Szowinizm


Szowinizm w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Szowinizm (fr. chauvinisme) – forma skrajnego patriotyzmu i nacjonalizmu oraz przekonanie o wyższości i wspaniałości swego narodu. Można go również zdefiniować jako „irracjonalną wiarę w wyższość lub dominację własnej grupy ludzi". Co więcej, szowinista postrzega własnych ludzi jako niepowtarzalnych i wyjątkowych, podczas gdy reszta ludzi jest uważana za słabych lub podrzędnych[1].

Szowinizm rozszerzył swoje pierwotne znaczenie o fanatyczne oddanie i nadmierną stronniczość w stosunku do każdej grupy lub sprawy, do jakiej się należy, zwłaszcza gdy obejmuje to uprzedzenia lub wrogość wobec osób z zewnątrz, lub grup rywalizujących, i utrzymuje się nawet w obliczu przeważającego oporu[2][3]. To francuskie pojęcie funkcjonuje analogicznie do brytyjskiego terminu jingoizm, który zachował swoje znaczenie jako szowinizm ściśle w swoim pierwotnym rozumieniu, to znaczy jako postawa agresywnego nacjonalizmu[4][5].

Spis treści

Etymologia | edytuj kod

Wyrażenie pochodzi od Nicolasa Chauvin, legendarnego żołnierza napoleońskiego znanego z komedii Le soldat laboureur Eugene'a Scribe'a. Bohater tej opowieści, rolnik[6], był fanatycznie i naiwnie oddany Napoleonowi.

Szowinizm płciowy | edytuj kod

 Główny artykuł: Seksizm.

Męski szowinizm | edytuj kod

 Zobacz też: Mizoginia, Androcentryzm, MachismoPatriarchat.

Męski szowinizm opiera się na przekonaniu, że mężczyźni są lepsi od kobiet. Pierwsze udokumentowane użycie sformułowania „męski szowinizm” znajduje się w sztuce z 1935 roku Clifforda Odeta Till the Day I Die[7].

Kobiecy szowinizm | edytuj kod

 Zobacz też: Mizoandria, FeminizmMatriarchat.

Kobiecy szowinizm to przekonanie, że kobiety moralnie przewyższają mężczyzn, i uważany jest on za antyfeministyczny[8]. Termin ten został przyjęty przez krytyków niektórych rodzajów lub aspektów feminizmu; godnym uwagi przykładem jest feministka drugiej fali Betty Friedan[9].

Ariel Levy posłużyła się tym określeniem w pokrewnym, aczkolwiek przeciwnym znaczeniu w swojej książce Female Chauvinist Pigs, w której twierdzi, że wiele młodych kobiet w Stanach Zjednoczonych i poza nimi odtwarza męski szowinizm i dawne mizoginistyczne stereotypy[10].

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. AndrewA. Heywood AndrewA., PalgraveP. Macmillan PalgraveP., Global politics, ‪London; New York: Palgrave Macmillan, 2015, ISBN 978-1-137-34926-2, OCLC 979008143  (ang.).
  2. Chauvinism, Encyclopedia Britannica [dostęp 2020-01-01]  (ang.).
  3. 15 Words You Didn't Realize Were Named After People, Quick and Dirty Tips [dostęp 2020-01-01]  (ang.).
  4. jingoism - Definition, Origin, & Facts, Encyclopedia Britannica [dostęp 2020-01-01]  (ang.).
  5. s, jingoism & chauvinism, web.archive.org, 26 października 2014 [dostęp 2020-01-01] [zarchiwizowane z adresu 2014-10-26] .
  6. Ivan Jablonka, Le mythe du soldat-laboureur, 2016.
  7. J.J. Mansbridge J.J., MALE CHAUVINIST, FEMINIST, SEXIST, AND SEXUAL HARASSMENT: DIFFERENT TRAJECTORIES IN FEMINIST LINGUISTIC INNOVATION, „American Speech”, 80 (3), 2005, s. 256–279, DOI10.1215/00031283-80-3-256, ISSN 0003-1283 [dostęp 2020-01-01]  (ang.).
  8. LajosL. Brons LajosL., On gender chauvinism [dostęp 2020-01-01]  (ang.).
  9. BettyB. Friedan BettyB., It changed my life : writings on the women's movement, Cambridge, Mass: Harvard University Press, 1998, ISBN 0-674-46885-6, OCLC 37854253, Cytat: If I were a man, I would strenuously object to the assumption that women have any moral or spiritual superiority as a class. This is [...] female chauvinism .
  10. ArielA. Levy ArielA., Female chauvinist pigs : women and the rise of raunch culture, Nowy Jork: Free Press, 2005, ISBN 0-7432-4989-5, OCLC 60375653 .

Bibliografia | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (uprzedzenie):
Na podstawie artykułu: "Szowinizm" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy