Stanisław Pstrokoński


Stanisław Pstrokoński w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Stanisław Pstrokoński z Burzenina herbu Poraj (ur. ok. 1591, zm. 17 czerwca 1657 na Węgrzech) – biskup chełmski (przed 22 grudnia 1644 – 17 czerwca 1657), archidiakon kaliski, prepozyt płockiej kapituły katedralnej w latach 16441645[1], kanonik warszawski, opat komendatoryjny tyniecki[2], jezuita.

Życiorys | edytuj kod

Ojcem jego prawdopodobnie był magnat Zbigniew Pstrokoński herbu Poraj, a matką Barbara Gajewska.

Był krewnym biskupa włocławskiego Macieja Pstrokońskiego (ok. 15531609). Studiował w Akademii Krakowskiej, a następnie w Padwie.

Lata młodzieńcze spędził na dworze króla polskiego Zygmunta III Wazy, którego później został spowiednikiem. Początkowo zamierzał poświęcić się służbie zakonnej i dlatego wstąpił 7 września 1613 r. w Rzymie do jezuitów, gdzie ukończył studia i otrzymał święcenia kapłańskie. Studiował filozofię, matematykę i astronomię w Kaliszu 16151617. Był księdzem jezuitą w Poznaniu w 1622 r., gdzie studiował teologię (w l. 1619–1622). Został w tym mieście profesorem matematyki (w l. 1618–1619) i uczył w Kaliszu (w l. 16231625). Był misjonarzem w Lublinie (w l. 16261837), prefektem szkół oraz spowiednikiem ksieni benedyktynek w Sandomierzu (w l. 16271630).

Został spowiednikiem księcia, a następnie króla Władysława IV Wazy (w l. 16301648),

Na prośbę króla dyspensowany 6 marca 1644 r. w Wilnie od ślubów zakonnych przez papieża, stał się księdzem świeckim. Następnie został proboszczem płockim, kanonikiem warmińskim, archidiakonem kaliskim i opatem komendatoryjnym tynieckim. Został biskupem chełmskim, konsekrowany w Warszawie 19 marca 1645 r. Na dworze królewskim przebywali w tych czasach jezuici kaznodzieje królewscy: Sebastian Łajszczewski (16291835), Maciej Kazimierz Sarbiewski (16361639) i Stanisław Tomisławski (16411644), oraz Andrzej Bobola. Brał udział jako kapelan królewski wyprawie moskiewskiej Władysława IV, w l. 16331634, a z nim księża; Jakub Marquart, Sebastian Łajszczewski i Jerzy Leyer.

Był hojny dla kościołów i ubogich. Żył w bardzo ciężkich czasach najazdów kozackich, tatarskich, szwedzkich, węgierskich. Według jego relacji z 1653 r.; 54 kościoły parafialne zostały obrabowane, a dziesięć – w tym również chełmską katedrę – zniszczono lub spalono, 36 księży zginęło, a 40 zmarło podczas zarazy. W 1648 r. w diecezji chełmskiej działały tylko 2 zbory braci polskich i 5 ewangelickich (przestały istnieć przed 1764 r.). Działalność biskupa koncentrowała się głównie na akcji charytatywnej. Troszczył się on o rozwój szpitali i przytułków, o chorych i kalek, o bezdomnych i wszystkich tych, których oczekiwali na pomoc. Wspierał w miarę posiadanych środków ubogie kościoły i parafie.

W 1647 roku poświęcił zbudowany z własnych środków barokowy kościół w Burzeninie, przy którym planował założyć klasztor oo. Bernardynów. Aktywnie uczestniczył w pracach parlamentu jako biskup chełmski w latach 16441657, W 1654 Stanisław Pstrokoński wysyłał do Krasnobrodu komisję, na czele której stał sufragan bp Mikołaj Świrski i po wysłuchaniu świadków uznawał prawdziwość objawień.

Zmarł 17 czerwca 1657 r. na Węgrzech.

Przypisy | edytuj kod

  1. Antoni Julian Nowowiejski, Płock: monografia historyczna / napisana podczas wojny wszechświatowej i wydrukowana w roku 1930, Płock 1931, s. 354.
  2. Piotr Nitecki, Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965–1999, w: Słownik biograficzny, Warszawa 2000, s. 366.

Bibliografia | edytuj kod

  • Polski Słownik Biograficzny. t. XXIX wyd. 1986, s. 275.
  • Wizerunek bpa Stanisława Pstrokońskiego
  • S. Chodyński, Chełmskie biskupstwo obrządku łacińskiego, w: Encyklopedia kościelna, wyd. M. Nowodworski, t. III, Warszawa 1874, s. 242, s. 247.
  • B. Kumor, Chełmska diecezja, w: Encyklopedia katolicka, t. III, Lublin 1985, szp. 128.
  • Marek Kokosiński, Chełmska diecezja łacińska 1359–1807, „Propatria”, czerwiec 2002, nr 1 (82).
Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Stanisław Pstrokoński" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy