami Łęgnowo i Przyłubie).
    • W całym dokumencie nazwa „Solec” nie została wymieniona. Dopiero w potwierdzeniu Zygmunta I Starego z 1538, król stwierdził, że w dokumencie chodzi (...) wyraźnie o nazwę miasta Solec.

XIV-XVI w. | edytuj kod

Czasy Władysława Łokietka | edytuj kod

Pierwsze lata istnienia Solca jako miasta nie były spokojne. Spory pomiędzy zakonem krzyżackim a Polską (w 1309 Krzyżacy przejmują Pomorze Wschodnie z Gdańskiem) doprowadziły do działań wojennych, które wybuchły w 1329. W walkach tych, podczas gdy Krzyżacy plądrowali Kujawy i Wielkopolskę, szczególnie mocno ucierpiał m.in. Solec (ziemie te zdobyte zostały w okolicach 1332).

Czasy Kazimierza Wielkiego | edytuj kod

Za panowania następcy Łokietka – Kazimierza Wielkiego, w 1336 król zgodził się w układzie z Wyszehradu na to, by zakon zatrzymał Pomorze, ziemię chełmińską i michałowską, a ziemię dobrzyńską i Kujawy zwrócił Polsce – lecz szlachta i duchowieństwo odmówili potwierdzenia porozumienia i doprowadzili do procesu kanonicznego, który zakończył się dla zakonu niekorzystnie. Pomimo to Krzyżacy zatrzymali Kujawy, wraz z Bydgoszczą i Solcem. Tragedią dla mieszkańców młodego miasta była powódź, która nawiedziła Solec wiosną 1339. Miasto pozostawało pod kontrolą zakonu aż do 8 lipca 1343, gdy zatwierdzono układ z Wyszehradu pokojem kaliskim i Krzyżacy zwrócili ziemię kujawską oraz dobrzyńską. Po zakończeniu sporu polsko-krzyżackiego król zajął się odbudową silnie zniszczonych miast na Kujawach, w tym odbudową Solca.

Czasy Ludwika Węgierskiego | edytuj kod

Następca ostatniego Piasta – Ludwik Węgierski oddał m.in. ziemie w okolicach Bydgoszczy (w tym Solec) jako lenno dla księcia Kazimierza Szczecińskiego. Następnie Solec Kujawski, Bydgoszcz i kilka innych okolicznych miast należało do księcia Władysława Opolczyka (od 1378). W późniejszym czasie właściciel zmieniał się wielokrotnie.

Z 1382 pochodzi pierwsza pisemna wzmianka o kościele parafialnym w Solcu Kujawskim – o dzisiejszym Kościele pw. Św. Stanisława (parafia ta aż do czasów rozbiorowych należała do dekanatu bydgoskiego).

Czasy Władysława Jagiełły | edytuj kod

W 1392, po zjednoczeniu Kujaw i przyłączeniu ich do Korony Królestwa Polskiego, miasto zostało własnością samego króla Władysława Jagiełły (administracyjnie leżało w powiecie bydgoskim i w województwie inowrocławskim; zobacz: podział terytorialny Rzeczypospolitej Obojga Narodów). Było ono wielokrotnie miejscem rozmów i pertraktacji z zakonem krzyżackim. Rozmowy różnego typu i wagi odbywały się najczęściej na piaskowych wyspach na Wiśle, których wtedy było bardzo dużo, gdyż tędy przebiegała wówczas granica pomiędzy Polską a zakonem. Przykładem może być rozmowa z 1389, w czasie której zakon skarżył się, że pruscy kupcy są w Polsce obrabowywani. Rozmowa ta nie przyniosła jednak rezultatu.

W czasie wielkiej wojny z zakonem w latach 1409–1411 Solec został spalony. Również po jej zakończeniu miasto było wielokrotnie plądrowane przez Krzyżaków. Wskutek wojen i napadów miasto poważnie podupadło i znacznie zubożało. Ponownie Solec był miejscem rokowań polsko-krzyżackich w 1417, lecz dopiero 27 września 1422 w miejscowości Mełno (dzisiejszy powiat grudziądzki) zawarto pokój między obydwoma stronami (zobacz: pokój melneński).

Czasy Władysława Warneńczyka i ostatnich Jagiellonów | edytuj kod

W 1441 wdowa po Władysławie Jagielle Zofia Holszańska przekazała w zastaw za 5736 guldenów węgierskich Bydgoszcz wraz z zamkiem, Solec Kujawski, Gniewkowo i Fordon staroście inowrocławskiemu Mikołajowi Szarlejskiemu. Skutkowało to tym, że Solec z miasta królewskiego spadł do rangi miasta zależnego. Szesnaście lat później, w 1457 właścicielem m.in. Solca został Jan Kościelecki, herbu Ogończyk (aż do 1600 miasto należało do rodziny Kościeleckich). W następnych latach Solec, pomimo osiągniętego spokoju po II pokoju toruńskim z 1466, nie mógł się rozwijać w pełni, ponieważ jego gospodarkę tłumiły większe miasta sąsiednie – Bydgoszcz i Toruń.

Z 1540 pochodziły dawne nadwiślańskie spichrze zbożowe, które znajdowały się na terenie Solca i znacznie ułatwiły handel zbożem z Gdańskiem. Według nielicznych zachowanych odpisów z ksiąg miejskich wynika, że w 1571 wszyscy mieszkańcy miasta byli Polakami (ludność niemiecka, która prawdopodobnie na początku istnienia Solca przebywała na tych terenach, zasymilowała się).

XVII-XVIII w. | edytuj kod

Początki osadnictwa olęderskiego | edytuj kod

Większość dzisiejszego obszaru miasta tworzyły dawniej dwie samodzielne gminy wiejskieOlędry Miejskie i Olędry Zamkowe. Należały one, jak same nazwy wskazują do dawnych osad olęderskich, czyli do holenderskich osadników, którzy osiedlali się m.in. na terenach dzisiejszego Solca i okolic. Osadnictwo holenderskich mennonitów zapoczątkowane zostało w Polsce już w XVII w. Było ono wywołane przede wszystkim nietolerancją religijną w Holandii za czasów cesarzy Karola V i Filipa II. Z biegiem czasu Olędrami (Holendrami) nazywano wszystkich osadników na terenach zalewowych, także Polaków. Pozostałościami po osadnictwie olęderskim na ziemiach gminy Solec Kujawski są cmentarz menonicko-ewangelicki w Przyłubiu i resztki zabudowy.

Kalendarium | edytuj kod

Solecki przemysł drzewny około 1885 roku
  • 1866 – w Solcu rozpoczął działalność pierwszy większy zakład przemysłowy – tartak Maria
  • 1867 – w Solcu mieszkało 838 osób; 37 zakładów rzemieślniczych (stolarze, krawcy, szewcy, kowale), 7 firm przewozowych, 16 furmanów, 23 szyprów, 8 oberży i 6 sklepów
  • 1868 – kościół ewangelicki otrzymał dwa dzwony
  • 1871 – w wojnie prusko-francuskiej wzięło udział 56 poborowych z Solca
  • 1873 – w Solcu epidemia cholery na którą zmarło kilkaset osób, w tym ponad 80 flisaków z Królestwa Polskiego; przemysłowiec Rütger z Drezna założył Przedsiębiorstwo Impregnacji Podkładów Kolejowych, Lindau uruchamia tartak; Dyrekcja Kolei Wschodnich rozpoczyna budowę bocznicy kolejowej do Wisły
  • 20 kwietnia 1874 – utworzono szkołę powszechną przy ul. Breitestraße (dziś ul. Kościuszki)
  • 29 marca 1878–1885 – burmistrzem zostaje Ludwik Seiler
  • 25 stycznia 1885 – zebranie założycielskie Towarzystwa śpiewu w Solcu (niem. Gesangverein zu Schulitz) – chóru żeńskiego, do którego wstąpiły 94 panie
  • 1885 – w Solcu osiadł na stałe lekarz, założono pierwszą aptekę
  • 1 lipca 1885 – 2 lipca 1909 – burmistrzem Solca jest Heinrich Teller
  • 20 marca 1886 – w Solcu powstała Ochotnicza Straż Pożarna
  • 1891 – w Solcu mieszka 2370 osób
  • 19 stycznia 1891 – oddano do użytku nowy ratusz
  • 1891–1903 – budowa zabytkowej kamienicy przy ul. 23 Stycznia 13, w której obecnie mieści się Zespół Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych w Solcu Kujawskim
  • 1894 – rozbudowa kościoła ewangelickiego m.in. o wieżę wysoką na 37 metrów
  • 1894–1897 – w Solcu ukazywała się gazeta Schulitzer Zeitung
  • 19 grudnia 1897 – spłonął dom modlitwy w Otorowie
  • 18 października 1898 – herb miasta zostaje przyjęty przez zgromadzenie Rady Miasta
  • 1901 – uruchomiono w Solcu centralę telefoniczną, początkowo na 20 numerów
  • 7 września 1902 – rozpoczęło działalność Bractwo Strzeleckie (niem. Schutzengilde zu Schulitz), przewodniczącym wybrano burmistrza Tellera, zrzeszało członków z Solca i okolic, a także z innych miejscowości jak Nakło czy Unisław, skupiało Niemców, Polaków i Żydów, początkowo zawody odbywały się w lokalu Krügera przy ul. Dworcowej
Kolejowa wieża ciśnień
  • 1902–1914 – budowa „strzelnicy” – siedziby Bractwa Strzeleckiego
  • 1903–1906 – położono 1200 m kanalizacji
  • 1904 – w Solcu rozpoczęło działalność Społeczne Towarzystwo Budowlane, którego prezesem był burmistrz Teller
  • 1905 – w mieście działało koło nr 9 polskiej organizacji „Straż”
  • 1906 – zakończono budowę rzeźni miejskiej
  • 1907 – Solec liczył 4300 mieszkańców; uruchomiono miejską gazownię; zamknięto stary kościół katolicki; firma Lindaua zaczęła budowę domów dla pracowników
  • 10 lipca 1909 – w prowizorycznej kaplicy odprawił swoją mszę prymicyjną pierwszy pochodzący z Solca kapłan ksiądz Ildefons Nowakowski
  • 25 listopada 1909 – rozebranie grożącego zawaleniem, drewnianego kościoła parafialnego, na miejscu którego stoi dziś kościół św. Stanisława
  • 29 listopada 1909 – 19 stycznia 1920 – burmistrzem Artur Roesler
  • 2 sierpnia 1910 – 1 listopada 1912 – budowa murowanego kościoła św. Stanisława i jego poświęcenie
  • 1912 – w mieście działa Towarzystwo Obywatelskie („Bürger Verein”); powstaje polskie Towarzystwo Mężczyzn im. Serca Jezusowego
  • styczeń 1912 – w wyborach do parlamentu polski kandydat dr Piskorski zdobył w Solcu tylko 52 głosy (6%)
  • 28 grudnia 1913 – wystawienie w „Domu Katolickim” „Jasełek” Lucjana Rydla – prawdopodobnie pierwsza polska impreza kulturalna w Solcu
  • 1914 – po wybuchu I wojny światowej większość poborowych z Solca służyło w 49. zapasowym pułku piechoty, skierowanym na front wschodni
  • 1918 – w Solcu stacjonował nakielski oddział Grenzschutzu, trwają prześladowania mieszkańców Solca bez względu na narodowość, dochodzi prawie do otwartej wojny pomiędzy mieszkańcami a żołnierzami
  • październik 1918 – proboszczem soleckim został Jan Klein
  • listopad 1918 – w Solcu powstała Rada Robotnicza i Żołnierska, na której czele stanął miejscowy działacz socjalistyczny Gustaw Gerth, został on dokooptowany na członka magistratu
  • 1919 – powstało Towarzystwo Śpiewu „Moniuszko”
  • styczeń 1919 – po wybuchu powstania wielkopolskiego wprowadzono zakaz rozmów telefonicznych po polsku, nie doręczano korespondencji, na której były polskie nazwy miejscowości
  • 17 sierpnia 1919 – w Solcu powstało Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” z prezesem Bolesławem Maternickim na czele
  • 19 stycznia 1920 – oddział 3 Pułk Ułanów Wielkopolskich dowodzony przez płk. Mosiewicza wkracza do Solca; niemieckie władze miasta przekazują symboliczne klucze do miasta władzom polskim, Jan Klein wszedł do kolegium magistratu, a następnie został mianowany komisarycznym burmistrzem; dotychczasowy niemiecki burmistrz Roesler nadal był zatrudniany jako urzędnik
  • 14 sierpnia 1920 – wojewoda poznański i starosta bydgoski mianowali nowych członków magistratu i Tymczasowej Rady Miejskiej, zastępcą burmistrza został kupiec Jan Kentzer, ławnikami aptekarz Bolesław Maternicki, księgarz Herman Lange i sekretarz Gustaw Gerth, radnymi zostali: właściciel tartaku Bruno Haase, urzędnik stanu cywilnego Stanisław Lewandowski, kupiec Józef Pflaum, mistrz murarski Robert Schiller, rybak Jan Olkiewicz, rolnik Wilhelm Krakau, kupiec Andrzej Borkowski, zegarmistrz Max Biernatzki, robotnik Max Komorski
  • wrzesień 1920 – ks. Jan Klein został przeniesiony przez władze duchowne do Bydgoszczy i zrezygnował z funkcji burmistrza
  • styczeń 1921 – miasto przejęło na własność gazownię miejską od firmy A. Klönne z Dortmundu
  • 20 marca 1921 – nowym komisarycznym burmistrzem Solca został wybrany Teofil Pepliński z Chełmży
  • 30 marca 1921 – na cmentarz przy kościele św. Stanisława przeniesiono zwłoki powstańców wielkopolskich – Michała Dyrdy z Jaksic oraz Franciszka Piotrowskiego z Pęchowa, poległych pod Chrośną w walkach z niemieckim Grenzschutzem
  • 1922 – Solec przystąpił do Polskiego Banku Komunalnego, na czele Koła Muzycznego „Harmonia” prezes Stanisław Długi, sekretarzem Andrzej Mulkowski, skarbnikiem i dyrygentem – Franciszek Jagielski; otwarto polską szkołę katolicką na toruńskim przedmieściu; założono Grupę Związku Inwalidów Wojennych Rzeczypospolitej Polskiej
  • 9 lipca 1922 – w Solcu odbył się zjazd X Okręgu Kół Śpiewaczych
  • 23 sierpnia 1922 – spłonął jeden z tartaków Wegnera, wielu robotników straciło pracę, tartak odbudowano
  • 26 września 1922 – w Solcu gościła wystawa pływająca na Wiśle
  • 6 grudnia 1922 – Solec wizytował Prymas Polski kard. Edmund Dalbor
  • marzec-październik 1923 – budowa aresztu policyjnego
  • 30 maja 1923 – otwarcie i poświęcenie promu
  • 2 lipca 1923 – rozpoczęła działalność ochronka prowadzona przez siostry zakonne
  • 1924–1937 – w mieście działa garbarnia Ernesta Hofbauera (w tych latach Hofbauer był właścicielem garbarni – zakład nie zaprzestał działalności w 1937)
  • 28–29 marca 1924 – wielka powódź zniszczyła m.in. dwa tartaki firmy Wegner oraz tory nad Wisłą
  • 3 sierpnia 1924 – w Solcu z krótką wizytą przebywał prezydent Stanisław Wojciechowski
  • sierpień 1924 – założenie klubu sportowego Unia
  • 2 grudnia 1924 – dodanie przymiotnika Kujawski do nazwy miasta
  • 1925 – Solec liczył 4400 mieszkańców; położono kanalizację przy ul. Dworcowej (dziś ul. 23 Stycznia); uruchomiono tartak „Wiślanej Spółki Drzewnej”, rozpoczęto budowę fabryki konserw; początek rozbudowy strzelnicy przez Bractwo Strzeleckie
  • 28–29 czerwca 1925 – obchody 600- lecia nadania Solcowi praw miejskich, głównym organizatorem Bractwo Kurkowe
  • 4 sierpnia 1926 – powstał w Solcu Kujawskim Związek Strzelecki
  • 1927 – Towarzystwo Powstańców i Wojaków liczy 102 członków i podejmuje się budowy strzelnicy i boiska sportowego w parku miejskim; odnowienie kościoła ewangelickiego i zawieszenie tam dwóch tablic z nazwiskami 207 poległych w czasie I wojny światowej
  • kwiecień 1929 – przy soleckim Towarzystwie Powstańców i Wojaków utworzono orkiestrę dętą liczącą 20 muzyków
  • 1930 – powstanie przy kościele św. Stanisława chóru św. Cecylii
  • 1932 – jednostka otrzymała pierwszy samochód przystosowany do przewożenia ludzi i sprzętu, który z małymi przerwami służył do wybuchu II wojny światowej.
  • do 1935 – działała Komisja Opieki Społecznej, udzielająca bezrobotnym i ich rodzinom pomocy żywnościowej i pieniężnej, prowadząca akcję dożywiania dzieci szkolnych z ubogich rodzin (ćwierć litra mleka oraz dwie bułki), działało też Biuro Pośrednictwa Pracy
  • 1 kwietnia 1935 – gmina zbiorowa Solec składała się z ok. 20 wsi w 12 gromadach
  • 6 marca 1938 – Stanisław Wojtaszek prezesem soleckiego „Sokoła”
  • 27 marca 1939 – umundurowani członkowie soleckich organizacji, m.in.: Związku Strzeleckiego, Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, Towarzystwa Powstańców i Wojaków, wzięli udział w wielkiej manifestacji antyhitlerowskiej w Bydgoszczy
  • 3 września 1939 – w wyniku niemieckiego nalotu w Solcu zginął por. Czesław Kobos z 62. pp. i nieznany szeregowy
  • wrzesień 1939 – na polach bitew kampanii wrześniowej zginęli mieszkańcy Solca, m.in.: Piotr Babiński, Jan Banaszak, Jan Socha, Edward Grill, Jan Rojewski, Jan Siemieniuch, Kazimierz Piotrowski, Jan Żółtowski
  • wrzesień – listopad 1939 – kilkudziesięciu solecczan zostało zamordowanych przez należących do Selbstschutzu miejscowych Niemców
  • 10 kwietnia 1940 – w lesie katyńskim zostają zastrzeleni strzałami w tył głowy por. Zdzisław Gierliński (nauczyciel ze wsi Kabat), por. Henryk Hoffman (pracownik Komunalnej Kasy Oszczędności) i Franciszek Korbik (komendant policji w Solcu Kujawskim w latach 1922–1924)
  • 23 stycznia 1945 – wyzwolenie miasta spod okupacji niemieckiej przez oddziały żołnierzy Armii Czerwonej wchodzącej w skład I Frontu Białoruskiego, obejmujący oddziały 47 Armii oraz 2. korpusu Kawalerii Gwardii
  • 24 stycznia 1945 – na stanowisko tymczasowego burmistrza powołano Teofila Chwarczyńskiego, a przewodniczącym Rady Miejskiej został ks. Franciszek Hanelt
  • początek 1945 – na stanowisko I Sekretarza PPR powołano Franciszka Danielaka, a posterunek Milicji Obywatelskiej zorganizowali Andrzej Kostanecki i Andrzej Poznański
  • 19 lutego 1945 – otwarto Publiczną Szkołę Powszechną nr 1 przy ul. Kościuszki 19, naukę rozpoczęło 318 uczniów pod opieką dwóch nauczycielek
  • 1945–1949 – kierownikiem szkoły nr 1 Teodor Jaskólski
  • 1945 – Zakład Kolejowy – Nasycalnia Podkładów wznowił działalność; powstały Biblioteka Miejska w Solcu i Biblioteka Gminna
  • 1 sierpnia 1946 – otwarto Państwowe Zakłady Samochodowe nr 5 (późniejsze KZNS), w uroczystości uczestniczył premier Rządu Tymczasowego Edward Osóbka-Morawski
  • 1946 – przy PZS nr 5 powstaje Klub Sportowy Wicher
  • 1947 – na miejscu dawnego tartaku powstają warsztaty mechaniczne (późniejszy ZREMB)
  • 1948 – KS Wicher i KS Unia łączą się tworząc Klub Sportowy Związku Zawodowego Kolejarzy Kolejarz
  • listopad 1948 – powstał Bank Spółdzielczy w Solcu Kujawskim
  • 1949 – siostry zakonne odsunięto od prowadzenia ochronki, która została zamieniona na Państwowe Przedszkole nr 1
  • 20 sierpnia 1951 – w więziennym szpitalu w Grudziądzu umiera dwudziestodwuletnia solecczanka Danuta Mrzyk
  • 1952 – powstało przedsiębiorstwo Centralne Warsztaty Sprzętu Budownictwa Miejskiego, które weszło w skład Zjednoczenia ZREMB
  • 1953 – wychowanek Wichru i Unii Efrem Wylangowski w barwach OWKS Bydgoszcz wywalczył brązowy medal na mistrzostwach Polski w boksie
  • 1954 – uruchomiono produkcję w Zakładach Produkcji Elementów Budowlanych
  • 1955 – piłkarze Unii Solec Kujawski po raz pierwszy awansowali do klasy A.
  • 1957 – na wniosek prezesa Władysława Kamieniarza zarząd klubu podjął decyzję o powrocie do dawnej nazwy. Od tego roku Unia stała się Komunikacyjnym Klubem Sportowym
  • 1959 – wielki pożar w Nadleśnictwie Solec, dla specjalistów usuwających szkody po pożarze zbudowano budynek hotelowy
  • 1961 – na miejscu zlikwidowanej Garbarni powstał zakład wchodzący w skład Pomorskich Zakładów Przemysłu Skórzanego Kobra
  • 1962 – na terenie dawnego tartaku powstało Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Zarol; powołano przy MRN Zakład Gospodarki Komunalnej i Zakład Gospodarki Mieszkaniowej
  • 3 października 1962 – z inicjatywy pracowników KZNS powołano SM „Transportowiec”
  • 1 września 1963 – rozpoczyna działalność Technikum Mechaniczne dla Pracujących kształcące techników budowlanych
  • 1964 – powstała orkiestra dęta OSP Solec Kujawski
  • 1965 – rozpoczęcie budowy Szkoły Podstawowej nr 4
  • 1967 – wybudowano salę gimnastyczną przy Zespole Szkół Zawodowych
  • 1968 – piłkarze Unii wywalczyli pierwszy w historii awans do ligi okręgowej
  • 1973 – patronem soleckiego liceum został Mikołaj Kopernik; scalenie Biblioteki Miejskiej i Biblioteki Gminnej w Bibliotekę Miejsko-Gminną
  • 2 marca 1973 – powołano Zarząd Miejski Straży Pożarnej, któremu podlegały Straż Pożarna Miejska, Straż Ochotnicza we wsi Chrośna oraz straże zakładowe w Nasycalni PKP, ZREMB, Kobrze i KZNS
  • 1973–1986 – wybudowano 449 mieszkań w domkach jednorodzinnych
  • 1974 r. – powołano Społeczny Komitet Budowy Domu Kultury
  • 1975 r. – rozpoczęto budowę Domu Kultury
  • 1977 – powstała koszykarska drużyna seniorów
  • 1981 r. – nadleśnictwo przeniesione z Rud do Solca
  • 1984–1987 – SM Transportowiec wybudowała na Osiedlu Toruńskim 8 bloków z 355 mieszkaniami
  • 3 września 1985 – w byłym klubie ZSMP Tęcza w parku miejskim powstało Przedszkole nr 4
Ochotnicza Straż Pożarna w Solcu Kujawskim
  • 1986 – do remizy dobudowano piętro. Z okazji 100-lecia Zarząd Główny ZOSP odznaczył sztandar OSP złotym znakiem związku.
  • 24 maja 1986 – rozpoczęcie budowy Przedszkola nr 5
  • 8 października 1986 – otwarto Solecki Dom Kultury
  • 1986–1990 – modernizacja stadionu KS Unia
  • 1991 – zakłady Kobra przekształcają się w Soleckie Zakłady Obuwia Solmark
  • 1995 – utworzono sekcję ratownictwa wodnego
  • 1996 – powstała przy klubie sekcja jeździecka
  • 1999 – podczas zebrania sprawozdawczo-wyborczego został ustalony nowy statut klubu, w którym powrócono do historycznej nazwy Klub Sportowy „Unia” – usuwając z nazwy przymiotnik „Komunikacyjny”
Budynek mieszkalno-usługowy Tunel pod LK18 i rondo im. burmistrza Antoniego Nawrockiego

Demografia | edytuj kod

Według danych z 31 grudnia 2015 miasto zamieszkiwało 16 257 mieszkańców[13]. Dane z 31 grudnia 2015 (według faktycznego miejsca zamieszkania):

  • Piramida wieku mieszkańców Solca Kujawskiego w 2017[14]

Związki wyznaniowe | edytuj kod

Patronem miasta jest Stanisław ze Szczepanowa. Większość mieszkańców Solca Kujawskiego stanowią katolicy. Na terenie miasta działalność religijną prowadzi także Zbór Kościoła Ewangelicznych Chrześcijanprotestancka wspólnota o charakterze ewangelikalnym, doktrynalnie zbliżona do wyznania mennonitów, którzy zamieszkiwali miasto w XVII i XVIII wieku oraz zbór Świadków Jehowy.

Kościoła Ewangelicznych Chrześcijan | edytuj kod

Kościół rzymskokatolicki | edytuj kod

Świadkowie Jehowy | edytuj kod

Zabytki i miejsca warte zobaczenia | edytuj kod

Miejsca warte zobaczeniaRatusz w Solcu KujawskimKościół św. StanisławaKościół Najświętszego Serca JezusaJuraPark SolecAquaparkOśrodek Sportu i Rekreacji


Pomniki w Solcu KujawskimJan Paweł IIStefan WyszyńskiPomnik Powstańców WlkpPomnik WyzwoleniaPomnik WolnościKarol Klimczak


Gospodarka | edytuj kod

Dawniej miasto było znanym oraz ważnym ośrodkiem przemysłu drzewnego. W mieście prosperuje wiele przedsiębiorstw z najprzeróżniejszych branż. Jest to w sumie prawie 1500 podmiotów zarejestrowanych w ewidencji działalności gospodarczej (ok. 97% to prywatne). Na obszarze miasta i gminy funkcjonuje co najmniej 30 przedsiębiorstw mających podstawowe znaczenie dla miejscowego rynku pracy.

Główne przedsiębiorstwa | edytuj kod

Do najważniejszych przedsiębiorstw zalicza się:

Łącznie w wyżej wymienionych przedsiębiorstwach zatrudnionych jest ponad połowa wszystkich pracujących mieszkańców Solca Kujawskiego. Część z nich posiada własną sieć kooperantów na terenie całego województwa, a często również poza nim (przykładowo Autos ma ponad 80 oddziałów poza Solcem Kujawskim na terenie kraju i poza jego granicami).

Gospodarka w Solcu KujawskimSolbetPasacoPark Przemysłowy w Solcu KujawskimDHL Express oddziałHotel Autos


Park Przemysłowy w Solcu Kujawskim | edytuj kod

 Osobny artykuł: Park Przemysłowy w Solcu Kujawskim.

Park Przemysłowy w Solcu Kujawskim jest wyodrębnionym obszarem na terenie miasta Solec Kujawski o powierzchni 36,3 ha i najprawdopodobniej największą inwestycją gminy ostatnich lat – 29 z 36,3 hektarów obszary tego przeznaczone jest pod inwestycje związane z powstawaniem szeregu małych i średnich przedsiębiorstw dających nowe miejsca pracy. Inwestycja ta współfinansowana jest przez struktury Unii Europejskiej w ramach programów PHARE.

Infrastruktura | edytuj kod

Transport kolejowy | edytuj kod

Dworzec kolejowy  Osobny artykuł: Solec Kujawski (stacja kolejowa).

Przez miasto i gminę przebiega linia kolejowa: BydgoszczSolec K.ToruńAleksandrów KujawskiWłocławekKutnoWarszawa Wsch. Gminę obsługują dwie stacje kolejowe: Solec Kujawski oraz Przyłubie.

Transport drogowy | edytuj kod

Przez teren miasta i gminy przebiegają następujące drogi:

Sieć dróg publicznych w Solcu Kujawskim

Transport wodny | edytuj kod

Wisła w Solcu Kujawskim

Północną granicę miasta i gminy stanowi rzeka Wisła będąca drogą wodną o parametrach I klasy żeglowności.

Samorząd wojewódzki planuje uruchomienie w ciągu drogi wojewódzkiej nr 249 przeprawy promowej obsługiwanej promem Flisak[18] o długości 24 metrów, szerokości 16 m i zanurzeniu 0,7 m, z napędem łopatkowym bocznym zapewnianym przez 2 silniki spalinowe. Prom będzie miał ładowność 15 samochodów po 2,25 t każdy oraz 80 pasażerów (tj. 6 ton), względnie 1 autobus + 2 busy + 6 samochodów[19][20] – łącznie około 39 ton[21]. W 2017 ogłoszono przetarg na realizację przeprawy[22]. Zaoferowany w przetargu koszt jednostki pływającej wynosi 5,9 mln zł, a okres gwarancji – dwa lata[23]. 10 maja 2018 Zarząd Dróg Wojewódzkich w Bydgoszczy i marszałek województwa podpisali umowę z dostawcą statku (Techno Marine z Malborka) i konsorcjum firm drogowych Gotowski, Kormost i Hydro-Ekood, które miało dokonać rozbudowy drogi wojewódzkiej 249 umożliwiającej dojazd do promu oraz rozbudowy i oświetlenia istniejących, postawionych przez wojsko przyczółków dla jednostki. Łączne koszty inwestycji to 18,7 mln zł, w tym 12,8 mln na realizację części drogowej[24]. Przeprawa miała zostać uruchomiona jesienią 2018[25], a następnie w kwietniu 2019, jednak z uwagi na wydłużenie procedur projektowych ze względu na konieczność uwzględnienia środowiskowych uwarunkowań inwestycji (obszary Natura 2000) umowa na budowę dojazdów i przyczółków promu zawarta już umowa została rozwiązana, a nowy przetarg na realizację inwestycji ogłoszono w 2020, w związku z czym najszybszym terminem otwarcia przeprawy jest II połowa 2021[26].

Transport lotniczy | edytuj kod

Najbliżej znajdującym się lotniskiem jest Port lotniczy im. Ignacego Jana Paderewskiego w Bydgoszczy-Szwederowie.

Duże tereny gminy dawniej zajmował poligon artyleryjski.

Kultura i edukacja w Solcu KujawskimSoleckie Centrum KulturyCentrum Aktywności i EdukacjiMuzeum Solca im. księcia PrzemysłaMuzeum OSPZespół Szkół


Honorowi Obywatele | edytuj kod

Honorowi Obywatele
Solca Kujawskiego Jolanta Kwaśniewska Irena Santor Walter Rudolf

16 października 2005, w czasie uroczystej sesji Rady Miasta z okazji 680-lecia Solca Kujawskiego, na podstawie uchwały Urzędu Miasta i Gminy Solec Kujawski nr XVII/193/2005 z 26 sierpnia 2005, tytuł honorowego Obywatela Solca Kujawskiego otrzymały następujące osoby:

Sport | edytuj kod

Stanica WOPR

Szlaki turystyczne[27] | edytuj kod

  • Solec Kujawski – Przyłubie (pieszy) na trasie: Bydgoszcz – Solec Kujawski, dł: 10,5 km
  • Bydgoszcz Glinki – Solec Kujawski, szlak Komputerków (pieszy) na trasie: Bydgoszcz – Stryszek – Piecki – Jezioro Jezuickie – dawna wieś Łażyn (miejsce narodzin 7 września 1919 bł. Czesława Jóźwiaka) – Solec Kujawski, dł: 30 km
  • Solec Kujawski – Przyłubie (im. T. Dolczewskiego, pieszy) na trasie: Solec Kujawski – Przyłubie, dł: 15 km
  • Wokół Solca Kujawskiego (Martyrologii Sołecczan, szlak pieszy) na trasie: Okolice Solca Kujawskiego, dł: 8 km
  • Rowerowy szlak “Świadkowie Historii” na trasie: Solec Kujawski – Chrośna – Solec Kujawski, dł: 40 km

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2015 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 22 lipca 2015, ISSN 1505-5507 .
  2. a b Wyniki badań bieżących – Baza Demografia – Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-07-16] .
  3. Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 22 listopada 1924 r. o zmianie nazw miasta „Solec” na „Solec Kujawski” Dz. Urz. Min. Spr. Wew. z 31 grudnia 1924 r. nr 2-6, poz. 56.
  4. Zenon Guldon, Jacek Wijaczka, Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku, w: Czasy Nowożytne, 21, 2008, s. 184.
  5. a b 750 lat temu Solec na pewno był, „Soleckie Wiadomości z Ratusza”, 202, Urząd Miasta Solec Kujawski, 22 lutego 2013, ISSN 1733-7755 .
  6. 750 lat Solca Kujawskiego – Muzeum Solca im. Księcia Przemysła w Solcu Kujawskim, www.muzeum.soleckujawski.pl [dostęp 2020-06-12] .
  7. Pogrubiono dokumenty, które zachowały się do dzisiaj; oryginały przechowywane są w Archiwum Państwowym w Bydgoszczy, Akta miasta Solca Kujawskiego, sygn. 1D, 2D oraz 3D.
  8. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Archiwum Aleksandra Kwaśniewskiego / Aktualności / Rok 2000 i starsze / Wizyta Prezydenta RP w Solcu Kujawskim, www.prezydent.pl [dostęp 2020-06-11] .
  9. Redakcja, Antoni Nawrocki, burmistrz Solca Kujawskiego nie żyje, Gazeta Pomorska, 8 grudnia 2011 [dostęp 2020-06-11] .
  10. Polskie RadioP.R. PiK Polskie RadioP.R., Nowy tunel w Solcu Kujawskim – Polskie Radio PiK, www.radiopik.pl [dostęp 2020-06-11] .
  11. Redakcja, Tunel w Solcu już czynny [zdjęcia], Gazeta Pomorska, 24 września 2013 [dostęp 2020-06-11] .
  12. W Solcu Kujawskim otwarto nowy dworzec [zdjęcia], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2020-06-11]  (pol.).
  13. Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2015 r. Stan w dniu 31 XII. [dostęp 2016-02-03].
  14. http://www.polskawliczbach.pl/Solec_Kujawski, w oparciu o dane GUS.
  15. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2020-07-18] .
  16. Solec Kujawski zyska nowy pomnik. To Strzelec Kurkowy.
  17. Pomnik Strzelca Kurkowego odsłonięty w Solcu Kujawskim.
  18. Rozpatrywano też nazwy Olender, Santor, Kujawy, Kujawiak, Kopernik, Kujawia, Promyk, Wisłolot, Vistulanka, Szuwarek – zob. Prom Flisak będzie pływał między Solcem a Czarnowem.
  19. Powstaje prom na Wiśle. Z Solca na drugi brzeg.
  20. Prom dla Solca Kujawskiego w budowie. Widać już kształt.
  21. Sławomir Bobbe Nie cena, a jakość na drodze, Express Bydgoski 10 czerwca 2015.
  22. Marta Leszczyńska Prom przez Wisłę. Kierowcy zaoszczędzą czas i pieniądze.
  23. Znamy wizualizacje promu na Wiśle w Solcu Kujawskim.
  24. W przyszłym roku popłyniemy w Solcu promem przez Wisłę.
  25. Wiemy jak będzie wyglądał prom na Wiśle.
  26. Wiadomo, od kiedy prom Flisak wreszcie będzie pływał po Wiśle.
  27. Solec Kujawski i okolice – trasy i szlaki turystyczne, wirtualneszlaki.pl [dostęp 2019-11-15]  (pol.).

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (miasto):
Na podstawie artykułu: "Solec Kujawski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy