Wiek emerytalny


Wiek emerytalny w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

W czasach współczesnych wiek emerytalny jest uzyskiwany przez ludzi, którzy kiedyś wkroczyli na rynek pracy, dzięki czemu stali się członkami systemu emerytalnego. Istotną sprawą jest to, że obecnie osoby, które osiągają wiek emerytalny nie są niedołężnymi starcami, a wręcz przeciwnie - funkcjonują normalnie[1].

Spis treści

Przesłanki ustalania wieku emerytalnego | edytuj kod

Wiek emerytalny jako zdobycie prawa do świadczenia emerytalnego wymaga wzięcia pod uwagę wielu składników, które ze społecznego punktu widzenia argumentują określenie wieku emerytalnego na danym poziomie. Trzeba więc ustalić zarówno biologiczne kryteria procesu starzenia się ludzkiego organizmu, postępem medycyny i higieny oraz wiążącego się z tym wydłużania granicy śmiertelności ludzi, jak i z drugiej strony - związane z postępem cywilizacyjnym - zmierzanie do skracania udziału w społecznym procesie pracy. Należy tu również poruszyć temat rozwoju technologicznego, mniejsze koszta energii elektrycznej, w związku z coraz lepszą, wydajniejszą i bardziej zautomatyzowaną pracą, co w skutkach daje lepsze warunki pracy. Kwestie natury ekonomiczno-demograficznej również mają duże znaczenie[2].

W związku z tym, społeczne przyzwolenie na zaprzestanie pracy, realizuje się z angażowaniem takich elementów jak:

  • zabezpieczenie środków utrzymania,
  • wysługa,
  • zatrudnienie,
  • koszty[2].

Zabezpieczenie środków utrzymania | edytuj kod

Przesłanka nawiązuje do najbardziej istotnych funkcji ubezpieczenia społecznego, którą jest zagwarantowanie środków utrzymania w razie mocno ograniczonej zdolności do zarabiania. Wszyscy ludzie w wyniku starzenia się, tracą tę zdolność, jednak nie jest możliwe ustalenie uniwersalnej granicy dla wszystkich, ponieważ tracą w różnym wieku. Aby system się sprawdzał, trzeba ustalić jedną granicę dla wszystkich uprawnionych. Według wskazówkom Konferencji Międzynarodowej Organizacji Pracy z 1944 r. o zagwarantowaniu środków egzystencji, limitem powinien być wiek, w którym ludzie nie są już w stanie wydajnie pracować, choroby, które charakteryzują się związkiem z wiekiem są bardziej odczuwalne oraz pojawiają się przesłanki, które tworzą poważne obawy przed trwałym bezrobociem. Ta przesłanka przewiduje względnie wysoki poziom wieku emerytalnego[2].

Wysługa | edytuj kod

W tej przesłance osiągnięty wiek jest progiem, po przekroczeniu którego człowiek może korzystać z efektów swojej dotychczasowej pracy, mimo że mógłby być wciąż zdolny do pracy bez obniżenia jej wydajności. Zasada realizowana w systemach emerytalnych, charakteryzujących się uzależnieniem prawa do pobierania emerytury od liczby przepracowanych lat. Sam okres emerytury nie powinien więc być zbyt późnym okresem życia człowieka, by mógł on skorzystać z owoców swojej własnej pracy. W przeciwieństwie do przesłanki zabezpieczenia środków utrzymania, ta przesłanka przemawia do ustalenia niższego wieku emerytalnego. W ostatnich latach granica żywotności ludzi się wydłuża, więc pojawiła się tendencja do wydłużania lat pracy, czyli podnoszenia wieku emerytalnego[2].

Zatrudnienie | edytuj kod

Niski wiek emerytalny może stanowić zagrożenie w krajach, które posiadają niedobór siły roboczej. Niski przyrost naturalny, oraz wysoki poziom uprzemysłowienia państwa przemawia za względnie wysokim wiekiem emerytalnym, jednak przeciwstawiane są temu różne czynniki, a przede wszystkim przesłanka wysługi. Dlatego wysoki wiek emerytalny w takich krajach jest łagodzony między innymi takimi udogodnieniami jak wzrost emerytury z tytułu odroczenia czy umożliwienie pobierania zasiłku przy jednoczesnym zarobkowaniu. Kraje o wysokim przyroście naturalnym oraz wysokich zasobach siły roboczej, są skłonne do ustalania granicy wieku emerytalnego dość nisko i uniemożliwiania jednoczesnej pracy podczas pobierania zasiłku emerytalnego. Jednak nie zawsze jest to możliwe, ze względu na specyficzną charakterystykę takich państw - są w trudnej sytuacji gospodarczej, więc nie mogą sobie pozwolić na tak kosztowną operację jaką jest obniżenie wieku emerytalnego[2].

Koszty | edytuj kod

Przesłanka kosztów nakazuje chwilę zastanowienia czy społeczeństwo po prostu jest na tyle zamożne, by mogło sobie pozwolić na wypłacanie zasiłków młodym emerytom. Obniżenie wieku, powoduje nie tylko wzrost liczby emerytów, czyli osób, które są uprawnione do pobierania takich świadczeń, ale i zostaje wydłużony czas, przez które zasiłki będą pobierane. Wraz ze wzrostem kosztów zmniejsza się źródło ich pokrycia, jakim są składki ubezpieczeniowe. Jeśli taki fundusz maleje, to jest to przesłanka do podwyższenia granicy wieku emerytalnego[2].

Rodzaje wieku emerytalnego | edytuj kod

Powszechny wiek emerytalny jest wiekiem, który obowiązuje wszystkich, których obejmują dane przepisy, w przypadku gdy dla danej grupy społecznej nie został ustalony niższy wiek emerytalny, lub też prawo do wcześniejszego przejścia na zasiłek nie zostało przez nich wykorzystane[2].

Niższy wiek emerytalny jest przeznaczony dla osób, które pracują w szczególnie ciężkich, lub niebezpiecznych warunkach, z reguły jest o 5 - 15 lat niższy od powszechnego wieku emerytalnego[2].

Kryteria różnicowania wieku emerytalnego | edytuj kod

W ubezpieczeniu społecznym wiek emerytalny może pojawiać się jako wiek podstawowy, niższy wiek emerytalny, powszechnie obowiązujący. Niższy wiek może wynikać nie tylko z ustalonego poziomu w stosunku do warunków pracy, ale również innych okoliczności (np. inwalidztwa). W polskim systemie stosowane są dwa kryteria, kryterium szczególnych warunków oraz kryterium charakteru pracy. Inne okoliczności, są natomiast rozpatrywane w kategorii wcześniejszej emerytury[2].

Kryterium płci ma bardzo długą tradycję, wypływ na jej stworzenie ma założenie, że kobiety mają słabszą konstrukcję psychofizyczną, co miałoby uzasadniać ich krótsze partycypowanie w tworzeniu dóbr i usług. Dodatkowo, wpływ mogły mieć również żądania kobiet, które zwracały uwagę na ich ogromny udział w wychowywaniu dzieci. Wiele kobiet, które przyzwyczajane przez długi czas do wcześniejszej emerytury, sprzeciwia się zrównywaniu wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn, nawet mimo to, że 5 lat krótsza emerytura oznacza znaczą różnicę w wysokości wypłacanego świadczenia emerytalnego. W związku z tym w nowym systemie emerytalnym, niższy wiek u kobiet jest przez niektórych traktowany jako dyskryminacja. Związek z tymi głosami sprzeciwu, ma przejście ze starego systemu zdefiniowanego świadczenia na system zdefiniowanej składki[2].

Wiek emerytalny w różnych krajach | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. MarekM. Góra MarekM., Inne spojrzenie na podstawowe zagadnienia ekonomii emerytalnej, 2003 .
  2. a b c d e f g h i j Ryzyko emerytalne [w:] InettaI. Jędrasik-Jankowska InettaI., Pojęcia i konstrukcje prawne ubezpieczenia społecznego, Warszawa: Wolters Kluwer, 2014 .
  3. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am Cały świat podwyższa wiek emerytalny. My go obniżamy. Jak to wygląda w Europie?, „Business Insider”, 17 listopada 2016 [dostęp 2016-12-22]  (pol.).
  4. AndrzejA. Kublik AndrzejA., W finansach Rosji widać rysy. Ale Putin obiecuje kasę na drożejący gazociąg Nord Stream 2 do Niemiec, wyborcza.pl, 4 października 2018 [dostęp 2018-10-05] .

Zobacz też | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Wiek emerytalny" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy