Tadeusz Isakowicz-Zaleski


Tadeusz Isakowicz-Zaleski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Tadeusz Isakowicz-Zaleski, właściwie Tadeusz Bohdan Zaleski, pseudonim „Jacek Partyka”, „Jan Kresowiak”, „Ksiądz Robak” (ur. 7 września 1956 w Krakowie) – polski Ormianin, duchowny katolicki obrządków ormiańskiego i łacińskiego, działacz społeczny, historyk Kościoła, wieloletni uczestnik opozycji antykomunistycznej w PRL, poeta.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Dzieciństwo i młodość | edytuj kod

Urodził się w 1956 w Krakowie. Jego rodzicami byli filolog Jan Zaleski (1926–1981) i polska Ormianka, polonistka Teresa Zaleska, z domu Isakowicz (1933–2011)[1]. Ma dwie siostry, bliźniaczki: Danutę i Joannę (ur. 1958)[2]. W okresie nauki w liceum związał się z ruchem oazowym, a po ukończeniu szkoły średniej wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Krakowie. W 1975 jako kleryk został powołany do odbycia służby wojskowej. Pod koniec lat 70., będąc w seminarium, współredagował podziemne pismo „Krzyż Nowohucki” oraz działał w Studenckim Komitecie Solidarności. W 1977 debiutował jako poeta na łamach „Tygodnika Powszechnego”. Od 1980 zaangażował się w działalność NSZZ „Solidarność”. Uczęszczał na seminarium prowadzone przez historyka Kościoła ks. prof. Bolesława Kumora, pod jego kierunkiem napisał pracę magisterską.

Działalność opozycyjna | edytuj kod

Przez całe lata 80. był represjonowany przez Służbę Bezpieczeństwa. W 1985 został dwukrotnie ciężko pobity przez funkcjonariuszy SB. Pierwszy raz, w Wielką Sobotę w rodzinnej kamienicy przy ul. Zyblikiewicza. Po raz drugi został napadnięty 4 grudnia w klasztorze Sióstr Miłosierdzia Bożego przez funkcjonariuszy SB przebranych za sanitariuszy pogotowia ratunkowego.

Jego prześladowania przez SB stały się kanwą filmu Macieja Gawlikowskiego Zastraszyć księdza (2006).

W 1988 brał udział jako duszpasterz robotników w strajku w Hucie im. Lenina. Jednocześnie zaangażował się w działalność dobroczynną i pomoc niepełnosprawnym. W 1987 współzakładał Fundację im. św. Brata Alberta zajmującą się pomocą osobom upośledzonym, prowadzącą schronisko w podkrakowskich Radwanowicach. Obecnie jest prezesem Fundacji.

Okres po 1989 r. | edytuj kod

11 czerwca 2013 roku został ranny w wypadku samochodowym. Około 15:00, na trasie 781 w miejscowości Olszyny, w samochód, którym podróżował, uderzyła jadąca z naprzeciwka ciężarówka[3].

Działalność duszpasterska | edytuj kod

Duchowny rzymskokatolicki | edytuj kod

W 1983 uzyskał święcenia kapłańskie i skierowany został na studia do Papieskiego Kolegium Ormiańskiego w Rzymie. Nie otrzymał jednak trzykrotnie paszportu ze względu na współpracę z podziemną Solidarnością. Związał się z prowadzonym przez ks. Kazimierza Jancarza Duszpasterstwem Ludzi Pracy w Parafii św. Maksymiliana Marii Kolbego w nowohuckich Mistrzejowicach. Brał udział w odprawianych tam przez ks. Kazimierza Jancarza czwartkowych Mszach za Ojczyznę. W latach 1994–2006 współpracował z Radiem Maryja i Telewizją Trwam. Z tymi mediami rozstał się w wyniku sporu dotyczącego lustracji duchowieństwa.

Duchowny ormiański | edytuj kod

W 2001 odbył studia w Papieskim Kolegium Ormiańskim w Rzymie[4] i został mianowany przez ówczesnego ordynariusza wiernych obrządku ormiańskiego, kardynała Józefa Glempa, duszpasterzem Ormian w archidiecezji krakowskiej, a w latach 2002–2009 był duszpasterzem Ormian w Polsce Południowej. W latach 2009–2017 proboszcz ormiańskokatolickiej parafii południowej pw. św. Grzegorza Oświeciciela z siedzibą w kościele Trójcy Świętej w Gliwicach[5][6].

Działalność społeczna | edytuj kod

Wśród Ormian | edytuj kod

Ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski (z prawej) podczas sprawowania liturgii w obrządku ormiańskim

Ks. Isakowicz-Zaleski to aktywny działacz środowiska ormiańskiego, popularyzator wiedzy o historii i kulturze Ormian, zwłaszcza Kościoła katolickiego obrządku ormiańskiego. Inicjator zbliżenia między środowiskami tzw. starej i nowej emigracji ormiańskiej. Orędownik sprawy upamiętnienia ofiar ludobójstwa Ormian. Ks. Isakowicz-Zaleski wielokrotnie brał udział w audycjach radiowych i telewizyjnych, w których przedstawiał historię narodu i Kościoła ormiańskiego oraz problemy polskich Ormian. Jest spokrewniony z przedostatnim arcybiskupem ormiańskokatolickim Lwowa, wybitnym kaznodzieją i filantropem Izaakiem Mikołajem Isakowiczem (jest praprawnukiem brata arcybiskupa).

W latach 2009–2014 pełnił funkcję przedstawiciela mniejszości ormiańskiej w Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych[7][8].

Wśród niepełnosprawnych | edytuj kod

Opiekun niepełnosprawnych. Współzałożyciel i prezes Fundacji im. Brata Alberta. Był kanonikiem honorowym archidiecezji krakowskiej (otrzymał ten tytuł w 1997 od Franciszka kardynała Macharskiego za pracę z osobami niepełnosprawnymi, zrezygnował z niego w 2006 w proteście przeciwko pomówieniom pod swoim adresem). W 2009 prowadził na antenie TVP Info, wspólnie z Anną Dymną, program Potrzebni, poświęcony problemom osób niepełnosprawnych[9].

Konwoje humanitarne | edytuj kod

Uczestnik i organizator wielu konwojów humanitarnych m.in. do krajów byłej Jugosławii, Czeczenii, Albanii, Ukrainy, w tym części we współpracy z Polską Akcją Humanitarną Janiny Ochojskiej.

Upamiętnianie ludobójstwa na Kresach | edytuj kod

Ks. Isakowicz-Zaleski składa kwiaty pod krzyżem ku czci Polaków zamordowanych przez UPA w Korościatynie

W 2008 wystąpił z apelem o potępienie przez władze polskie ludobójstwa Polaków dokonanego przez OUN-UPA na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej[10]. Od wielu lat zabiega o należyte upamiętnienie ofiar tej zbrodni.

1 lipca 2009 roku zorganizował protest w Lublinie przeciwko nadaniu tytułu doktora honoris causa przez KUL Wiktorowi Juszczence, który wielokrotnie gloryfikował Banderę[11]. Przyczynił się do protestów przeciwko przejazdowi przez Polskę „Rajdu Bandery”, w związku z czym ukraińscy nacjonaliści grozili mu śmiercią[12]. 5 lutego 2010 współorganizował protesty w związku z uznaniem Bandery bohaterem narodowym Ukrainy przez ustępującego wówczas prezydenta Juszczenkę oraz bierności władz polskich w tej sprawie. Tego dnia odbyły się pikiety przed ambasadą Ukrainy w Warszawie, konsulatami w Poznaniu, Wrocławiu, Krakowie, Lublinie i Gdańsku[13].

Kontrowersje | edytuj kod

W lutym 2006 roku wystąpił z postulatem ujawnienia konfidentów SB działających wśród duchowieństwa archidiecezji krakowskiej. Sam badał dokumenty Służby Bezpieczeństwa, które jako poszkodowany otrzymał z Instytutu Pamięci Narodowej. Jego działania wywołały wiele dyskusji na temat lustracji w polskim Kościele oraz spotkały się z wrogością części środowisk kościelnych. Wielokrotnie bezskutecznie zwracał się do krakowskiej Kurii Metropolitalnej o zajęcie stanowiska i pomoc w opracowywaniu dokumentów. Po długim okresie oczekiwania metropolita krakowski, arcybiskup Stanisław Dziwisz zdecydował o powołaniu komisji „Pamięć i Troska”, która miała zająć się problemem inwigilacji krakowskiego duchowieństwa w okresie PRL.

Jako zwolennik ujawnienia tajnych współpracowników SB działających w środowisku krakowskich duchownych, wobec dalszej bierności władz kościelnych oraz nowo powstałej komisji „Pamięć i Troska”, planował przedstawienie wyników swojej pracy badawczej na konferencji prasowej, która odbyła się 31 maja 2006. Po zakazie zajmowania się kwestią współpracy duchownych z SB wydanym przez krakowską kurię (zastosowano wobec niego środki karne z działu sankcje kościelne – kanon 1339) zrezygnował z tego zamiaru mówiąc:

Przyjmuję tę decyzję w duchu posłuszeństwa wobec metropolity, do którego zawsze miałem i mam szacunek.

22 czerwca 2006 roku odbyło się spotkanie księdza Zaleskiego z kardynałem Dziwiszem, po którym arcybiskup zapewnił, że ksiądz Zaleski może kontynuować swoje badania. Jednak kilka miesięcy później arcybiskup ponownie zdyscyplinował kapłana. 17 października ks. Isakowicz-Zaleski otrzymał od arcybiskupa polecenie powstrzymania się od publicznych wypowiedzi o kontaktach i współpracy niektórych duchownych ze Służbą Bezpieczeństwa. W opinii krakowskiej kurii ksiądz Isakowicz-Zaleski „poważnie nadużył zaufania”, a jego działalność „wypacza obraz kapłana”. Sam ksiądz ogłosił gotowość do podporządkowania się decyzji kurii. Jednocześnie decyzja władz archidiecezji wywołała wiele kontrowersji wśród obserwatorów i komentatorów życia Kościoła katolickiego w Polsce. 13 października 2006 ksiądz Isakowicz-Zaleski dowiedział się również, że wygasły jego uprawnienia duszpasterza Ormian, które jednak przywrócono mu miesiąc później.

Rezultatem badań prowadzonych przez księdza w oparciu o dokumenty zgromadzone przez IPN jest książka pt. Księża wobec bezpieki na przykładzie archidiecezji krakowskiej, która ukazała się 28 lutego 2007 roku nakładem wydawnictwa Znak. W książce tej, obok udokumentowanych przypadków współpracy księży diecezji krakowskiej z aparatem represji PRL, przedstawił przypadki heroicznego oporu i nieulegania presji SB, opisał także przypadki zerwania podjętej z SB współpracy oraz wspierania opozycji przez polskich duchownych katolickich. Za tę pracę w listopadzie 2007 roku ksiądz Zaleski otrzymał Nagrodę Literacką im. Józefa Mackiewicza[14].

Działania księdza Zaleskiego budzą duże emocje wewnątrz samego duchowieństwa – w odpowiedzi na jego walkę o oczyszczenie Kościoła w Polsce prymas Józef Glemp nazwał go szukającym sensacji „nadUbowcem”, za co później przepraszał. Sam Tadeusz Isakowicz-Zaleski uważa, że we władzach kościelnych i świeckich działa wrogie mu lobby antylustracyjne[15].

Wystąpił jako jeden z ekspertów w filmie Zabawa w chowanego, który porusza sprawę pedofilii w polskim Kościele katolickim. Produkcja miała premierę w marcu 2020 w serwisie YouTube. Pod koniec maja tego samego roku udzielił natomiast wywiadu dla internetowego portalu tygodnika katolickiego Niedziela, w którym wyrażał swoje krytyczne stanowisko wobec reakcji części hierarchów i kapłanów katolickich na zgłaszane im przypadki nadużyć seksualnych dokonywanych przez księży. Tekst ten jednak kilka godzin po publikacji decyzją redaktora naczelnego pisma, ks. Jarosława Grabowskiego zniknął ze strony[16].

Pod koniec czerwca 2020 został zgłoszony jako kandydat Koalicji Polskiej i Konfederacji do powołanej przez sejm komisji ws. pedofilii. 15 lipca podczas głosowania jego kandydatura nie została zaakceptowana przez większość sejmową. Przeciw jego kandydaturze głosowała zdecydowana większość posłów klubu parlamentarnego PiS-u (dyscyplina partyjna) oraz większość posłów Koalicji Obywatelskiej i Lewicy. Jak sam przyznał był naciskany przez część hierarchów Kościoła katolickiego i niektórych duchownych, aby rozważył rezygnację z ubiegania się o zasiadanie w komisji. Ostatecznie nikt ze zwierzchników kościelnych nie dał jasnego sygnału w tej sprawie. Pomimo to jeden z polityków Prawa i Sprawiedliwości miał przekazywać informację, że ks. Isakowicz kandyduje wbrew woli swoich przełożonych[17][18][19].

Wielokrotnie krytykował kardynała Stanisława Dziwisza za jawne według niego popieranie Platformy Obywatelskiej za czasów, gdy sprawował on urząd metropolity krakowskiego[20]. Niejednokrotnie negatywnie wypowiadał się również o mniej lub bardziej jawnym popieraniu Prawa i Sprawiedliwości przez arcybiskupa Marka Jędraszewskiego. W kilku wywiadach medialnych wyrażał się również negatywnie o decyzji hierarchy, zezwalającej na drugi ślub kościelny Jacka Kurskiego w miejscu tak szczególnym jak Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Krakowie-Łagiewnikach[21].

Przynależność | edytuj kod

Został członkiem Krakowskiego Społecznego Komitetu Poparcia Jarosława Kaczyńskiego w przedterminowych wyborach prezydenckich w 2010[22].

Jest członkiem Kapituły Medalu „Niezłomnym w słowie”[23].

Odznaczenia i nagrody | edytuj kod

Ordery i odznaczenia
Pozostałe nagrody i wyróżnienia

Działalność literacka | edytuj kod

Publicystyka | edytuj kod

W latach 2011–2014 był felietonistą Gazety Polskiej Codziennie i Gazety Polskiej, z którymi zerwał współpracę na skutek rozbieżności światopoglądowych i wątpliwości dotyczących obiektywizmu prezentowanego przez te tytuły. Obecnie jest publicystą portalu Prawy.pl. Publikuje również na portalach Myśl.pl i wPolityce.pl; współpracuje z RMF FM. Prowadzi blog na swojej stronie internetowej.

Publikacje | edytuj kod

  • Tadeusz Zaleski-Isakowicz: Oblężenie. Kraków: Wyd. Krzyża Nowohuckiego, 1981.; Oblężenie. Wyd. II. Kraków: Rota, 1985. OCLC 79914547.
  • Tadeusz Zaleski-Isakowicz: Wspomnienia. Kraków: Rota, 1985.
  • Tadeusz Isakowicz-Zaleski: Morze Czerwone. Wiersze. Kraków: Libertas, 1987-8.
  • Świętych obcowanie (1993) – tomik poezji
  • Słownik biograficzny księży ormiańskich i pochodzenia ormiańskiego w Polsce w latach 1750–2000 (2001)
  • Arcybiskup ormiański Izaak Mikołaj Isakowicz „Złotousty”: duszpasterz, społecznik i patriota 1824–1901 (2001)
  • Wiersze (2006)[42][43]
  • Księża wobec bezpieki na przykładzie archidiecezji krakowskiej (2007)[44][45]
  • Moje życie nielegalne (2008), wywiad-rzeka udzielony Wojciechowi Bonowiczowi w 2007 r.[46]
  • Przemilczane ludobójstwo na Kresach (2008)[47][48]
  • Nie zapomnij o Kresach (2011)
  • Chodzi mi tylko o prawdę, wywiad-rzeka z ks. Tadeuszem Isakowiczem-Zaleskim, rozmawia Tomasz Terlikowski (Fronda, 2012)
  • Personalnik subiektywny (Małe Wydawnictwo, Kraków 2014)
  • Franciszek od Brata Alberta (Wydawnictwo Rafael 2018)[49]
  • Kościół ma być przezroczysty, wywiad-rzeka z ks. Tadeuszem Isakowiczem-Zaleskim, rozmawia Tomasz Terlikowski (Wydawnictwo Esprit 2020)[50]

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. O mnie / Pogrzeb Mamy (pol.). isakowicz.pl. [dostęp 2013-12-11].
  2. Jan Zaleski: Kronika życia (oprac. ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski). Kraków: Małe Wydawnictwo, 2010, s. 116.
  3. Wypadek w Olszynach. Wśród rannych ks. Isakowicz-Zaleski. tvn24.pl, 2013-06-11.
  4. Janusz M.J.M. Paluch Janusz M.J.M., Wywiad z ks. Tadeuszem Isakowiczem-Zaleskim, www.lwow.com.pl, 2001 [dostęp 2012-08-09] .
  5. Zmiana struktur duszpasterskich dla katolików – Ormian w Polsce (pol.). [dostęp 2008-11-27].
  6. Dekret o zwolnieniu z urzędu proboszcza w związku ze złożoną rezygnacją (pol.). [dostęp 2018-08-22].
  7. Ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski nowym przedstawicielem mniejszości ormiańskiej [dostęp 18 czerwca 2009].
  8. Edward Mier-Jędrzejowicz nowym przedstawicielem mniejszości ormiańskiej [dostęp 9 czerwca 2014].
  9. ,,Potrzebni" w TVP Info [dostęp 2020-05-30] .
  10. Ks. Isakowicz-Zaleski: przywrócić pamięć o ofiarach UPA. „Rzeczpospolita”, 6 lipca 2007. [dostęp 2007-07-14].
  11. Przeciwko honorowaniu Juszczenki.
  12. Grożą ks. Isakowiczowi-Zaleskiemu.
  13. Protest przeciwko czczeniu Bandery.
  14. Nagroda główna w 2007 roku (pol.). jozef-mackiewicz.pl. [dostęp 2013-10-30].
  15. Decyzja Sądu Metropolitalnego w Krakowie, www.isakowicz.pl, 2007-11-07.
  16. „Niedziela” usunęła rozmowę z ks. Isakowiczem-Zaleskim o pedofilii w Kościele. „Cenzura, samobójstwo wizerunkowe”, www.wirtualnemedia.pl [dostęp 2020-07-23]  (pol.).
  17. Ksiądz Isakowicz-Zaleski kandydatem Koalicji Polskiej na członka komisji ds. pedofilii, wiadomosci.dziennik.pl, 16 czerwca 2020 [dostęp 2020-07-23]  (pol.).
  18. PolsatP. News PolsatP., Komisja ds. pedofilii. Kandydatura księdza odrzucona głosami PiS, KO i Lewicy - Polsat News, polsatnews.pl [dostęp 2020-07-23]  (pol.).
  19. MaciejM. Deja MaciejM. (oprac.), Ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski mówi o naciskach. "Wiesz, rozumiesz, wycofaj się", wiadomosci.wp.pl, 17 lipca 2020 [dostęp 2020-07-23]  (pol.).
  20. podhale24.pl . Ks. Isakowicz-Zaleski: Kardynał Dziwisz otoczył się ludźmi związanymi z PO, podhale24.pl [dostęp 2020-07-23] .
  21. Wyborcza.pl, krakow.wyborcza.pl [dostęp 2020-07-23] .
  22. Krakowski Społeczny Komitet Poparcia Jarosława Kaczyńskiego. jaroslawkaczynski.info, 9 maja 2010. [dostęp 2017-09-19].
  23. Medal Niezłomnym w Słowie. 13-grudnia.pl. [dostęp 2012-10-13].
  24. M.P. z 2006 r. nr 43, poz. 460.
  25. M.P. z 1999 r. nr 21, poz. 301.
  26. M.P. z 2016 r. poz. 544.
  27. Wręczenie odznaczeń państwowych na uroczystości w Mistrzejowicach. prezydent.pl, 2016-04-07. [dostęp 2016-04-07]..
  28. Odznaczenia z okazji Narodowego Dnia Pamięci Duchownych Niezłomnych. prezydent.pl, 2019-10-29. [dostęp 2019-11-17].
  29. Notka na oficjalnym koncie UdSKiOR na Twitterze. twitter.com/Kombatanci, 1 lutego 2019. [dostęp 2019-02-07].
  30. Uroczystość wręczenia nagród Kustosz Pamięci Narodowej – Warszawa, 9 czerwca 2010. ipn.gov.pl. [dostęp 2010-10-19].
  31. Ks. Isakowicz-Zaleski dostał nagrodę RPO. Gazeta Wyborcza, 29 września 2007. [dostęp 2007-09-29].
  32. Tadeusz Isakowicz-Zaleski. wprost.pl. [dostęp 2011-10-15].
  33. Kurtyka i ks. Isakowicz-Zaleski laureatami nagród „Gazety Polskiej”. onet.pl, 2007-02-01. [dostęp 2011-10-15].
  34. Tadeusz Isakowicz-Zaleski: Odsyłam Medal św. Jerzego (pol.). Blog, 2008-11-22. [dostęp 2008-11-22].
  35. Lwowianin Wojciech Kilar honorowym kresowianinem. dziennikzachodni.pl, 3 lipca 2011. [dostęp 2013-12-29].
  36. Relacja ze Zjazdu Kresowian na Jasnej Górze. isakowicz.pl, 4 lipca 2011. [dostęp 2013-12-29].
  37. Dyplom nadania – isakowicz.pl.
  38. Zdjęcie – isakowicz.pl.
  39. Honorowe Obywatelstwo Gminy Zielona Góra. isakowicz.pl, 20 października 2013. [dostęp 2013-10-20].
  40. Relacja z wręczenia Honorowego Obywatelstwa Chełmka. isakowicz.pl, 25 stycznia 2014. [dostęp 2014-01-25].
  41. Uroczyste nadanie Honorowego Obywatelstwa Miasta Chełmek Księdzu Tadeuszowi. wtzchelmek.pl, 16 stycznia 2014. [dostęp 2014-01-25].
  42. Nowe wiersze ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego już w księgarniach.
  43. „Wiersze” T. Isakowicza-Zaleskiego – recenzja.
  44. „Księża wobec bezpieki”, wyd. Znak.
  45. „Księża wobec bezpieki” – recenzja Tomasza P. Terlikowskiego.
  46. „Moje życie nielegalne”, wyd. Znak.
  47. „Przemilczane ludobójstwo na Kresach” – oficjalna nota wydawcy.
  48. „Przemilczane ludobójstwo na Kresach” – autor o książce.
  49. Franciszek od Brata Alberta - Tadeusz Isakowicz-Zaleski, nieprzeczytane.pl [dostęp 2020-07-19]  (pol.).
  50. Kościół ma być przezroczysty - Isakowicz-Zaleski ks. Tadeusz, nieprzeczytane.pl [dostęp 2020-07-19]  (pol.).

Bibliografia | edytuj kod

  • LeszekL. Kabłak-Ziembicki LeszekL., Ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski, [w:] JanJ. Skórzyński, PawełP. Sowiński, MałgorzataM. Strasz (red.), Opozycja w PRL. Słownik biograficzny 1956-89. T. 1, Warszawa: Ośrodek „Karta”, 2000, ISBN 83-88288-65-2 .
  • Sprawa ks[iędza] Tadeusza Zaleskiego z Mistrzejowic. Kraków: Biblioteka Obserwatora Wojennego, 1985.

opis wydawnictw niezależnych według Krzysztof Bronowski: Muzeum Wolnego Słowa.

  • Jan Wolski: Sprawa ks. Tadeusza Zaleskiego-Isakowicza z Mistrzejowic. Kraków: 1985.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Tadeusz Isakowicz-Zaleski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy