WBPanc-Mot


Warszawska Brygada Pancerno-Motorowa w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z WBPanc-Mot) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Warszawska Brygada Pancerno-Motorowa (WBPM, WBPanc.-Mot.) — wielka jednostka pancerno-motorowa Wojska Polskiego.

Spis treści

Formowanie | edytuj kod

Pod koniec maja 1939 roku Generalny Inspektor Sił Zbrojnych, marszałek Polski Edward Śmigły-Rydz podjął decyzję o organizacji drugiej brygady pancerno-motorowej[1]. 26 maja 1939 Ministerstwo Spraw Wojskowych wydało zarządzenie o przeszkoleniu motorowym oficerów i szeregowych 1 pułku strzelców konnych z Garwolina[2][3].

W sobotę 10 czerwca 1939 roku w Warszawie, generał dywizji Tadeusz Kasprzycki zaproponował dowódcy piechoty dywizyjnej 2 Dywizji Piechoty Legionów, płk dypl. Stefanowi Roweckiemu objęcie dowództwa nad brygadą pancerno-motorową, którą ma zostać zorganizowana do 15 sierpnia, na wzór 10 Brygady Kawalerii. W poniedziałek 12 czerwca pułkownik Rowecki przyjął propozycję ministra spraw wojskowych[4]. Kolejne trzy dni pułkownik Rowecki spędził w Rzeszowie i Łańcucie, obserwując ćwiczenie pokazowe 10 BK dla gen. Louisa Faury, studiując organizację brygady i omawiając jej organizację z płk dypl. Stanisławem Maczkiem. Po powrocie do Warszawy, w sobotę 17 czerwca, pułkownik Rowecki przedstawił gen. bryg. Bronisławowi Regulskiemu propozycje zmian w organizacji nowej brygady, w tym uzupełnienie jej składu o drugi pułk kawalerii. W odpowiedzi gen. Regulski oświadczył, że marszałek Śmigły-Rydz nie wyraził zgody na motoryzację kolejnego pułku kawalerii. W poniedziałek 19 czerwca ustalona została nazwa wielkiej jednostki - Warszawska Brygada Pancerno-Motorowa oraz wydany rozkaz o utworzeniu jej dowództwa z siedzibą w Warszawie. Na drugi dzień wydana została oficjalna nominacja pułkownika Roweckiego na dowódcę brygady i rozkaz w sprawie wyposażenia jej w sprzęt pancerny i motorowy. W kolejnych dniach ukazywały się rozkazy dotyczące organizacji poszczególnych pododdziałów WBPM:

  • 24 czerwca - zarządzenie administracyjno-gospodarcze Biura Administracji Armii (BAA),
  • 24 czerwca - rozkaz o utworzeniu szwadronu łączności w Warszawie,
  • 25 czerwca - rozkaz o utworzeniu dywizjonu artylerii motorowej w 1 Pułku Artylerii Motorowej w Stryju,
  • 10 ? 11 lipca - rozkaz o utworzeniu pułku strzelców pieszych w Rembertowie, na bazie batalionu manewrowego (3 Batalion Strzelców) Centrum Wyszkolenia Piechoty,
  • 22 lipca - rozkaz o utworzeniu plutonu regulacji ruchu w Warszawie,
  • 22 lipca - zarządzenie BAA o wyposażeniu szwadronu łączności w jedną radiostację N1/S, trzy radiostacje RDK/S, trzy łącznice polowe i sześć zestawów patroli telefonicznych,
  • 22 lipca - rozkaz w sprawie zmiany kierunku szkolenia w 1 psk,
  • 24 lipca zarządzenie BAA o uzbrojeniu dywizjonu artylerii motorowej w cztery 75 mm armaty i cztery 100 mm haubice,
  • 25 lipca - rozkaz o utworzeniu dywizjonu rozpoznawczego w Garwolinie,
  • 27 lipca - rozkaz o wcieleniu 1 psk z dniem 1 sierpnia w skład WBPanc.-Mot.,
  • 28 lipca - rozkaz o motoryzacji i reorganizacji 1 psk.

Kierując się potrzebą zachowania w tajemnicy faktu formowania brygady ogólny rozkaz organizacyjny wydany został dopiero 14 sierpnia. Rozkaz stanowił, że WBPM jest jednostką organizacyjną wojska całkowicie zmotoryzowaną, podporządkowaną dowódcy Broni Pancernych, a ponadto ustalał jej skład i stałą dyslokację:

  • dowództwo Warszawskiej Brygady Pancerno-Motorowej z plutonem Kwatery Głównej w Warszawie,
  • pluton regulacji ruchu w Warszawie,
  • szwadron łączności w Warszawie,
  • dywizjon rozpoznawczy z organicznym szwadronem czołgów rozpoznawczych w Warszawie,
  • batalion przeciwpancerny w Rembertowie,
  • pułk strzelców pieszych z organicznym plutonem czołgów rozpoznawczych w Rembertowie,
  • 1 pułk strzelców konnych z organicznym plutonem czołgów rozpoznawczych w Garwolinie,
  • dywizjon artylerii motorowej w Warszawie (przejściowe zakwaterowanie w Górze Kalwarii),
  • batalion saperów w Puławach, w składzie 2 pułku saperów,
  • batalion czołgów, organizowany i podporządkowywany brygadzie na czas ćwiczeń lub na specjalne zarządzenie,

pododdziały przydzielane do współpracy zależnie od potrzeb na czas ćwiczeń oraz na specjalne zarządzenia:

Ponadto rozkaz określał zakończenie organizacji brygady do 20 sierpnia z wyjątkiem damot.

Działania bojowe | edytuj kod

1 września 1939 roku brygada wyszła z garnizonów i skoncentrowała się w rejonie Garwolina, gdzie przebywała do dnia 3 września, będąc w dyspozycji Naczelnego Wodza. W tym dniu otrzymała rozkaz zorganizowania obrony na Wiśle na odcinku od Dęblina do Solca. 4 września weszła w skład nowo utworzonej Armii „Lublin” pod dowództwem generała dywizji Tadeusza Piskora. 6 września do brygady dołączył 2 damot.

10 września do linii Wisły na odcinku bronionym przez brygadę dotarły oddziały niemieckie z 14 i 4 Dywizji Piechoty. 13 września brygada siłami 1 Pułku Strzelców Konnych wraz z kompanią czołgów lekkich wykonała natarcie w kierunku Annopola na siły niemieckie, które przekroczyły Wisłę w tym rejonie. Niemcy wycofali się w kierunku Wisły. Natarcie to, pomimo powodzenia, zostało zatrzymane rozkazem dowódcy brygady. Rozpoczęła ona odwrót w ogólnym kierunku na Lwów wraz z całą Armią „Lublin”. 14 września żołnierze Brygady podpalili zbiorniki benzyny w Szastarce, chcąc zapobiec ich przejęciu przez Niemców.

16 września brygada wspólnie z innymi jednostkami Armii „Lublin” i częścią Armii „Kraków” została okrążona na zachód od Tomaszowa Lubelskiego. Tego dnia przeprowadzono radykalna likwidacje taboru samochodowego, dzięki czemu uzyskano 3 tys. litrów benzyny. W nocy z 16 na 17 września przechodziła przez Krasnobród w kierunku miejscowości Zielone aby wejść do pierwszej bitwy pod Tomaszowem Lubelskim.

20 września dowódca brygady wobec braku możliwości dalszej walki wydał polecenie zniszczenia sprzętu ciężkiego i przebijania się na własną rękę - był to koniec istnienia brygady.

Organizacja wojenna | edytuj kod

 Osobny artykuł: Organizacja wojenna Warszawskiej Brygady Pancerno-Motorowej.
Jednostki przydzielone
  • kompania sanitarna nr 33 (231)[a]

Obsada personalna kwatery głównej | edytuj kod

Stefan Rowecki, dowódca Warszawskiej Brygady Pancerno-Motorowej
  • dowódca brygady – płk dypl. piech. Stefan Rowecki
  • zastępca dowódcy - wakat
  • dowódca saperów – mjr Wincenty Krzywiec
  • szef służby sprawiedliwości - NN
  • szef sztabu – ppłk dypl. kaw. Franciszek Stachowicz
  • zastępca szefa sztabu - kpt. dypl. piech. Józef Szyrmer
  • I oficer operacyjny - kpt. dypl. Marian Kowalczyk
  • II oficer operacyjny - kpt. dypl. art. Mieczysław Szczawiński
  • dowódca łączności – kpt. dypl. Zenon Starkiewicz
  • dowódca plutonu regulacji ruchu – por. Stanisław Tatur
  • kwatermistrz – mjr dypl. Tadeusz Kuźmiński
  • Oficer techniczny – mjr Antoni Popławski
  • oficer intendentury – kpt. Marian Wroński
  • oficer uzbrojenia - por. Mieczysław Jankiewicz
  • naczelny lekarz – mjr lek. dr Tadeusz Gadomski
  • dowódca plutonu żandarmerii – por. rez. żand. Zygmunt August Żytomirski
  • dowódca Szwadronu sztabowego – ppor. Stefan Stasiak
  • komendant Kwatery Głównej – rtm. Witold Bourdon

Obsada personalna Dywizjonu Rozpoznawczego | edytuj kod

Obsada personalna Dywizjonu Rozpoznawczego[8]

  • Dowódca dywizjonu – mjr Konstanty Kułagowski
  • Zastępca dowódcy i kwatermistrz – rtm. Bronisław Kochański
  • Dowódca szwadronu liniowego – rtm. Leon Podrez († 8 IX 1939, Ciepielów)
  • Dowódca szwadronu czołgów rozpoznawczych TKS – kpt. br. panc. Antoni Czechowicz († 10 IX 1939, Lipsk)
  • Dowódca plutonu motocyklistów – por. Andrzej Hudzicki
  • Dowódca plutonu ckm – ppor. kaw. Jerzy Iwanicki
  • Dowódca plutonu ppanc. – ppor. piech. Stanisław Rządkiewicz († 18 IX 1939, Tomaszów Lubelski)
  • Dowódca plutonu łączności – por. Kazimierz Huttel
  • Dowódca plutonu pionierów – ppor. Tadeusz Laskowski († 8 IX 1939, Ciepielów)
  • Dowódca plutonu gospodarczo-transportowego – por. int. Cyryl Antoni Krajewski

Uwagi | edytuj kod

  1. Kompania pod dowództwem kpt. lek. dr Jana Karola Hauslingera została zmobilizowana w dniach 5-10 września 1939 roku w Głusku, a następnie w Kurowie z przeznaczeniem dla 39 DP. 13 września szef służby zdrowia Armii „Lublin” podporządkował kompanię Warszawskiej Brygadzie Pancerno-Motorowej. Dowódca kompanii dr Jan Karol Hauslinger w relacji sporzadzonej 30 września 1947 roku posługuje się nazwą „kompania sanitarna nr 33”[5]. Ludwik Głowacki wymienił tę kompanię również z numerem „33”[6]. Wg Ryszarda Rybki i Kamila Stepana kompania sanitarna mobilizowana przez 2 Szpital Okręgowy dla rezerwowej dywizji piechoty nosiła numer „231”[7]

Przypisy | edytuj kod

  1. Zarzycki 1995 ↓, s. 264, zał. nr 5 Formowanie Warszawskiej BPM opracowany na podstawie Sprawozdania Dowództwa Broni Pancernych o stanie wojsk pancernych w dniu 1 lipca 1939 roku.
  2. Kozłowski 1964 ↓, s. 173.
  3. Zaleski 1988 ↓, s. 16, autor wymienia datę 6 czerwca 1939, która jest datą otrzymania przez 1 psk rozkazu MSWojsk. z 26 maja 1939 roku.
  4. Rowecki 1988 ↓, s. 110.
  5. Kuchciak 2017 ↓, s. 164.
  6. Głowacki 1986 ↓, s. 300.
  7. Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 584.
  8. Zaleski 1988 ↓, s. 286-288.

Bibliografia | edytuj kod

  • Ludwik Głowacki: Działania wojenne na Lubelszczyźnie w roku 1939. Wyd. 2. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie, 1986. ISBN 83-222-0377-2.
  • Eugeniusz Kozłowski: Wojsko Polskie 1936-1939. Próby modernizacji i rozbudowy. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1964.
  • Michał Kuchciak. Nieznane relacje dotyczące Warszawskiej Brygady Pancerno-Motorowej w 1939 roku. „Przegląd Historyczno-Wojskowy”. 4 (262), s. 152-176, 2017. Warszawa: Wojskowy Instytut Historyczny. ISSN 1640-6281
  • Stefan Rowecki: Wspomnienia i notatki autobiograficzne (1906-1939). Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, 1988. ISBN 83-07-01547-2.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Najlepsza broń. Plan mobilizacyjny „W” i jego ewolucja. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Adiutor”, 2010. ISBN 978-83-86100-83-5.
  • Rajmund Szubański: Polska broń pancerna w 1939 roku. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1982. ISBN 83-11-06771-6.
  • Wacław Zaleski: W Warszawskiej Brygadzie Pancerno-Motorowej 1939. Z dziejów 1 Pułku Strzelców Konnych. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1988. ISBN 83-11-07460-7.
  • Piotr Zarzycki: Plan mobilizacyjny „W”. Wykaz oddziałów mobilizowanych na wypadek wojny. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 1995. ISBN 83-85621-87-3.
Na podstawie artykułu: "WBPanc-Mot" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy