Tadeusz Chrostowski


Tadeusz Chrostowski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Tadeusz Chrostowski

Tadeusz Chrostowski (ur. 25 września 1878 w Kamionce na terenie współczesnego województwa podlaskiego, zm. 4 kwietnia 1923[1] w Pinheirinhos) – polski ornitolog i podróżnik.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Tadeusz Chrostowski był studentem Wydziału Matematyczno-Fizycznego Uniwersytetu Moskiewskiego[1]. Studiów nie ukończył, ponieważ za swoją działalność rewolucyjną został aresztowany i zesłany na trzy lata na Syberię[1]. Po odbyciu kary brał udział w wojnie rosyjsko-japońskiej jako oficer armii rosyjskiej i dowódca kompanii na froncie w Mandżurii[1]. W 1907 roku powrócił do kraju, gdzie rozpoczął przygotowania do wyprawy na kontynent południowoamerykański[1]. W jego planach było osiedlenie się w Paranie w Brazylii i założenie pasiek oraz sprzedaż miodu, co miało dać mu utrzymanie.

I wyprawa amerykańska | edytuj kod

W roku 1910 popłynął do Brazylii i zamieszkał na pustkowiu nad rzeką Iguaçu. Swoje plany zrealizował, lecz nie przyniosły mu one oczekiwanych funduszy, a w dodatku praca przy pasiekach i poletkach zabierała mu czas, który chciał spożytkować na przeprowadzanie badań i kolekcjonowanie okazów przyrodniczych. Zlikwidował gospodarstwo i wyruszył na trzymiesięczną wędrówkę po obszarze dorzecza rzeki Iguaçu.

II wyprawa amerykańska | edytuj kod

W 1911 roku powrócił do kraju, gdzie starał się o fundusze na prawdziwą wyprawę badawczą do Brazylii. Udało mu się znaleźć poparcie u bawarskiego profesora Karla Hellnayra, który przez wstawiennictwo załatwił mu fundusze z Akademii monachijskiej[2].
W roku 1913 Tadeusz Chrostowski ponownie wyjechał do Ameryki Południowej, gdzie zatrzymał się u polskiego osadnika pod Kurytybą. Tam rozpoczął systematyczne badania ornitologiczne, na terenach pomiędzy ujściem Iguaçu a rzeką Parana oraz w lasach nad Rio Negro.

W roku 1915, na wieść o wybuchu I wojny światowej powrócił do kraju i został wcielony do armii rosyjskiej. Przez pewien czas pracował w Petersburgu w Muzeum Zoologicznym Rosyjskiej Akademii Umiejętności, a pod koniec roku 1918 osiadł w Polsce. W 1921 roku rozpoczął pracę w Państwowym Muzeum Zoologicznym w Warszawie[2].

III wyprawa amerykańska | edytuj kod

W roku 1921 po raz trzeci wyjechał do Ameryki Południowej, za sprawą funduszy z instytucji państwowych, w towarzystwie Tadeusza Jaczewskiego i Stanisława Boreckiego[1]. Trasa jego podróży miała obejmować Marechal Malet, Guarapuana, górny bieg rzeki Ivai i jej ujście do rzeki Parana, Foz, Iguaçu i ponownie Guarapuava. W trakcie tej wyprawy, w kwietniu 1923 roku, Tadeusz Chrostowski zmarł na malarię (Chrostowski miał słabe serce, bał się przyjmować chininę). Został pochowany na przydrożnym cmentarzyku, w miejscowości Pinheirinhos.

Znaczenie badań | edytuj kod

Tadeusz Chrostowski w trakcie swoich wypraw gromadził i przekazywał muzeom w Europie, w tym w Polsce, i Stanom Zjednoczonym, liczne okazy ptaków brazylijskich, często z nieznanych dotąd gatunków m.in. samce manakinów trójbarwnych (Chiroxiphia pareola). Dzięki jego zapiskom z wypraw, można dowiedzieć się o zainteresowaniach autora nie tylko środowiskiem, ale również plemionami zamieszkującymi badane tereny. Chrostowski wspomina w nich o plemionach znad rzeki Iguaçu i Ivai, zwanych Are (Ivapare), które wchodziły w skład większej grupy plemion Caingua lub Cainguanga oraz Guarani.

Twórczość | edytuj kod

  • Parana. Wspomnienia z podróży w roku 1914[3] Tadeusz Chrostowski, Nakładem Księgarni Św Wojciecha, 1922.

Zobacz też | edytuj kod

Bibliografia | edytuj kod

  • M. Lepecki. Parana i Polacy. Warszawa 1962
  • W. Słabczyński. Polscy podróżnicy i odkrywcy. Warszawa 1973
  • M. Paradowska. Śladami Indian. Wyd. Ossolineum, Wrocław 1979

Literatura zagraniczna | edytuj kod

  • Straube, F. C.; Urben-Filho, Alberto. Tadeusz Chrostowski (1878-1923): biografia e perfil do patrono da Ornitologia paranaense, Boletim do Instituto Histórico e Geográfico do Paraná, Curitiba, v. 52, p. 35-52, 2002.
  • Straube, F. C. ; Urben-Filho, Alberto ; Kopij, G. Cartas comentadas de Tadeusz Chrostowski, 1. Boletim do Instituto Histórico e Geográfico do Paraná, Curitiba, v. 54, p. 225-234, 2003.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f StanisławS. Zieliński StanisławS., Mały słownik pionierów polskich kolonialnych i morskich : podróżnicy, odkrywcy, zdobywcy, badacze, eksploratorzy, emigranci - pamiętnikarze, działacze i pisarze migracyjni, Warszawa: Inst. Wyd. Ligi Morskiej i Kolonialnej, 1933, s. 55 .
  2. a b „Śladami Indian” s.106
  3. TadeuszT. Chrostowski. TadeuszT., Parana : wspomnienia z podróży w roku 1914, polona.pl [dostęp 2020-06-22] .

Literatura dodatkowa | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Tadeusz Chrostowski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy