Uzbecy


Uzbecy w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Tradycyjny strój uzbecki

Uzbecy – najliczniejszy naród Azji Środkowej[19] zamieszkujący Uzbekistan, a także sąsiednie państwa Afganistan, Tadżykistan, Kirgistan, Turkmenistan i Kazachstan oraz chiński region autonomiczny Sinciang.

Spis treści

Pochodzenie | edytuj kod

Uzbecy wywodzą się z części turko-mongolskiej Białej Ordy rządzonej przez ród Szejbanidów, która po pewnym czasie została sturkizowana. W XIV wieku grupa ta przyjęła nazwę Uzbecy, której pochodzenie jest niejasne; być może wywodzi się ona od imienia chana Złotej Ordy Ozbega (13131341)[20] Inne teorie mówią nazwa że pochodzi od wyrażenia oʻz bek, oznaczającego rządzący sobą.

Liczebność i rozmieszczenie | edytuj kod

Historyczna populacja Uzbeków w poszczególnych republikach radzieckich na podstawie radzieckich spisów ludności:

Historia | edytuj kod

Za panowania chana Abu al-Chajr-chana (14281468) Uzbecy przenieśli się na tereny w dolnym biegu Syr-darii i zaczęli interweniować w walki pomiędzy poszczególnymi gałęziami Timurydów, co pozwoliło im w swoich łupieżczych wyprawach docierać do Chorezmu i Transoksanii. Państwo Uzbeków rozpadło się po śmierci Abu al-Chajr-chana, jednak jego restauracji dokonał jego wnuk, Muhammad Szejbani (15001510), któremu udało się opanować większość Azji Środkowej. Stopniowo Uzbecy przemieszali się z innymi tureckojęzycznymi ludami tego regionu, zarówno koczowniczymi, jak i osiadłymi, które przejęły od nich ich nazwę.

Kultura | edytuj kod

Dominującą religią jest islam. Główne zajęcia to rolnictwo, handel, rzemiosło oraz hodowla zwierząt[19].

Przypisy | edytuj kod

  1. Грум-Гржимайло Г. Е. Западная Монголия и Урянхайский край. Том 2. Ленинград, 1926, стр. 391.
  2. http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Ulugh+Beg(also Ulugh Beg; real name, Muhammad Taragay). Born Mar. 22, 1394; died Oct. 27, 1449. Uzbek astronomer and mathematician.
  3. http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Navoi,+Nizamaddin+Mir+Alisher (Nizam al-Din Mir Ali Shir Navai). Born Feb. 9, 1441, in Herat; died there Jan. 3, 1501. Uzbek poet, thinker, and statesman.
  4. http://liv.piramidin.com/belas/Doil/soprikosnoweniie.htm Захиреддин Мухаммед Бабур (1483–1530) – великий узбекский поэт, а также падишах Индии, основатель государства Великих Моголов, потомок Тимура (Тамерлана), в 1526–27 гг. завоевал большую часть Северной Индии.
  5. Centrasia Persons.
  6. Site Suspended - This site has stepped out for a bit, n.ziyouz.com [dostęp 2018-06-03] .
  7. Özbəkistan Dövlətinin Statistika Komitəsinin rəsmi məlumatlarına əsasən Özbəkistan əhalisnin 81,7%-ni özbəklər təşkil edir və 1 yanvar 2014-cü il tarixinə Özbəkistan əhalisnin sayı 30 492 800 nəfərdir. Bu məlumatlara nəzərə alınaraq Özbəkistanda təxminən 24 milyon 912 min 600 nəfər özbəyin yaşadığı ehtimal edilir.
  8. CIA World Factbook – Afghanistan.
  9. CIA World Factbook – Tajikistan.
  10. [1].
  11. Ethnic groups in Kazakhstan, official estimation 2010-01-01 based on National Census 2009. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-09-10)].
  12. CIA World Factbook – Turkmenistan.
  13. Afghan Refugees: Current Status and Future Prospects.
  14. State Statistics Committee of Ukraine: The distribution of the population by nationality and mother tongue. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-11-27)].
  15. Chinese National Minorities.
  16. [2].
  17. [3].
  18. [4].
  19. a b Obyczaje, języki, ludy świata. Encyklopedia PWN, Warszawa 2007, s. 791.
  20. Encyclopaedia Britannica, Uzbekistan, The early Uzbeks.

Bibliografia | edytuj kod

  • Obyczaje, języki, ludy świata. Encyklopedia PWN, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007.
Na podstawie artykułu: "Uzbecy" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy