Specjalna:Diff/46415103


Kwetiapina: Różnice pomiędzy wersjami w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Przeglądaj historię interaktywnie

Wersja z 00:57, 24 lip 2016

Kwetiapina (łac. quetiapinum) – organiczny związek chemiczny z grupy dibenzotiazepin (analogów benzodiazepin), lek przeciwpsychotyczny atypowy (drugiej generacji) stosowany w leczeniu różnych zaburzeń psychicznych, zwłaszcza schizofrenii i zaburzeń afektywnych dwubiegunowych. Nierzadko kwetiapina stosowana jest także w leczeniu bezsenności, zaburzeń zachowania związanych z chorobami otępiennymi, zespołu Tourette’a, a także niekiedy zaburzeń lękowych.

Spis treści

Farmakokinetyka

Dostępność biologiczna (część podanej dawki, która przenika do krążenia ogólnego) kwetiapiny podanej doustnie wynosi około 9%. Maksymalne jej stężenie w surowicy krwi osiągane jest po 1–1,5 godziny od podania doustnego. Biologiczny okres półtrwania wynosi około 6–8 godzin. W postaci niezmienionej wydalane jest około 5% dawki leku. Kwetiapina ulega intensywnym przemianom w wątrobie, głównie sulfoksydacji przy udziale cytochromu CYP450 3A4, w mniejszym stopniu 2D6, co może być przyczyną wielu interakcji lekowych. Czynnym biologicznie metabolitem kwetiapiny jest norkwetiapina. Wydalanie następuje z moczem (ok. 73%) i kałem (ok. 21%). Stan stacjonarny (stan osiągany przy systematycznym dawkowaniu, w którym ilości podawanego leku są równe ilościom usuwanym przez organizm) osiągany jest w ciągu 1–2 dni stosowania leku. Dostępne są również preparaty kwetiapiny o przedłużonym uwalnianiu, dzięki którym łatwiejsze jest utrzymanie stałego poziomu leku w organizmie i możliwe jest rzadsze jego przyjmowanie[2][3].

Mechanizm działania

Przeciwpsychotyczne działanie kwetiapiny wynika głównie z antagonizmu wobec receptorów dopaminergicznych i serotoninergicznych 5-HT2. Lek wykazuje słaby antagonizm wobec receptora dopaminergicznego D2, jak i serotoninergicznego 5-HT2. Kwetiapina ponadto wiąże się, również jako antagonista, z receptorem histaminowym H1 i noradrenergicznym, z czego wynikają niektóre działania niepożądane, odpowiednio sedacja oraz spadki ciśnienia tętniczego krwi. Jednym z metabolitów kwetiapiny jest norkwetiapina, która działa agonistycznie na receptory 5-HT1A, antagonistycznie na receptory 5-HT2C oraz hamuje wychwyt zwrotny noradrenaliny, co jest dość nietypową właściwością wśród neuroleptyków i przypuszczalnie odpowiada za działanie przeciwdepresyjne kwetiapiny[4].

Zastosowanie w chorobach i zaburzeniach

Schizofrenia

W leczeniu schizofrenii kwetiapina wykazuje porównywalną skuteczność do innych atypowych neuroleptyków przy zrównoważonym profilu działań ubocznych. W stosunku do neuroleptyków I generacji, kwetiapina wykazuje, podobnie jak inne neuroleptyki II generacji, wyższą skuteczność w leczeniu objawów negatywnych[5][6][7][8][9].

Zaburzenia afektywne dwubiegunowe

W leczeniu fazy maniakalnej w przebiegu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych kwetiapina jest porównywalnie skuteczna lub nieco słabsza w porównaniu do litu, kwasu walproinowego, jak i innych neuroleptyków. W leczeniu fazy depresyjnej, jako jedyny oprócz olanzapiny neuroleptyk, kwetiapina wykazuje skuteczność kliniczną, przy czym nie wiąże się to ze wzrostem ryzyka indukcji manii[10][11][2][12]. W stosowaniu profilaktycznym, kwetiapina zmniejsza ryzyko nawrotu epizodów manii i depresji, przy czym skuteczniejsze jest w tym celu stosowanie kwetiapiny w formie politerapii wraz z lekami stabilizującymi nastrój[13].

Depresja jednobiegunowa

Kwetiapina znajduje zastosowanie w leczeniu depresji jednobiegunowej jako lek dodatkowy tj. dołączany do terapii lekiem przeciwdepresyjnym[14].

Zaburzenia zachowania w przebiegu chorób otępiennych (pozarejestracyjne zastosowanie leku)

Kwetiapina w dawkach 25–200mg/dobę może być wykorzystywana do krótkoterminowego leczenia objawowego zaburzeń zachowania towarzyszącym chorobom otępiennym takim jak choroba Alzheimera, otępienie naczyniopochodne, choroba Parkinsona, otępienie czołowo-skroniowe[13].

Bezsenność (pozarejestracyjne zastosowanie leku)

Kwetiapina w dawkach 12,5–25mg/dobę często stosowana jest w leczeniu bezsenności (jakkolwiek w tym wskazaniu nie jest zalecana jako lek pierwszego wyboru). Jej stosunkowo długi okres półtrwania wynoszący około 7 godzin pozwala nie tylko ułatwić pacjentom zaśnięcie, lecz także poprawić ciągłości snu oraz zapobiegać wczesnoporannemu wybudzaniu się[13].

Zaburzenia lękowe (pozarejestracyjne zastosowanie leku)

Kwetiapina w postaci preparatów o spowolnionym uwalnianiu w dawkach 25–300mg/dobę stosowana jest w leczeniu zaburzeń lękowych takich jak zaburzenia lęku panicznego, zaburzenia lękowe uogólnione oraz fobia społeczna[13].

Zespół Tourette’a (pozarejestracyjne zastosowanie leku)

Kwetiapina niekiedy stosowana jest jako alternatywa dla innych neuroleptyków w leczeniu tików występujących w zespole Tourette’a[15].

Dawkowanie

Kwetiapina (Seroquel), tabletki 25 mg w porównaniu do amerykańskiej jednocentówki

Dawkowanie dostosowywane jest indywidualnie i różni się w zależności rodzaju leczonego zaburzenia. W przypadku schizofrenii i zaburzeń afektywnych dwubiegunowych kwetiapina wymaga systematycznego, codziennego stosowania, zwykle dwa lub trzy razy na dobę. Przy rozpoczynaniu terapii kwetiapiną dawkę należy stopniowo zwiększać od 25–200mg w 1. dniu do dawki 300–600mg w 4. dniu w celu minimalizacji ryzyka wystąpienia działań niepożądanych. Najczęściej stosowane dawki leku podczas leczenia schizofrenii to 400–800mg/dzień (średnia dawka 600mg/dzień). U osób w podeszłym wieku skuteczna dawka leku jest na ogół niższa niż u dorosłych osób i mieści się w zakresie 25–300mg/dzień[13]. W przypadku systematycznego stosowania wysokich dawek kwetiapiny, ich nagłe, znaczne zmniejszenie lub odstawienie leku może przejściowo wywołać objawy odstawienne. Celem uniknięcia objawów odstawiennych, należy stopniowo redukować dawki kwetiapiny[16].

Działania niepożądane

Lek jest na ogół dobrze tolerowany. Na początku leczenia mogą pojawić się suchość w ustach, zawroty głowy, ortostatyczne spadki ciśnienia krwi, omdlenia, sedacja, ospałość (co może niekorzystnie wpłynąć na zdolność do prowadzenia pojazdów i obsługi urządzeń mechanicznych), które w większości wypadków zmniejszają swoje nasilenie lub ustępują po 2–4 tygodniach stosowania leku. Po dłuższym okresie leczenia może pojawić się zwiększenie masy ciała. Tendencja do wzrostu masy ciała w przypadku kwetiapiny ma porównywalne nasilenie jak przy stosowaniu większości innych neuroleptyków, ale niższe nasilenie niż po stosowaniu klozapiny czy olanzapiny. Kwetiapina podnosi ryzyko wystąpienia zespołu metabolicznego oraz cukrzycy typu II. Kwetiapina może spowodować zwiększenie poziomu trójglicerydów we krwi, a także zwiększenie stężenia cholesterolu całkowitego (głównie frakcji LDL). Podczas leczenia kwetiapiną może wystąpić leukopenia, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (ALT, AST), obrzęki obwodowe, wydłużenie odstępu QTc (nie potwierdzono przetrwałego wydłużenia QTc). Kwetiapina stwarza znikome ryzyko wystąpienia niepożądanych objawów pozapiramidowych. Ryzyko wystąpienia złośliwego zespołu neuroleptycznego podczas stosowania kwetiapiny jest znacznie niższe, niż w przypadku klasycznych neuroleptyków. Stosowanie kwetiapiny u pacjentów z chorobami serca i krążenia wymaga zachowania ostrożności. Według FDA u pacjentów w podeszłym wieku stosowanie neuroleptyków atypowych, w tym kwetiapiny, może podnosić ryzyko wystąpienia udaru. W przeciwieństwie do wielu innych neuroleptyków kwetiapina rzadko wpływa w istotnym stopniu na poziom prolaktyny, w związku z czym rzadziej niż inne neuroleptyki zaburza funkcje seksualne. Kwetiapina uznawana jest za neuroleptyk, którego ryzyko śmiertelnego przedawkowania jest stosunkowo niewielkie. W przypadku przedawkowania dochodzi do wystąpienia senności, zawrotów głowy, spadku ciśnienia tętniczego ze znacznym przyspieszeniem rytmu serca, bloku przedsionkowo-komorowego, utraty przytomności. Nie istnieje swoiste dla kwetiapiny antidotum. W przypadku zatrucia należy prowadzić leczenie podtrzymujące i objawowe, rozważyć płukanie żołądka, podanie węgla aktywowanego i środka przeczyszczającego[3][4][13][16].

Interakcje

Może nasilać działanie alkoholu i leków wpływających hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, w związku z czym jej stosowanie łącznie z tego rodzaju substancjami wymaga zachowania ostrożności[17].

Leki hamujące funkcje wątrobowego cytochromu CYP450 3A4, który unieczynnia kwetiapinę, powodują wzrost jej stężenia w surowicy krwi i podnoszą ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Do substancji podnoszących stężenie kwetiapiny w takim mechanizmie należą m.in. erytromycyna, ketokonazol, flukonazol, itrakonazol, fluwoksamina, nefazodon, inhibitory proteazy HIV, sok grejpfrutowy[17].

Przeciwny wpływ na stężenie kwetiapiny mają leki indukujące cytochromy wątrobowe. Ich łączne stosowanie z kwetiapiną sprawia, że jest ona szybciej unieczynniana i jej poziom ulega obniżeniu. Do leków obniżających stężenie kwetiapiny w tym mechanizmie należą: karbamazepina, fenytoina, barbiturany, ryfampicyna, glikokortykosteroidy[17].

Ciąża i laktacja

Zgodnie z klasyfikacją FDA kwetiapina należy należy leków kategorii C, które ze względu na brak odpowiednich badań można stosować u kobiet w ciąży wyłącznie wówczas, gdy przewidywane korzyści z leczenia przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu. Podczas karmienia piersią zaleca się unikanie stosowania kwetiapiny[16].

Preparaty

Preparaty dostępne w Polsce[16]:

  • ApoTiapina (tabletki powlekane)
  • Bonogren (tabletki powlekane)
  • Etiagen (tabletki powlekane)
  • Kefrenex (tabletki powlekane)
  • Ketilept (tabletki powlekane)
  • Ketipinor (tabletki powlekane)
  • Ketrel (tabletki powlekane)
  • Kvelux SR (tabletki o przedłużonym uwalnianiu)
  • Kventiax (tabletki powlekane)
  • Kventiax SR (tabletki o przedłużonym uwalnianiu)
  • Kwetaplex (tabletki powlekane)
  • Kwetaplex XR (tabletki o przedłużonym uwalnianiu)
  • Kwetax (tabletki powlekane)
  • Pinexet (tabletki powlekane)
  • Pinexet SR (tabletki o przedłużonym uwalnianiu)
  • Quentapil (tabletki powlekane)
  • Quetiapin NeuroPharma (tabletki powlekane)
  • Quetiapine Accord (tabletki powlekane)
  • Setinin (tabletki powlekane)
  • Symquel (tabletki powlekane)
  • Symquel XR (tabletki o przedłużonym uwalnianiu)
  • Vorta (tabletki powlekane)

Piśmiennictwo

Szablon:Przypisy-lista

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

Substancja lecznicza w klasyfikacji anatomiczno-terapeutyczno-chemicznej (ATC) N05: Leki psycholeptyczne

Kategoria:ATC-N05 Kategoria:Etery z grupą 2-hydroksyetylową Kategoria:Piperazyny Kategoria:Pochodne diazepiny, oksazepiny i tiazepiny o działaniu przeciwpsychotycznym Kategoria:Tiazepiny

  1. a b Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie DrugBankBŁĄD PRZYPISÓW
  2. a b Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie StykuBŁĄD PRZYPISÓW
  3. a b Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie RzewuskaBŁĄD PRZYPISÓW
  4. a b Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie cheerBŁĄD PRZYPISÓW
  5. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Zhong-2006BŁĄD PRZYPISÓW
  6. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Emsley-2000BŁĄD PRZYPISÓW
  7. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Sajatovic-2002BŁĄD PRZYPISÓW
  8. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie StahlBŁĄD PRZYPISÓW
  9. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie StroupBŁĄD PRZYPISÓW
  10. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Vieta-2005BŁĄD PRZYPISÓW
  11. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie YathamBŁĄD PRZYPISÓW
  12. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie GoldsteinBŁĄD PRZYPISÓW
  13. a b c d e f Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie standardyBŁĄD PRZYPISÓW
  14. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie StyczenBŁĄD PRZYPISÓW
  15. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie MukaddesBŁĄD PRZYPISÓW
  16. a b c d Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie mpBŁĄD PRZYPISÓW
  17. a b c Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Pużyński-tom3BŁĄD PRZYPISÓW
Na podstawie artykułu: "Specjalna:Diff/46415103" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy