Transwestytyzm


Transwestytyzm w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Transwestytyzm (od łac. trans „za, poza, z tamtej strony” i vestitus „odziany”, inaczej eonizm, metatropizm) – praktyka przyjmowania ubioru, sposobu bycia, a niekiedy także roli płciowej zazwyczaj kojarzonych z płcią przeciwną[1], jako forma autoekspresji[2] lub też dla psychologicznej gratyfikacji[3][4]. W niektórych kulturach transwestytyzm jest praktykowany z powodów religijnych, tradycyjnych lub ceremonialnych. Termin ten jest rzadko stosowany w odniesieniu do kobiet[5].

Światowa Organizacja Zdrowia podaje, że transwestytyzm o typie podwójnej roli nie ma podłoża seksualnego. Wprowadza jednocześnie pojęcie fetyszyzmu transwestytycznego, jako przebierania mającego na celu zaspokojenie seksualne[6].

Spis treści

Terminologia | edytuj kod

Choć termin ten został ukuty dopiero w 1910 roku, zjawisko to nie jest nowe. Mówiono o tym jeszcze w hebrajskiej Biblii[7]. Wyrażenie to zmieniło swoje znaczenie od czasu jego powstania i jest nadal używane w różnych aspektach.

Anglosaskie pojęcie crossdresser w dużej mierze zastąpiło łacińskie określenie transwestyta. Obecnie termin ten jest często uważany za przestarzały i uwłaczający, a termin crossdresser jest używany jako bardziej stosowny zamiennik[8][9][10]. Jest to spowodowane tym, że termin transwestyta był historycznie używany do diagnozowania zaburzeń medycznych, w tym zaburzeń zdrowia psychicznego, a transwestytyzm był postrzegany jako zaburzenie, natomiast termin cross-dresser został ukuty przez środowisko transgenderowe[8][11]. Niekiedy jednak pojęcie transwestyta jest postrzegane jako bardziej odpowiednie dla członków wspólnoty transseksualnej w miejsce tych spoza wspólnoty transseksualnej, a część z nich ponownie przywłaszczyła sobie to słowo[12][13].

Pochodzenie terminu | edytuj kod

Słowo transwestyta powstało w 1910 roku z inicjatywy niemieckiego seksuologa, doktora Magnusa Hirschfelda[14][15]. Używał go do opisywania osób, które zwyczajowo i dobrowolnie nosiły ubrania przeciwnej płci. Grupa transwestytów Hirschfelda składała się z mężczyzn i kobiet o orientacji heteroseksualnej, homoseksualnej, biseksualnej i aseksualnej[16]. Havelock Ellis, świadomy badań Hirschfelda nad transwestyzmem, ale nie zgadzając się z jego terminologią, w 1913 r. zaproponował termin inwersja seksualno-estetyczna (ang. sexo-aesthetic inversion), aby opisać to zjawisko. W 1920 r. wymyślił termin eonizm, który wywodzi się od nazwy postaci historycznej Charles d'Eon, który wykazywał skłonności transwestytyczne. Ellis tłumaczył:[17]

"Od strony psychicznej, jak ja to widzę, Eonista ucieleśnia w skrajnym stopniu estetyczną postawę naśladowania i identyfikacji z obiektem podziwianym. To normalne, że mężczyzna utożsamia się z kobietą, którą kocha. Eonista niesie tę identyfikację zbyt daleko, pobudzany przez wrażliwy i kobiecy element w sobie samym, który kojarzy się z raczej wadliwą męską seksualnością, co może mieć podłoże neurotyczne."

Klasyfikacja medyczna | edytuj kod

Transwestytyzm o typie podwójnej roli | edytuj kod

 Główny artykuł: Transwestytyzm o typie podwójnej roli.

Polega na ubieraniu się w stroje płci przeciwnej w celu uzyskania zadowolenia z chwilowego doświadczenia bycia osobą płci przeciwnej, bez pragnienia trwałej korekty płci. Przebieranie obywa się bez satysfakcji seksualnej. Według DSM-IV tego typu stan nie należy do zaburzeń. W obowiązującej obecnie klasyfikacji międzynarodowej ICD-10 zaburzenie to zalicza się do zaburzeń identyfikacji płciowej (F64.x).

W przebiegu omawianego zaburzenia dotknięta nim osoba przebiera się w ubiory płci przeciwnej. W przeciwieństwie do transwestytyzmu fetyszystycznego, w którym czyni tak, by osiągnąć podniecenie seksualne, w transwestytyzmie typu podwójnej roli przebieranie służyć ma wywołaniu poczucia przynależności do płci przeciwnej. Podniecenia seksualnego związanego z przebieraniem nie obserwuje się. Nie występuje także trwała chęć dokonania korekty płci[18][19] i pełnienia odmiennej roli płciowej, charakterystyczne dla transseksualizmu[19].

Transwestytyzm fetyszystyczny | edytuj kod

 Główny artykuł: Transwestytyzm fetyszystyczny.

Inaczej fetyszyzm transwestytyczny (DSM-IV) to rodzaj parafilii seksualnej, stan w którym (u heteroseksualnych mężczyzn) jedynym lub preferowanym sposobem osiągania satysfakcji seksualnej jest przebieranie się w stroje kobiece i wykonywanie w tym czasie masturbacji, lub czynności seksualnych z drugą osobą.

ICD-10 wymienia następujące kryteria, których spełnienie upoważnia do postawienia rozpoznania transwestytyzmu fetyszystycznego[20]:

A. Spełnione ogólne kryteria zaburzeń preferencji seksualnych (F65). B. Nakładanie ubrań przeciwnej płci w celu nabrania wyglądu i poczucia przynależności do przeciwnej płci. Przebieranie się jest ściśle związane z pobudzeniem seksualnym. Po wystąpieniu orgazmu i spadku podniecenia następuje silne pragnienie zdjęcia przebrania.

Natomiast uwzględnione w punkcie A ogólne kryteria zaburzeń preferencji seksualnych ICD określa następująco[20]:

G1. Osoba doświadcza powtarzającego się, nasilonego popędu i wyobrażeń seksualnych dotyczących niezwykłych przedmiotów lub działań. G2. Osoba zarówno realizuje ten popęd, jak i odczuwa z tego powodu wyraźne cierpienie. G3. Preferencja występuje od co najmniej 6 miesięcy.

W DSM-V transwestytyzm fetyszystyczny uznawany jest za zaburzenie tylko kiedy spełnione są dwa kryteria[21][22]:

  1. Osoba doznaje intensywnego pobudzenia seksualnego w wyniku przebierania się, co przejawia się w fantazjach, pragnieniach lub działaniach przez co najmniej 6 miesięcy.
  2. Te fantazje, pragnienia i czyny powodują klinicznie istotny niepokój lub upośledzenie w życiu społecznym, zawodowym lub w innych ważnych dziedzinach życia.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Medical Definition of TRANSVESTISM, www.merriam-webster.com [dostęp 2019-12-23]  (ang.).
  2. TRANSVESTISM – meaning in the Cambridge English Dictionary, dictionary.cambridge.org [dostęp 2019-12-23]  (ang.).
  3. Dictionary.com, Definition of transvestism, www.dictionary.com [dostęp 2019-12-23]  (ang.).
  4. Collins EnglishC.E. Dictionary Collins EnglishC.E., Transvestism definition and meaning, www.collinsdictionary.com [dostęp 2019-12-23]  (ang.).
  5. Eric H.E.H. Boehm Eric H.E.H., Historical Abstracts: Modern history abstracts, 1775-1914, wyd. 3, American Bibliographical Center, CLIO, s. 723  (ang.).
  6. D. RichardD.R. Laws D. RichardD.R., William T.W.T. O'Donohue William T.W.T., Sexual Deviance, Second Edition: Theory, Assessment, and Treatment, Guilford Press, 16 kwietnia 2012, s. 274, ISBN 978-1-4625-0669-9 [dostęp 2019-06-07]  (ang.).
  7. AnilA. Aggrawal AnilA., References to the paraphilias and sexual crimes in the Bible, „Journal of Forensic and Legal Medicine”, 16 (3), 2009, s. 109–114, DOI10.1016/j.jflm.2008.07.006, ISSN 1878-7487, PMID19239958 [dostęp 2019-06-07] .
  8. a b August i inni, Safe spaces : making schools and communities welcoming to LGBT youth, Santa Barbara, Calif.: Praeger, 2012, s. 142, ISBN 978-0-313-39368-6, OCLC 721891553 [dostęp 2019-06-07], Cytat: "Cross-dresser/cross-dressing. (1) The most neutral word to describe a person who dresses, at least partially or part of the time, and for any number of reasons, in clothing associated with another gender within a particular society. Carries no implications of 'usual' gender appearance, or sexual orientation. Has replaced transvestite, which is outdated, problematic, and generally offensive since it was historically used to diagnose medical/mental health disorders." .
  9. Capuzza i inni, Transgender communication studies : histories, trends, and trajectories, Lanham, Maryland 2015, s. 174, ISBN 978-1-4985-0006-7, OCLC 903489384 [dostęp 2019-06-07], Cytat: Eventually, the transvestite label fell out of favor because it was deemed to be derogatory; cross-dresser has emerged as a more suitable replacement (GLAAD, 2014b). .
  10. Charles,Ch., Zastrow Charles,Ch.,, Introduction to social work and social welfare : empowering people, wyd. Twelfth edition, Boston, MA, s. 239, ISBN 978-1-305-38833-8, OCLC 967750115 [dostęp 2019-06-07], Cytat: "It should be noted the term transvestite is often considered an offensive term." .
  11. August i inni, Safe spaces : making schools and communities welcoming to LGBT youth, Santa Barbara, Calif.: Praeger, 2012, s. 568, ISBN 978-0-313-39368-6, OCLC 721891553 [dostęp 2019-06-07] .
  12. Castañeda i inni, News and sexuality : media portraits of diversity, Thousand Oaks, Calif.: Sage Publications, 2006, ISBN 1-4129-0998-8, OCLC 59881923 [dostęp 2019-06-07] .
  13. Christina.Ch. Richards Christina.Ch., Sexuality and Gender for Mental Health Professionals : a Practical Guide., Los Angeles: SAGE Publications Ltd, 2013, s. 162, ISBN 0-85702-842-1, OCLC 881364888 [dostęp 2019-06-07] .
  14. Hirschfeld, Magnus, 1868-1935., Transvestites : the erotic drive to cross-dress, Buffalo, N.Y.: Prometheus Books, 1991, ISBN 0-87975-665-9, OCLC 22812111 [dostęp 2019-06-07] .
  15. Hirschfeld, Magnus, 1868-1935, Die Transvestiten : ein Untersuchung über den erotischen Verkleidungstrieb : mit umfangreichem casuistischen und historischen Material, London, ISBN 978-0-366-80803-8, OCLC 1076512715 [dostęp 2019-06-07] .
  16. MagnusM. Hirschfeld MagnusM., Geschlechtsverirrungen, Konstanz, Pfister,, 1950  (niem.).
  17. Ellis, Havelock, 1859-1939., Psychology of sex : a manual for students, Milton Keynes, UK: Lighting Source, [2010], ISBN 978-1-4437-3532-2, OCLC 610201643 [dostęp 2019-06-07] .
  18. Zbigniew Lew-Starowicz: Zaburzenia seksualne. W: Marek Jarema, Jolanta Rabe-Jabłońska: Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2011, s. 399-400. ISBN 978-83-200-4180-4.
  19. a b Jolanta Rabe-Jabłońska: Zaburzenia seksualne i zaburzenia identyfikacji płciowej. W: Janusz Rybakowski, Stanisław Pużyński, Jacek Wciórka: Psychiatria. Wrocław: Elsevier, 2012, s. 533-534. ISBN 978-83-7609-114-3.
  20. a b Stanisław Pużyński & Jacek Wciórka: Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD-10. Badawcze kryteria diagnostyczne. Kraków, Warszawa: Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne "Vesalius", 1998, s. 123-125. ISBN 83-85688-37-4.
  21. Transvestic Disorder DSM-5 302.3 (F65.1) – Therapedia, www.theravive.com [dostęp 2019-06-07] .
  22. TaylorT. Bennett TaylorT., Transvestic Disorder DSM-5 302.3 (F65.1): Symptoms, Treatments, Counseling and Life Coaching – Find a Counselor, 1 sierpnia 2017 [dostęp 2019-06-07]  (ang.).

Bibliografia | edytuj kod

  • ICD-10. V rozdział. Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD. Opisy kliniczne i wskazówki diagnostyczne.. Warszawa: Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne „Vesalius”, 2000. ISBN 83-85688-25-0.
  • Adam Bilikiewicz, Stanisław Pużyński, Jacek Wciórka, Janusz Rybakowski: Psychiatria.. T. 2. Wrocław: Urban & Parner, 2003. ISBN 83-87944-72-6.
  • Stanisław Pużyński: Leksykon psychiatrii. Warszawa: PZWL, 1993. ISBN 83-200-1712-2.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

  • crossdressing.pl – portal niekomercyjny polskiej społeczności transpłciowej, czyli crossdresserów, transwestytów i transseksualistów
  • Trans-Fuzja: fundacja na rzecz osób transpłciowych

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

Kontrola autorytatywna (choroba):
Na podstawie artykułu: "Transwestytyzm" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy