Tangerine Dream


Tangerine Dream w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Tangerine Dream – niemiecki zespół rockowy grający muzykę elektroniczną, założony w 1967 roku przez Edgara Froesego, który przez cały jego okres funkcjonowania był jego liderem, aż do swojej śmierci w styczniu 2015 roku.

We wczesnym okresie istnienia członkiem zespołu był Klaus Schulze, który nie miał w późniejszych latach już żadnego wpływu na dokonania grupy. Tangerine Dream wydawało swoje najbardziej rozpoznawalne płyty w składzie: Edgar Froese, Christopher Franke, Peter Baumann. Z początkiem lat 80. Baumanna zastąpił młodszy klawiszowiec Johannes Schmoelling. Znaczący wpływ na brzmienie zespołu miało odejście Frankego w 1987 roku.

Pierwsze albumy Tangerine Dream nagrane w pierwszej połowie lat 70. (ang. pink years) miały kluczowe znaczenie dla rozwoju tak zwanego krautrocka. Albumy z lat 1974-1983 (tzw. virgin years) i późniejsze dały podwaliny pod gatunek zwany new age.

Obok licznych nagrań studyjnych i koncertowych, zespół stworzył oprawę muzyczną dla blisko trzydziestu filmów, w tym: Cena strachu, Złodziej, Twierdza, Ryzykowny interes, Podpalaczka, Legenda, Cisi ludzie. Wielu późniejszych fanów poznało muzykę zespołu właśnie dzięki tym filmom.

Spis treści

Historia zespołu | edytuj kod

Edgar Froese przyjechał do Berlina Zachodniego w połowie lat sześćdziesiątych, by studiować sztukę. Wśród wielu zajęć rzeźbił pod kierunkiem Salvadora Dalego. Jego pierwszy rhythmandbluesowy zespół The Ones po wydaniu zaledwie jednego singla stopniowo zaczął się rozpadać, a Froese zwrócił się w stronę muzyki eksperymentalnej, występując z różnymi muzykami. Większość tych występów odbywała się w sławnym klubie nocnym The Zodiac, choć zespół Edgara Froesego został także zaproszony do grania dla jego dawnego nauczyciela, Salvadora Dalego. W czasie tych występów muzyka mieszała się z literaturą, malarstwem, wczesną postacią multimediów i innymi formami sztuki. Uwagę publiczności przyciągały jedynie najdziwaczniejsze pomysły, co Froese podsumował: „Możliwości artystyczne często kryją się w absurdzie”. W miarę, jak przez zespół przewijali się kolejni członkowie jego muzyka zdradzała coraz wyraźniejsze wpływy surrealizmu, a zespół przybrał ostatecznie surrealistyczną nazwę Tangerine Dream (Mandarynkowy Sen).

Froese fascynował się techniką i wykazywał spory talent w jej wykorzystywaniu do tworzenia muzyki. Konstruował instrumenty, a gdziekolwiek się udał nagrywał na magnetofonie odgłosy otoczenia, by później wykorzystać je w swojej muzyce. Jego wczesna działalność z wykorzystaniem pętli taśmowych i innych źródeł powtarzających się dźwięków bezpośrednio poprzedziła w czasie narodziny sekwencera, którego nie omieszkał w krótkim czasie włączyć do swojego instrumentarium.

Najbardziej godna uwagi była współpraca Edgara Froesego z Chrisem Frankem. Franke przeszedł do Tangerine Dream w 1970 z zespołu Agitation Free, by zastąpić grającego na perkusji Klausa Schulzego, a ostatecznie stał się sekwencerowym guru zespołu. To za jego sprawą centralnym elementem w muzyce zespołu stały się rytmiczne, pulsujące motywy syntezatorowe. Niemal dwie dekady później, w 1987, Franke opuścił Tangerine Dream z powodu różnic w koncepcjach artystycznych. Dla wielu fanów Chris Franke był sercem zespołu z racji jego biegłości w operowaniu sekwencerem, a luka, jaką po sobie zostawił, wydaje się wciąż niewypełniona.

W zespole przez dłuższe okresy grali także: Peter Baumann (1972-1977), który później założył wytwórnię płytową Private Music, dla której zespół nagrywał w latach 1988-1991; Johannes Schmoelling (1980-1985); Paul Haslinger (1986-1990); syn Edgara, Jerome (1990-2007). Obecnie Tangerine Dream to trio Thorsten Quaeschning - Hoshiko Yamane - Ulrich Schnauss, z którym okazjonalnie współpracują muzycy sesyjni.

W Tangerine Dream pojawiali się na krótko także inni muzycy. W odróżnieniu od muzyków sesyjnych, mieli oni swój wkład w twórczość zespołu. Pięciu najważniejszych spośród nich to Steve Schroyder (organy, 1971-72), Michael Hoenig (zastąpił Baumanna w trakcie trasy koncertowej w Australii w 1975 oraz podczas jednego koncertu w Londynie w tym samym roku), Steve Jolliffe (instrumenty dęte drewniane i śpiew na Cyclone i w trakcie promującej album trasy; wcześniej przez krótki czas grał w TD w 1969), Ralf Wadephul (skomponował jeden utwór z Optical Race i występował z zespołem podczas trasy promującej album) oraz Linda Spa (saksofonistka; pojawiła się na wielu albumach i koncertach z lat 1990-1996, a później od 2005 roku).

Lata 70. | edytuj kod

Pierwszy album Tangerine Dream, Electronic Meditation, był kolażem dźwiękowym, w którym wykorzystano dostępne ówcześnie środki techniczne – nie było wśród nich syntezatorów, późniejszego podstawowego elementu instrumentarium zespołu. Album jest zapisem współpracy Edgara Froesego, Klausa Schulzego i Conrada Schnitzlera. Został wydany w 1970 roku przez wytwórnię Ohr i zapoczątkował tzw. „okres różowy” („Pink Years”; logo wytwórni miało formę różowego ucha). Począwszy od drugiego albumu, Alpha Centauri, zespół funkcjonował najczęściej jako duet lub trio instrumentów elektronicznych, uzupełnionych o gitarę (Froese), perkusję (Franke); czasami w zespole pojawiali się też gościnnie muzycy grający na innych instrumentach. W tym okresie zespół szczególnie intensywnie wykorzystywał melotron. Większość albumów była czysto instrumentalna – dwa późniejsze albumy, na których pojawił się śpiew z konkretnym tekstem, Cyclone (1978) i Tyger (1987), spotkały się z dezaprobatą ze strony fanów. Choć okazjonalnie na płytach Tangerine Dream pojawiał się wokal, np. w utworze „Kiew Mission” (Exit, 1981), zespół dopiero ostatnio powrócił do dłuższych form tekstowych, w muzycznej trylogii The Divine Comedy, opartej na Boskiej Komedii.

W 1973 roku Tangerine Dream podpisali kontrakt z nowo powstałą Virgin Records. Wkrótce później wydali album Phaedra, nieziemską impresję dźwiękową, która niespodziewanie dotarła do 14. miejsca na liście najpopularniejszych albumów w Wielkiej Brytanii, stając się jednym z pierwszych autentycznych przebojów Virgin. Phaedra była pierwszym komercyjnym wydawnictwem, w którym wykorzystano sekwencery i była zalążkiem brzmienia nie tylko Tangerine Dream. Tytułowy utwór był niejako szczęśliwym zrządzeniem losu – zespół eksperymentował w studiu ze świeżo nabytym syntezatorem VCS 3 i tak się złożyło, że akurat włączone było nagrywanie. Muzycy postanowili zachować rezultat eksperymentów, po czym dodali nagrania z udziałem melotronu i fletu. Kapryśny VCS 3, jak wiele wczesnych syntezatorów, był czuły na zmiany temperatury: jego oscylatory rozstrajały się w miarę rozgrzewania się sprzętu, co wyraźnie słychać w ostatnim utworze. Płyta zapoczątkowała tzw. „okres virginowski” („Virgin Years”).

Lata 80. | edytuj kod

W latach osiemdziesiątych, wraz z innymi pionierami muzyki elektronicznej, jak Jean-Michel Jarre czy Mike Oldfield, zespół zaczął stosować – wtedy nowość – technologię cyfrową, która radykalnie zmieniła brzmienie syntezatorów. Technicznej biegłości i rozległemu doświadczeniu z własnoręcznie budowanymi instrumentami z wczesnego okresu działalności, a także niekonwencjonalnymi sposobami wydobywania dźwięków, muzycy zawdzięczali zdolność do wykorzystania nowej techniki do tworzenia nowatorskiej muzyki. Współczesnemu słuchaczowi albumy z tamtego okresu mogą nie wydawać się szczególnie odkrywcze, jednak tylko dlatego, że zastosowane wówczas urządzenia są dziś wszechobecne.

W latach 70. i 80. zespół występował na szeroką skalę. Na koncertach prezentowany był w znacznej mierze materiał niedostępny w wersji studyjnej, często improwizowany, co prowadziło do powstawania licznych bootlegów. Zespół znany był z bardzo głośnych i długich występów. Muzycy wydali szereg albumów koncertowych. Na niektórych z nich można usłyszeć materiał „w opracowaniu”, który później miał się stać podstawowym elementem nagrań studyjnych. Jednym z przykładów jest Pergamon – zapis koncertu w Berlinie Wschodnim krótko po przyjęciu do zespołu Johannesa Schmoellinga, z którego wiele motywów znalazło się później na płycie Tangram.

Najwcześniejsze koncerty Tangerine Dream były z dzisiejszego punktu widzenia dość nudne od strony wizualnej – trzech mężczyzn siedzących godzinami nieruchomo przy olbrzymich szafach z elektroniką pospinaną kablami i mrugającymi gdzieniegdzie światełkami. Niektóre występy odbywały się nawet w zupełnej ciemności! Z upływem czasu i postępem techniki koncerty stały się bardziej wyszukane, wykorzystywano efekty wizualne, oświetlenie, lasery, środki pirotechniczne i wyświetlane obrazy. Podczas amerykańskiej trasy w 1977 roku wykorzystano pełnowymiarowy system Laserium.

Po występie w Berlinie Wschodnim w 1980 roku, kiedy to Tangerine Dream stali się jednym z pierwszych znaczących zachodnich zespołów, jakie wystąpiły w krajach komunistycznych, zespół zyskał ogromną popularność za żelazną kurtyną. W Polsce wczesnych lat 80. byli jednym z najpopularniejszych zespołów, a ich występ w Warszawie uwieczniony został na dwupłytowym albumie Poland. Abstrakcyjny charakter muzyki i zasadniczo brak tekstu nie przyciągał uwagi państwowej cenzury, czego nie można było powiedzieć o wielu innych zespołach zachodnich. Album Poland był pierwszym wydanym przez wytwórnię Jive Electro, rozpoczynając tym samym „okres niebieski” („Blue Years”).

W latach 80. grupa nagrała muzykę do ponad dwudziestu filmów. Edgar Froese interesował się tą dziedziną od końca lat 60.[potrzebny przypis]. W wielu przypadkach zespół wykorzystywał fragmenty płyt studyjnych lub kompozycje będące aktualnie w przygotowaniu do wydania. Przykładem może być podobieństwo pomiędzy „Igneous” z albumu Thief (muzyka do „ZłodziejaMichaela Manna) i „Thru Metamorphic Rocks” z Force Majeure. Po raz pierwszy muzyka Tangerine Dream pojawiła się w telewizji, gdy do serialu Streethawk wykorzystano fragmenty z nagrywanego właśnie albumu Le Parc. Do bardziej znanych ścieżek dźwiękowych należą Sorcerer („Cena strachu”), The Keep („Twierdza”), Risky Business („Ryzykowny interes”), Legend („Legenda”) oraz The Park Is Mine ( Władca Cetral Parku ). Płyty zespołu z muzyką filmową bywają równie udane i popularne, co normalne albumy studyjne, a wielu fanów odkryło Tangerine Dream właśnie poprzez kino lub telewizję.

Ostatnie lata | edytuj kod

W przeszłości zespół był związany kontraktami z wytwórniami Ohr, Virgin, Jive Electro, Private Music i Miramar, a część muzyki filmowej wydawana była przez Varese Saraband. W 1996 roku muzycy założyli własną wytwórnię – TDI. Późniejsze płyty nie są zwykle dostępne w zwykłej sprzedaży, a nabyć je można wysyłkowo. Dotyczy to również nagrań z Miramar, prawa do których zespół odkupił. Właścicielem nagrań z katalogów Ohr i Jive Electro (okresy „różowy” i „niebieski”) jest obecnie Sanctuary Records.

Edgar Froese wydał także szereg płyt solowych, podobnych w charakterze do twórczości Tangerine Dream. Dla fanów grupy interesujące mogą być także dzieła solowe Christophera Frankego, Johannesa Schmoellinga, Klausa Schulzgoe, Michaela Hoeniga i Paula Haslingera.

Do 2005 roku Tangerine Dream to Edgar i Jerome Froese, z którymi na koncertach i w studiu grali głównie Iris Camaa i Linda Spa. W tym roku do zespołu dołączył Thorsten Quaeschning, który w przeciwieństwie do zapraszanych muzyków studyjnych i koncertowych był również współkompozytorem muzyki na kolejnych albumach studyjnych. W 2007 roku Jerome Froese ostatecznie odszedł z grupy i skoncentrował się na karierze solowej. Od tego momentu za brzmienie i kompozycje Tangerine Dream odpowiedzialni byli Froese i Quaeschning. Ostatnio współpracowali z Jeanem-Michelem Jarre'em. W styczniu 2015 roku zmarł Edgar Froese, a sam zespół prowadził Thorsten.

Muzycy | edytuj kod

  • Peter Baumann (1971-1977) – instrumenty klawiszowe
  • Christopher Franke (1971-1987) – instrumenty klawiszowe, perkusja
  • Edgar Froese (1967-2015) – instrumenty klawiszowe, gitara, gitara basowa
  • Jerome Froese (1990-2007) – instrumenty klawiszowe
  • Lanse Haprhash – instrumenty klawiszowe
  • Paul Haslinger (1986-1990) – instrumenty klawiszowe
  • Kurt Herkenberg – śpiew, gitara basowa
  • Michael Hoenig (1975) – instrumenty klawiszowe
  • Volker Hombach – instrumenty klawiszowe
  • Steve Jolliffe (1978) – śpiew, saksofon, flet, instrumenty klawiszowe
  • Klaus Krieger (1978-1979) – perkusja
  • Johannes Schmoelling (1979-1985) – instrumenty klawiszowe
  • Conrad Schnitzler – instrumenty klawiszowe
  • Steve Schroyder – instrumenty klawiszowe
  • Klaus Schulze – perkusja
  • Linda Spa – saksofon, instrumenty klawiszowe
  • Iris Camaa – instrumenty perkusyjne
  • Thorsten Quaeschning (od 2005) – instrumenty klawiszowe, instrumenty smyczkowe
  • Ulrich Schnauss (od 2014) – instrumenty klawiszowe
  • Hoshiko Yamane (od 2011) – instrumenty smyczkowe

Dyskografia | edytuj kod

Granica pomiędzy studyjnymi i koncertowymi albumami Tangerine Dream nie jest wyraźna. Albumy oznaczone jako koncerty często zawierają uzupełnienia dograne w studiu. Skrajnym przypadkiem jest wydawnictwo Live Miles, którego mniej niż 1/3 rzeczywiście pochodzi z koncertów. Jako że albumy koncertowe zespołu zawierają w znacznej części muzykę nie pochodzącą z płyt studyjnych, rozróżnienie na płyty studyjne i koncertowe jest w wypadku Tangerine Dream mało użyteczne. Dopiero w ostatnim okresie (od 1997) zespół zaczął wydawać „zwykłe” albumy koncertowe, czyli takie, na których gra głównie utwory z wcześniejszych płyt studyjnych.

  • 1970: Electronic Meditation
  • 1971: Alpha Centauri
  • 1972: Zeit
  • 1973: Atem
  • 1974: Phaedra
  • 1975: Rubycon
  • 1975: Ricochet (płyta koncertowa)
  • 1976: Stratosfear
  • 1977: Encore (płyta koncertowa)
  • 1977: Sorcerer (soundtrack)
  • 1978: Cyclone
  • 1979: Force Majeure
  • 1980: Tangram
  • 1980: Quichotte (płyta koncertowa)
  • 1981: Exit
  • 1981: Thief (soundtrack)
  • 1982: Logos (płyta koncertowa)
  • 1982: White Eagle
  • 1983: Wavelength (soundtrack)
  • 1983: Hyperborea
  • 1983: Risky Business (soundtrack)
  • 1984: Poland (płyta koncertowa)
  • 1984: Firestarter (soundtrack)
  • 1984: Flashpoint (soundtrack)
  • 1984: Heartbreakers (soundtrack)
  • 1985: Le Parc
  • 1985: Legend (soundtrack)
  • 1985: Pergamon (reedycja Quichotte)
  • 1985: Shy People (soundtrack)
  • 1986: Green Desert
  • 1986: Underwater Sunlight
  • 1986: The Park Is Mine (soundtrack)
  • 1987: Tyger
  • 1987: Near Dark (soundtrack)
  • 1987: Three O'Clock High (soundtrack)
  • 1987: Deadly Care (soundtrack)
  • 1988: Canyon Dreams
  • 1988: Livemiles (płyta koncertowa)
  • 1988: Optical Race
  • 1989: Lily on the Beach
  • 1989: Miracle Mile (soundtrack)
  • 1990: Melrose
  • 1990: Dead Solid Perfect (soundtrack)
  • 1990: Destination Berlin (soundtrack)
  • 1991: The Man Inside (soundtrack)
  • 1992: Rockoon
  • 1992: Live In America
  • 1992: Quinoa
  • 1993: 220 Volt
  • 1994: Turn of the Tides
  • 1995: Tyranny of Beauty
  • 1995: The Dream Mixes
  • 1996: Goblins' Club
  • 1996: Zoning (soundtrack)
  • 1997: TimeSquare – Dream Mixes 2
  • 1997: Tournado
  • 1998: Ambient Monkeys
  • 1998: Atlantic Walls
  • 1998: Atlantic Bridges
  • 1998: Dream Encores
  • 1998: The Hollywood Years 1
  • 1998: The Hollywood Years 2
  • 1998: Oasis (soundtrack)
  • 1998: Transsiberia
  • 1999: What a Blast! (soundtrack)
  • 1999: Mars Polaris
  • 1999: Great Wall of China
  • 2000: The Seven Letters from Tibet
  • 2001: Dream Mixes 3 – The Past Hundred Moons
  • 2002: Inferno (Dante Alighieri – La Divina Commedia)
  • 2003: Mota Atma (soundtrack)
  • 2003: Rockface
  • 2004: Dream Mixes 4
  • 2005: Kyoto
  • 2005: Phaedra 2005
  • 2005: Jeanne D’Arc
  • 2005: Rocking Mars
  • 2006: Blue Dawn
  • 2007: Madcap's Flaming Duty
  • 2007: Springtime In Nagasaki – Part One
  • 2007: Summer In Nagasaki – Part Two
  • 2007: One Times One - cupdisc*
  • 2007: Bells Of Accra – Singel
  • 2007: One Night In Space – Singel
  • 2008: Purple Diluvial - cupdisc*
  • 2008: Das Romantische Opfer - cupdisc*
  • 2008: Fallen Angels - cupdisc*
  • 2008: Autumn In Nagasaki - Part Three
  • 2008: Booster II – Singles Collection – 2CD
  • 2011: Finnegan's Wake
  • 2011: The Gate of Saturn
  • 2012: Booster V
  • 2013: Cruise to Destiny
  • 2014: Mala Kunia
  • 2015: Quantum Key
  • 2016: The Official Bootleg Series Volume Two
  • 2016: Live at The Philharmony Szczecin - Poland
  • 2016: Particles
  • 2017: Quantum Gate
  • 2017: The Sessions I
  • 2017: Light Flux
  • 2018: The Sessions II
  • 2018: The Sessions III
  • 2018: The Sessions IV
  • 2019: Live at Augusta Raurica Switzerland 2016
  • 2019: The Official Bootleg Series Volume Three
  • 2019: In Search of Hades: The Virgin Recordings 1973 - 1979

Wideografia | edytuj kod

  • 1983: Live in Warsaw
  • 1992: Live in America
  • 1999: The Video Dream Mixes
  • 2006: Live at the Tempodrom
  • 2008: The Epsilon Journey
  • 2008: Loreley
  • 2009: Rocking Out The Bats
  • 2010: Live in Lisbon

Nagrody, pozycje na listach przebojów i rekordy | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b allmusic ((( Tangerine Dream > Overview )))
  2. Tangerine Dream founder Edgar Froese dies | Music | The Guardian, www.theguardian.com [dostęp 2017-11-27]  (ang.).

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (zespół muzyczny):
Na podstawie artykułu: "Tangerine Dream" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy