Tiosiarczan sodu


Tiosiarczan sodu w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Tiosiarczan sodu (Na
2S
2O
3) – nieorganiczny związek chemiczny, sól sodowa nietrwałego kwasu tiosiarkowego. Zwykle występuje w postaci pentahydratu, Na
2S
2O
3·5H
2O.

Kryształy tiosiarczanu sodu

W temperaturze pokojowej jest bezbarwnym, krystalicznym ciałem stałym o gęstości 1,69 g/cm³[1].

Rozpuszcza się w wodzie: w temperaturze 20 °C jest to 68,4 g w 100 cm³, a w temperaturze 100 °C – 255 g w 100 cm³[potrzebny przypis].

Po zakwaszeniu roztwór tiosiarczanu sodu natychmiast mętnieje wskutek rozkładu powstającego kwasu tiosiarkowego do siarki, dwutlenku siarki i wody:

S
2O2−
3 + 2H+
→ [H
2S
2O
3] → S↓ + SO
2 + H
2O

Wydzielająca się siarka tworzy zawiesinę koloidalną.

Zastosowanie | edytuj kod

Ogrzewacze

Pentahydrat w temperaturze 48 °C rozpuszcza się w swojej wodzie krystalizacyjnej, a po schłodzeniu jest w stanie roztworu przesyconego. Po wrzuceniu do cieczy jednego kryształka tiosiarczanu sodu lub innego zarodka krystalizacji, całość natychmiast ulega krystalizacji, przy czym wydziela się ciepło i roztwór ogrzewa się do temperatury około 45 °C. Zjawisko to wykorzystywane jest w turystycznych ogrzewaczach dłoni.

Fotografia

W tradycyjnej fotografii jest stosowany jako utrwalacz, ponieważ tworzy trwałe kompleksy z jonami srebra, co pozwala usunąć po wywołaniu nienaświetlony bromek srebra z kliszy.

2S
2O2−
3 + AgBr → [Ag(S
2O
3)
2]3−
+ Br−
Usuwanie chloru

Występuje pod nazwą „antychlor” jako środek usuwający chlor, na przykład po bieleniu. Stosowany jest również do zmniejszania ilości chloru w basenach.

S
2O2−
3 + 4Cl
2 + 5H
2O → 2SO2−
4
+ 8Cl−
+ 10H+
Chemia analityczna

Jest używany w nieorganicznej analizie jakościowej do wykrywania jonów Co2+
(błękitne zabarwienie)[2] i CN−
(zachodzi reakcja 2S
2O2−
3 + CN−
NCS−
+ SO2−
3, po czym jony NCS−
w reakcji z FeCl
3
dają krwistoczerwone zabarwienie)[3]. W analizie ilościowej wykorzystywany jest jako reduktor w jodometrii[4]:

2S
2O2−
3 + I
2 → 2I−
+ S
4O2−
6

Zanik jodu skutkuje odbarwieniem wskaźnika, najczęściej zawiesiny skrobi. Metodę tę można stosować do oznaczania stężeń wielu utleniaczy, np. Cr
2O2−
7
, MnO−
4
, BrO−
3
, Fe3+
i Cu2+
[4].

Medycyna

Jest jedną z odtrutek w zatruciach cyjankami[5].

Badania sugerują, że podawanie tiosiarczanu sodu podczas terapii nowotworowej przy użyciu cisplatyny (np. w leczeniu wątrobiaka zarodkowego) zmniejsza liczbę powikłań prowadzących do utraty słuchu[6].


Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g CRC Handbook of Chemistry and Physics, David R.D.R. Lide (red.), wyd. 88, Boca Raton: CRC Press, 2007, s. 4-91, ISBN 978-0-8493-0488-0 .
  2. Szmal i Lipiec 1988 ↓, s. 249.
  3. Szmal i Lipiec 1988 ↓, s. 275.
  4. a b Szmal i Lipiec 1988 ↓, s. 506.
  5. OphirO. Lavon OphirO., AmitA. Avrahami AmitA., ArikA. Eisenkraft ArikA., Effectiveness of isosorbide dinitrate in cyanide poisoning as a function of the administration timing, „BMC Pharmacology & Toxicology”, 18, 2017, DOI10.1186/s40360-017-0122-0, ISSN 2050-6511, PMID28288687, PMCIDPMC5348846 [dostęp 2018-03-03]  (ang.).
  6. Penelope R.P.R. Brock Penelope R.P.R. i inni, Sodium Thiosulfate for Protection from Cisplatin-Induced Hearing Loss, „The New England Journal of Medicine”, 378 (25), 2018, s. 2376–2385, DOI10.1056/NEJMoa1801109, PMID29924955, PMCIDPMC6117111  (ang.).c?

Bibliografia | edytuj kod

  • Zdzisław Stefan Szmal, Tadeusz Lipiec: Chemia analityczna z elementami analizy instrumentalnej. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1988, s. 413-420. ISBN 83-200-1177-9.

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

Kontrola autorytatywna (związek chemiczny):
Na podstawie artykułu: "Tiosiarczan sodu" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy