Spider-Man 3


Spider-Man 3 w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Spider-Man 3amerykański fantastycznonaukowy film akcji na podstawie serii komiksów o superbohaterze o tym samym imieniu wydawnictwa Marvel Comics. Za reżyserię odpowiadał Sam Raimi, który napisał scenariusz wspólnie z Ivanem Raimim i Alvinem Sargentem. Tytułową rolę zagrał Tobey Maguire, a obok niego w głównych rolach wystąpili: Kirsten Dunst, James Franco, Thomas Haden Church, Topher Grace, Bryce Dallas Howard, James Cromwell, Rosemary Harris i J. K. Simmons.

Dalsza historia Petera Parkera, który planuje przyszłość z Mary Jane Watson. Łączy się z pozaziemskim symbiontem, który uwalnia w nim agresję wobec przeciwników.

Światowa premiera filmu miała miejsce 16 kwietnia 2007 roku w Tokio. W Polsce zadebiutował on 4 maja tego samego roku. Film przy budżecie 258 milionów dolarów zarobił ponad 890 milionów. Otrzymał on mieszane oceny od krytyków. Powstały jego dwie poprzednie części Spider-Man z 2002 i Spider-Man 2 z 2004 roku. Planowana była również czwarta część oraz spin-off o Venomie, jednak oba projekty zostały anulowane. Zamiast tego studio nakręciło reboot serii zapoczątkowany filmem Niesamowity Spider-Man z 2012 roku z Andrew Garfieldem w głównej roli. Po drugim filmie studio zdecydowało się na drugi reboot jako część franczyzy Marvel Cinematic Universe z Tomem Hollandem w roli Spider-Mana.

Spis treści

Streszczenie fabuły | edytuj kod

Kilka miesięcy po śmierci Doktora Octopusa Peter Parker planuje oświadczyć się Mary Jane Watson, która właśnie zadebiutowała na Broadwayu. Później meteoryt ląduje w Central Parku, a pozaziemski symbiont zaczyna podążać za Parkerem do jego mieszkania i przyczepia się do jego motocykla. Harry Osborn zdecydował się użyć na sobie substancji zwiększającej wydajność i szukając zemsty za śmierć ojca zaatakował Parkera używając technologii swojego ojca jako Nowy Goblin. Bitwa kończy się, kiedy Harry upada. Traci pamięć, w tym wiedzę, że to Parker jest Spider-Manem. W tym czasie policja ściga zbiegłego skazańca Flinta Marko, który odwiedza swoją żonę i chorą córkę, po czym ponownie ucieka. Wpadając w eksperymentalny akcelerator cząstek, który łączy jego DNA z otaczającym piaskiem, przekształca się w Sandmana, który może kontrolować piasek i reformować swoje ciało[2].

Podczas festiwalu na cześć Spider-Mana zorganizowanego za uratowanie życia Gwen Stacy, Parker całuje Gwen, doprowadzając Mary Jane do złości. W tym czasie Marko okrada opancerzoną ciężarówkę i pokonuje Parkera podczas ucieczki. Kapitan policji George Stacy, ojciec Gwen, informuje Parkera i jego ciotkę May, że to Marko był prawdziwym zabójcą wuja Bena, a zmarły Dennis Carradine był wspólnikiem Marko. W swoim mieszkaniu, kiedy Parker spał w kostiumie, czekając na Marko, symbiont połączył się z nim. Później Parker budzi się na szczycie budynku i odkrywa, że jego kostium się zmienił, a jego moce zostały wzmocnione. Okazuje się też, że symbiont wydobywa jego mroczną stronę. Parker odnajduje Marko i walczy z nim w tunelu metra. Kiedy odkrywa, że woda jest jego słabością, otwiera zawór, a wydobywająca się woda zamienia Marko w błoto i go zmywa[2].

Zmieniony pod wpływem symbiontu Parker odpycha od siebie Mary Jane, której kariera rozpada się po wyrzuceniu z serialu. Mary Jane próbuje znaleźć pocieszenie u Harry’ego, ale ma wyrzuty sumienia. Kiedy Harry zaczyna być ponaglany przez halucynacje ojca, zaczyna odzyskiwać pamięć i wymusza na Mary Jane, aby zerwała z Parkerem. Po tym, jak Mary Jane mówi Parkerowi, że kocha kogoś innego, Harry spotyka się z nim i wyznaje, że to on jest tą osobą. Parker konfrontuje się z Harrym i mówi mu, że jego ojciec nigdy go nie kochał. Dochodzi do nimi do walki, w której Harry rzuca bombę dyniową w Parkera, który odbija ją w kierunku Harry’ego zniekształcając mu twarz[2].

W Daily Bugle Parker demaskuje rywalizującego z nim fotografa Eddiego Brocka, który przedstawił fałszywe zdjęcia Spider-Mana. Redaktor naczelny J. Jonah Jameson zwalnia Brocka i zatrudnia Parkera na etat jako fotografa. Później Parker zabiera Gwen do klubu jazzowego, w którym obecnie pracuje Mary Jane. Gwen opuszcza klub, a Peter atakuje ochroniarzy i przypadkowo uderza Mary Jane. Parker zaczyna sobie zdawać sprawę z negatywnego wpływu symbiontu i kiedy znajduje się na dzwonnicy kościoła odkrywa, że wysokie dźwięki osłabiają symbiont oraz ostatecznie oddzielają go od niego. Symbiont łączy się z Brockiem i przekształca go w Venoma. Brock odnajduje Marko i przekonuje go, aby połączyli siły przeciwko Spider-Manowi[2].

Brock porywa Mary Jane i przetrzymuje jako zakładnika wysoko na placu budowy, a Marko trzyma policję na dystans. Po tym, jak Harry odmawia pomocy Parkerowi, dowiaduje się prawdy o śmierci ojca od swojego lokaja. Kiedy Parker walczy z Brockiem i Marko, Harry przybywa mu na pomoc jako Nowy Goblin. Brock próbuje przebić Parkera ślizgaczem Harry’ego, ale Harry skacze i sam zostaje przebity. Parker, przy użyciu metalowych rur, atakuje falami dźwiękowymi, aby osłabić Venoma i oddzielić Brocka od symbionta. Aktywuje bombę dyniową z szybowca Harry’ego i rzuca nią w symbionta. Jednak Brock, który uzależnił się od jego wpływu rzuca się mu na ratunek i ginie razem z nim[2].

Później Marko wyjaśnia Parkerowi, że śmierć jego wuja była wypadkiem, który nie daje mu spokoju. Parker mu wybacza, a Marko odchodzi. Parkerowi udaje się pojednać z Harrym tuż przed jego śmiercią. Później Parker godzi się z Mary Jane[2].

Obsada | edytuj kod

  • Tobey Maguire jako Peter Parker / Spider-Man, superbohater, genialny student fizyki na Uniwersytecie Columbia i fotograf dla Daily Bugle, któremu pozaziemski symbiont przyczepia się do kostiumu wpływając negatywnie na jego zachowania[3].
  • Kirsten Dunst jako Mary Jane Watson, dziewczyna Petera Parkera i aktorka na Broadwayu, w której zakochany jest od dzieciństwa[4].
  • James Franco jako Harry Osborn / Nowy Goblin, syn Normana Osborna i najlepszy przyjaciel Parkera, który uważa, że Spider-Man zamordował jego ojca. Kiedy dowiedział się, że Parker jest Spider-Manem, a jego ojciec był Zielonym Goblinem, Harry staje się Nowym Goblinem, by zmierzyć się ze swoim dawnym przyjacielem[1].
  • Thomas Haden Church jako Flint Marko / Sandman, drobny złodziej, który ma żonę i chorą córkę, dla których kradnie pieniądze, aby pomóc w leczeniu. Zmienia się w Sandmana po dziwnym wypadku i trafia na Parkera, kiedy ten dowiaduje się, że to Marko był prawdziwym zabójcą jego wuja Bena[1].
  • Topher Grace jako Eddie Brock / Venom, rywal Parkera w Daily Bugle, który został zdemaskowany przez niego za stworzenie fałszywego, obciążającego wizerunku Spider-Mana za co planuje się zemścić po połączeniu z pozaziemskim symbiontem[1].
  • Bryce Dallas Howard jako Gwen Stacy, córka George’a Stacy, koleżanka Parkera z laboratorium, którą zaprasza na randkę będąc pod wpływem symbiontu, aby zdenerwować Watson[1].
  • James Cromwell jako George Stacy, ojciec Gwen i kapitan nowojorskiej policji[1].
  • Rosemary Harris jako May Parker, ciotka Petera Parkera i wdowa po Benie Parkerze[1].
  • J.K. Simmons jako J. Jonah Jameson, redaktor naczelny Daily Bugle, który nie lubi Spider-Mana i uważa go za kryminalistę[1].

Swoje role z poprzednich filmów powtórzyli: Dylan Baker jako Curt Connors, profesor fizyki na uczelni Parkera; Willem Dafoe jako Norman Osborn / Zielony Goblin, nieżyjący ojciec Harry’ego, który pojawia się w halucynacjach syna; Cliff Robertson jako Ben Parker, zamordowany wujek Parkera; Bill Nunn i Ted Raimi jako Joseph Robertson i Ted Hoffman, pracownicy Daily Bugle[1]; John Paxton jako Bernard Houseman, lokaj rodziny Osbornów[5]; Elizabeth Banks jako Betty Brant, recepcjonistka w Daily Bugle[1]; Michael Papajohn jako Dennis Carradine, złodziej samochodów, który uważany był za zabójcę Bena Parkera[6]; Elya Baskin jako pan Ditkovitch, właściciel, od którego Parker wynajmuje mieszkanie[7]; Mageina Tovah jako Ursula, jego córka[8] oraz Joe Manganiello jako Flash Thompson[9].

W roli cameo pojawił się Stan Lee, twórca komików Marvel Comics[10].

Tobey Maguire
(Peter Parker / Spider-Man)Kirsten Dunst
(Mary Jane Watson)James Franco
(Harry Osborn)Thomas Haden Church
(Flint Marco / Sandman)Topher Grace
(Eddie Brock / Venom)Bryce Dallas Howard
(Gwen Stacy)James Cromwell
(George Stacy)Rosemary Harris
(May Parker)J.K. Simmons
(J. Jonah Jameson)

Produkcja | edytuj kod

Rozwój projektu | edytuj kod

Sam Raimi, reżyser filmu

W marcu 2004 roku Sony Pictures potwierdziło, że planowana jest trzecia część z prawdopodobną datą premiery w 2007 roku. Pojawiły się też wtedy doniesienia, że Sam Raimi powróci na stanowisku reżysera[3]. W lipcu data amerykańskiej premiery została ustalona na maj 2007 roku[11]. Zaraz po premierze drugiej części Ivan Raimi rozpoczął pracę nad scenariuszem[12]. W styczniu 2005 roku studio podpisało umowę z Alvinem Sargentem na napisanie scenariusza do filmu z opcją stworzenia również scenariusza do czwartej części[13].

Casting | edytuj kod

Pod koniec lipca 2000 roku Tobey Maguire został obsadzony w tytułowej roli[14], w grudniu Kirsten Dunst jako Mary Jane Watson[15]. Zarówno Maguire, jak i Dunst podpisali kontrakty na trzy filmy[16]. W marcu 2004 potwierdzono, że Maguire powróci w trzeciej części[3]. W czerwcu Dunst poinformowała, że ten film będzie jej ostatnim[4]. W listopadzie James Franco ujawnił, że powróci jako Harry Osborn[17].

W marcu 2005 roku Thomas Haden Church dołączył do obsady jako jeden ze złoczyńców[18]. W maju poinformowano, że w filmie wystąpi Topher Grace[19]. W styczniu 2006 roku ujawniono, że Bryce Dallas Howard negocjuje rolę Gwen Stacy[20], a miesiąc później do obsady dołączył James Cromwell jako George Stacy, ojciec Gwen[21]. Później ujawniono, że Church i Grace zagrają odpowiednio Flinta Marko i Eddiego Brocka[1].

W 2007 roku ujawniono, że Ben Kingsley negocjował rolę Adriana Toomesa / Vulture’a, jednak postać ta ostatecznie została usunięta ze scenariusza[12].

Zdjęcia i postprodukcja | edytuj kod

Zdjęcia trwały od 16 stycznia do 1 lipca 2006 roku. Znaczna cześć zdjęć zrealizowana została w studiach w Culver City w Kalifornii[22]. Za zdjęcia odpowiadał Bill Pope, za scenografię J. Michael Riva i Neil Spisak, a za kostiumy James Acheson. Montażem zajął się Bob Murawski[1].

Muzyka | edytuj kod

W listopadzie 2005 roku skomponowania muzyki do filmu zatrudniony został Christopher Young, który zastąpił Danny’ego Elfmana, który pracował nad ścieżką dźwiękową do poprzednich filmów serii[23]. Album Music from and Inspired by Spider-Man 3 został wydany 1 maja 2007 roku[24]

Wydanie | edytuj kod

Światowa premiera filmu Spider-Man 3 miała miejsce 16 kwietnia 2007 roku w Tokio[25]. Brytyjska uroczysta premiera odbyła się 23 kwietnia w Londynie[26], a amerykańska, 30 kwietnia podczas Tribeca Film Festival w Queens w Nowym Jorku[27]. Podczas tych wydarzeń uczestniczyła obsada i produkcja filmu oraz zaproszeni specjalni goście. Premierom tym towarzyszył czerwony dywan oraz szereg konferencji prasowych[25][27].

1 maja zadebiutował w 16 krajach, między innymi w Japonii[28][29]. W Chinach miał swoją premierę 3 maja[30]. Dla szerszej publiczności w Stanach Zjednoczonych i w Polsce zadebiutował 4 maja tego samego roku[31][32]. Do 6 maja film dostępny był w 107 krajach na świecie[28].

Odbiór | edytuj kod

Box office | edytuj kod

Film przy budżecie 258 milionów dolarów zarobił ponad 890 milionów, z czego ponad 336 milionów w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie oraz ponad 1,47 miliona w Polsce[33]. Na świecie zajął trzecie miejsce wśród najbardziej dochodowych filmów 2007 roku, był najlepiej zarabiającym filmem wśród całej trylogii filmów o Spider-Manie Sama Raimiego oraz najbardziej dochodowym filmem studia do 2012 roku, kiedy został zdetronizowanym przez Skyfall[34].

Krytyka w mediach | edytuj kod

Przewaga pozytywnych recenzji filmu nad negatywnymi była niewielka. W serwisie Rotten Tomatoes 63% z 259 recenzji filmu uznano za pozytywne (średnia ocen wyniosła 6,23 na 10)[35]. Na portalu Metacritic średnia ocen z 40 recenzji wyniosła 59 punktów na 100[36]. Natomiast według serwisu CinemaScore publiczność przyznała mu ocenę B+ w skali od F do A+[37].

Nagrody i nominacje | edytuj kod

Anulowana kontynuacja i spin-off | edytuj kod

W 2008 roku Spider-Man 4 wszedł w fazę rozwoju, Sam Raimi miał powrócić na stanowisku reżysera[48]. Tobey Maguire[48] i Kirsten Dunst mięli powtórzyć swoje role z poprzednich części[49]. Amerykańska data premiery została zapowiedziana na 6 maja 2011 roku[49]. W październiku tego samego roku James Vanderbilt został zatrudniony do napisania scenariusza[48]. Nad scenariuszem pracowali również David Lindsay-Abaire i Gary Ross[50]. Natomiast Vanderbilt został zobowiązany przez studio do napisania scenariusza do kolejnych filmów, Spider-Man 5 i Spider-Man 6[48].

W grudniu 2009 roku poinformowano, że John Malkovich negocjuje rolę Adriana Toomesa / Vulture’a, a Anne Hathaway ma zagrać Felicję Hardy[51]. W styczniu 2010 roku Sony Pictures ogłosiło, że studio anulowało dalszą produkcję czwartej części z powodu odejścia Raimiego. Raimi według doniesień zrezygnował z projektu z powodu możliwości dotrzymania planowanej amerykańskiej premiery filmu w 2011 roku. Reżyserowi również nie odpowiadał żaden z czterech zaproponowanych scenariuszy[52].

W lipcu 2007 roku poinformowano, że planowany jest spin-off trylogii Raimiego skoncentrowanego wokół postaci Eddiego Brocka / Vemoma z Topherem Grace’em w głównej roli[53]. Jacob Aaron Estes został zatrudniony do napisania scenariusza[54]. W grudniu 2008 roku zastąpili go Rhett Reese i Paul Wernick. Reżyserią miał zająć się Gary Ross. Jednak projekt w takiej wersji został anulowany. Studio podejmowało różne próby powrotu do niego[55]. Ostatecznie w 2018 roku premierę miał film Venom w reżyserii Rubena Fleischera i ze scenariuszem Scotta Rosenberga, Jeffa Pinknera, Kelly Marcel i Willa Bealla, który nie jest powiązany z żadnym filmem o Spider-Manie. W tytułowej roli wystąpił Tom Hardy[56][57]. Sequel Venom 2: Carnage zapowiedziany został na 2021 rok[58].

Reboot: Niesamowity Spider-Man | edytuj kod

W styczniu 2010 roku poinformowano, że Sony Pictures planuje reboot serii z nowym aktorem w tytułowej roli z premierą w 2012 roku[52]. Andrew Garfield został obsadzony w tytułowej roli[59]. Głównym złoczyńcą filmu został Curt Connors / Jaszczur, którego zagrał Rhys Ifans[60]. Niesamowity Spider-Man został wyreżyserowany przez Marka Webba, a za scenariusz odpowiadali James Vanderbilt, Alvin Sargent i Steve Kloves[61]. W sierpniu 2011 roku Sony Pictures wyznaczyło datę premiery sequela[62]. Niesamowity Spider-Man 2 miał premierę w 2014 roku. Przeciwnikami Spider-Mana byli Max Dillon / Electro zagrany przez Jamiego Foxxa oraz Harry Osborn / Zielony Goblin, w tą rolę wcielił się Dane DeHaan[63]. Webb ponownie zajął się reżyserią, a scenariusz napisali Alex Kurtzman, Roberto Orci i Jeff Pinkner[64].

W 2013 roku studio poinformowało, że Niesamowity Spider-Man 3 będzie miał premierę w 2016 roku. Kurtzman, Orci i Pinkner ponownie mięli zająć się scenariuszem. Wyznaczona została również data czwartej części na 2018 roku[65]. W trakcie rozwoju były również spin-offy serii. Sinister Six miał datę premiery zaplanowaną na 2016 rok. Stanowisko reżysera i scenarzysty objął Drew Goddard. Kurtzman, Orci i Ed Solomon zostali zatrudnieni do napisania scenariusza do Venoma. Kurtzman miał zająć się również jego reżyserią[66][55]. We wstępnej fazie rozwoju były też filmy o Felicji Hardy / Black Cat ze scenariuszem Lisy Joy Nolan oraz Spider-Man 2099 z zaplanowaną datą premiery na koniec 2017 roku. Film o Venomie początkowo był planowany jako spin-off filmu Spider-Man 3 Sama Raimiego[53].

Początkowo studio przełożyło datę premiery trzeciej części na 2018 roku bez ustalania daty dla czwartej[67]. Ostatecznie kontynuacje i spin-offy w planowanej wersji zostały anulowane[68].

Reboot: Marvel Cinematic Universe | edytuj kod

W 2014 roku po ataku hackerskim wyciekły do opinii publicznej maile z Sony Pictures, w którym studio rozważało powrót Sama Raimiego na stanowisko reżysera, jak i nową serię w porozumieniu z Marvel Studios oraz włączeniu postaci do franczyzy Marvel Cinematic Universe[69]. W 2015 roku porozumienie między studiami zostało osiągnięte i w lutym oficjalnie poinformowano, że Spider-Man zostanie włączony do MCU[68][70]. W roli Petera Parkera został obsadzony Tom Holland[71]. Postać pojawiła się po raz pierwszy w filmie Kapitan Ameryka: Wojna bohaterów[72]. W 2017 roku premierę miał Spider-Man: Homecoming w reżyserii Jona Wattsa. Głównym przeciwnikiem Spider-Mana został Michael Keaton jako Adrian Toomes / Vulture. W filmie pojawiły się postacie przedstawione w innych filmach franczyzy: Jon Favreau jako Happy Hogan, Gwyneth Paltrow jako Pepper Potts, Chris Evans jako Steve Rogers / Kapitan Ameryka, Martin Starr jako Roger Harrington i Robert Downey Jr. jako Tony Star / Iron Man[73]. Holland później powtórzył swoją rolę w Avengers: Wojna bez granic z 2018[74] i Avengers: Koniec gry z 2019 roku[75].

W 2019 roku premierę miał drugi film z serii Spider-Man: Daleko od domu ponownie w reżyserii Wattsa. Antagonistą w filmie był Quentin Beck / Mysterio, którego zagrał Jake Gyllenhaal. Podobnie jak w pierwszej części pojawiły się też inne postacie z franczyzy. Ponownie pojawili się Favreau i Starr, ale również wystąpili: Samuel L. Jackson jako Nick Fury, Cobie Smulders jako Maria Hill, Ben Mendelsohn jako Talos i Sharon Blynn jako Soren[76]. W sierpniu 2019 roku studia zakończyły współpracę wskutek braku porozumienia, natomiast miesiąc późnej Disney i Sony doszły do nowego porozumienia dotyczącego trzeciej części i jednego dodatkowego filmu, obu jako część MCU[77]. Premiera trzeciej części została zaplanowana na koniec 2021 roku[78]. Holland powróci w tytułowej roli, a Watts na stanowisku reżysera[79].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h i j k l Todd McCarthy: Spider-Man 3 review (ang.). Variety. [dostęp 2007-04-26]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  2. a b c d e f Spider-Man 3, reż. Sam Raimi
  3. a b c Nicole LaPorte: Spidey spins web for a third time (ang.). Variety. [dostęp 2004-03-02]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  4. a b Bob Gough: Kirsten Dunst: Spider-Man 3 Is Her Last (ang.). Comic Book Movie. [dostęp 2004-06-18]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  5. John Paxton (ang.). Brytyjski Instytut Filmowy. [dostęp 2020-07-27]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  6. Jim Vejvoda: A Spidey Villain Returns? (ang.). IGN. [dostęp 2009-06-22]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  7. Elya Baskin (ang.). Brytyjski Instytut Filmowy. [dostęp 2020-07-27]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  8. Mageina Tovah (ang.). Brytyjski Instytut Filmowy. [dostęp 2020-07-27]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  9. 10 Weirdest Cameos In Spider-Man Movies (ang.). What Culture. [dostęp 2019-11-07]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  10. Rachel Yang: Here’s Every Single Stan Lee Marvel Cameo (ang.). Variety. [dostęp 2018-11-12]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  11. Gabriel Snyder: Spidey swings to new heights (ang.). Variety. [dostęp 2004-07-05]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  12. a b Steve Daly: World Wide Web (ang.). Entertainment Weekly. [dostęp 2007-04-17]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  13. Nicole LaPorte: Sargent to spin more Spidey tales (ang.). Variety. [dostęp 2005-01-12]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  14. Michael Fleming, Claude Brodesser: Maguire spins 'Spider-Man' (ang.). Variety. [dostęp 2000-07-31]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  15. Kirsten Dunst beats American Beauty to Spider-Man (ang.). The Guardian. [dostęp 2000-12-13]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  16. Spider-Man 2 (2004) (ang.). Yahoo. [dostęp 2007-04-29]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  17. Bob Gough: Franco Talks Hobgoblinish (ang.). Comic Book Movie. [dostęp 2004-11-11]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  18. Church Cast As Villain In 'Spider-Man 3' (ang.). Toy News International. [dostęp 2005-03-22]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  19. Larry Carroll: Topher Grace joins cast of 'Spider-Man 2' ... But as who? (ang.). MTV. [dostęp 2005-05-19]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  20. Brian B.: Bryce Dallas Howard Joins Spider-man 3 (ang.). Movie Web. [dostęp 2006-01-19]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  21. James Cromwell Joins Spider-Man 3 (ang.). Superhero Hype. [dostęp 2006-02-05]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  22. Grant Curtis: Grant Curtis - Welcome back (ang.). Sony Pictures. [dostęp 2006-07-28]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  23. New composer found for Spider-Man (ang.). Empire. [dostęp 2005-11-18]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  24. Spider-Man 3 (2007) (ang.). soundtrackinfo.com. [dostęp 2020-07-29]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  25. a b Sophie Hardach: "Spider-Man 3" shows soul-searching superhero (ang.). Reuters. [dostęp 2007-04-16]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  26. Forthcoming events in Westminster (ang.). westminster.gov.uk. [dostęp 2007-03-29]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  27. a b Spider-Man 3 Premiere to Take Place in Queens (ang.). Coming Soon. [dostęp 2007-04-04]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  28. a b Hy Hollinger: 'Spider-Man 3' snares web of first-day records (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2007-05-03]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  29. Mark Schilling, Dave McNary: Spider-Man 3 to premiere May 1 (ang.). Variety. [dostęp 2007-03-04]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  30. Jonathan Landreth: 'Spider-Man 3' will land in China before N. America (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2007-03-30]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  31. Ian Mohr: 'Spider-Man 3' sets records (ang.). Variety. [dostęp 2007-05-01]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  32. "Spider-Man 4" za cztery lata (pol.). Wp.pl. [dostęp 2007-04-24]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  33. Spider-Man 3 (ang.). Box Office Mojo. [dostęp 2020-07-27].
  34. Box Office Results: Skyfall Becomes Sony’s Highest-Grossing Film Ever (ang.). Coming Soon. [dostęp 2012-12-09]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  35. Spider-Man 3 (ang.). Rotten Tomatoes. [dostęp 2020-07-27].
  36. Spider-Man 3 (ang.). Metacritic. [dostęp 2020-07-27].
  37. CinemaScore (ang.). CinemaScore. [dostęp 2020-07-25]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  38. https://web.archive.org/web/20120514012127/http://www.goldentrailer.com/GTA8-Trailers/SPIDER-MAN-3.php GTA 8 Nominee Summer 2007 Blockbuster] (ang.). Golden Trailer Awards. [dostęp 2020-07-25]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  39. Adam Finley: Teen Choice nominees announced (ang.). AOL TV. [dostęp 2007-07-03]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  40. Daniel Kilkelly: National Movie Awards nominees revealed (ang.). Digital Spy. [dostęp 2007-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  41. People’s Choice Awards 2008 (ang.). E! Entertainment. [dostęp 2020-07-25]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  42. Marion Cotillard & Daniel Day-Lewis British Award Winners + Joel & Ethan Coen Thriller Tops WGA Awards (ang.). Alt Film Guide. [dostęp 2008-02-09]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  43. Sadie Grey: The 2008 BAFTA nominations in full (ang.). The Sunday Times. [dostęp 2008-01-16]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  44. 6th Annual VES Awards (ang.). Visual Effects Society Awards. [dostęp 2020-07-25]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  45. 2008 Kids' Choice Awards nominees (ang.). Variety. [dostęp 2008-03-26]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  46. 2008 MTV Movie Awards: Winners (ang.). MTV. [dostęp 2020-07-25]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  47. Scott Weinberg: 2007 Saturn Award Nominees Have Landed (ang.). Moviefone. [dostęp 2008-02-20]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  48. a b c d Shawn Adler: Tobey Maguire, Sam Raimi Sign On For 'Spider-Man 4': Report (ang.). MTV. [dostęp 2008-09-05]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  49. a b Rodrigo Perez: EXCLUSIVE: Sam Raimi ‘Can’t Imagine’ Doing ‘Spider-Man 4’ Without Kirsten Dunst, Only Working On Fourth Film (ang.). MTV. [dostęp 2009-03-15]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  50. Michael Fleming: Sony sets writer to spin 'Spider-Man' (ang.). Variety. [dostęp 2009-08-16]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  51. Kyle Buchanan: EXCLUSIVE: Spider-Man 4 Circling John Malkovich, Anne Hathaway (ang.). Movie Line. [dostęp 2009-12-08]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  52. a b Exclusive: 'Spider-Man 4' Scrapped; Sam Raimi & Tobey Maquaire & cast out; Franchise Reboot for 2012 (ang.). Variety. [dostęp 2000-07-31]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  53. a b Paul Fischer: Avi Arad for “Bratz” (ang.). darkhorizons.com. [dostęp 2007-07-24]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  54. Steven Zeitchik: Sony may spin Spidey foe 'Venom' (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2008-07-31]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  55. a b Dominic Patten: Sony Sets Spider-Man Spinoffs ‘Venom,’ ‘Sinister Six’ With New “Franchise Brain Trust” (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2013-12-13]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  56. Anita Busch: Tom Hardy Is ‘Venom’ In New Sony Marvel Film To Be Directed By Ruben Fleischer (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2017-05-19]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  57. Cooper Hood: Venom Movie Reportedly Set by Sony for 2018 Release [Updated (ang.). Screen Rant. [dostęp 2017-03-16]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  58. Anthony D’Alessandro: ‘Venom’ Sequel Swings To Summer 2021 With New Title (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2020-04-21]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  59. It's Official! Andrew Garfield to Play Spider-Man! (ang.). Coming Soon. [dostęp 2010-07-01]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  60. Jeff Sneider: Exclusive: Sony’s New ‘Spider-Man’ Villain Is … The Lizard! (ang.). The Wrap. [dostęp 2010-10-13]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  61. Boyd van Hoeji: The Amazing Spider-Man (ang.). Variety. [dostęp 2012-06-21]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  62. Ben Kendrick: Sony Schedules 'The Amazing Spider-Man 2' Release Date (ang.). Screen Rant. [dostęp 2011-08-05]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  63. Guy Lodge: Film Review: ‘The Amazing Spider-Man 2’ (ang.). Variety. [dostęp 2014-04-08]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  64. Tatiana Siegel: Andrew Garfield and Director Marc Webb to Return for 'Amazing Spider-Man' Sequel (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2012-09-28]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  65. Pamela McClintock: Sony Sets Release Dates for Third and Fourth 'Amazing Spider-Man' Films (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2013-06-17]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  66. Simon Brew: EXCLUSIVE: Sinister Six and Venom Movies Will Arrive Before Amazing Spider-Man 4 (ang.). Den of Geek. [dostęp 2014-04-10]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  67. Dave McNary: Sony Pushes Back ‘Spider-Man 3’ to 2018, Dates ‘Sinister Six’ for 2016 (ang.). Variety. [dostęp 2014-07-23]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  68. a b Marc Graser, Brent Lang: Spider-Man: How Sony, Marvel Will Benefit from Unique Deal (EXCLUSIVE) (ang.). Variety. [dostęp 2015-02-10]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  69. Angie Han: Sony Leak Reveals Studio Considering Lord/Miller Spider-Man Comedy, Marvel Crossover (ang.). /Film. [dostęp 2014-12-09]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  70. Marvel: Sony Pictures Entertainment Brings Marvel Studios Into The Amazing World Of Spider-Man (ang.). marvel.com. [dostęp 2015-02-10]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  71. Marvel: Sony Pictures and Marvel Studios Find Their 'Spider-Man' Star and Director (ang.). marvel.com. [dostęp 2015-06-23]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  72. Justin Chang: Film Review: ‘Captain America: Civil War’ (ang.). Variety. [dostęp 2016-04-13]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  73. Owen Gleiberman: Film Review: ‘Spider-Man: Homecoming’ (ang.). Variety. [dostęp 2017-06-29]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  74. Owen Gleiberman: Film Review: ‘Avengers: Infinity War’ (ang.). Variety. [dostęp 2018-04-24]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  75. Peter Debruge: Film Review: ‘Avengers: Endgame’ (ang.). Variety. [dostęp 2019-04-23]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  76. Owen Gleiberman: Film Review: ‘Spider-Man: Far From Home’ (ang.). Variety. [dostęp 2019-07-27]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  77. Brent Lang: Spider-Man Will Stay in the Marvel Cinematic Universe (ang.). Variety. [dostęp 2019-09-27]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  78. Jordan Moreau: ‘Spider-Man: Far From Home’ Sequel Delayed to December 2021 (ang.). Variety. [dostęp 2020-07-24]. [zarchiwizowane z tego adresu.
  79. Ruben V. Nepales: Tom Holland excited to shoot ‘Spider-Man 3,’ says story is ‘absolutely ‘insane’ (ang.). Inquirer. [dostęp 2020-03-12]. [zarchiwizowane z tego adresu.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (film):
Na podstawie artykułu: "Spider-Man 3" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy