Wikipedysta:Basisko/brudnopis


Wikipedysta:Basisko/brudnopis w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jeden z najpiękniejszych zakątków Warszawy. Deptak łączący Nowy Świat z Pasażem Wiecha.

==Historia powstania==

Widok na ulicę Chmielną

Ulica Chmielna powstała jako droga rozdzielająca grunty augustianów i księży misjonarzy. Ówcześnie już nazywano ją Chmielną, nazwa pochodzi od gruntów przez ,które przechodziła wiodąc ku wsi Wielka Wola . W roku 1770 geometra Maciej Deutsch uregulował wiele ulic, w tym Chmielną. Pod koniec XVIII wieku odcinek ten otrzymał brukowaną nawierzchnię.

Spis treści

Czas zaborów | edytuj kod

Pierwsze większe zabudowania przy Chmielnej pojawiły się po roku 1825, przy początkowym odcinku ulicy wznosiły się już tylne zabudowania kamienic na Nowym Świecie. Na zachodnim odcinku ulica była słabo zabudowana W tym czasie na wschodniej części ulicy powstawały na kolejnych parcelach kamienice Wraz z ludniejszymi kamienicami powstawały sklepy. Były nieliczne ogródki kawiarniane i restauracyjki, jak również i wyszynki, ale nie cieszyły się zbyt dobrą reputacją. W latach 1868-70 rozbudowało się zaplecze Dworca Głównego, ciekawy gmach magazynów towarowych zaprojektował Józef Dietrich. W roku 1874 spłonął cały kwartał zabudowy między ulicami Zielną a Wielką, ocalał tylko jeden budynek. Po tym wydarzeniu w latach 1877-84 zaczął się nowy boom budowlany, co miało związek z parcelacją rozległych placów w środkowej i zachodniej części Chmielnej. Powstało kilkadziesiąt kamienic, liczących po dwa i trzy piętra.. W ciasnym, drewnianym budynku działał teatrzyk Belle Vue, znany potem pod nazwami Odeon i Fantazja. Na początkowym odcinku ulicy nowa zabudowa powstała między Nowym Światem i Bracką, m.in. pod nr 31 znany hotel Royal,.W roku 1900 na tyłach zabudowań na Chmielnej powstał tymczasowy dworzec przyjazdowy kolei. Jego główną funkcją miało być odciążenie zbyt ciasnego Dworca Warszawsko - Wiedeńskiego. Od początku XX wieku wschodnia część ulicy zaczęła nabierać charakteru handlowego, sprzedawano tutaj głównie damską konfekcję. Między Chmielną 7 a Nowym Światem 23 znajdowała się słynny pasaż Italia. Od roku 1833 pod numerem 13 funkcjonowała również łaźnia Diana. W latach międzywojennych stanowiła coś w rodzaju klubu towarzyskiego. W czasie okupacji Niemcy zamienili ją w dom publiczny. Po wojnie funkcjonowała od 1946 roku, z powodu złego stanu technicznego została zamknięta z 1979 roku, a rozebrano w połowie lat dziewięćdziesiątych. W tym miejscu, gdzie teraz stoi Pałac Kultury, w związku z bliskością Dworca Wiedeńskiego, było dużo hotelików różnej rangi. Chmielną do roku 1944 kojarzono z prostytucją - reprezentantki "najstarszego zawodu świata" napotykało się tam na każdym kroku. W latach 1904-05 rozebrano dawny budynek teatrzyku Belle Vue.. Na jego miejscu powstał budynek mieszczący nowy teatr operetkowy Jardin d'Hiver, od roku 1909 znany jako kabaret i kinematograf Aquarium. Do roku 1914 powstało na Chmielnej jedynie pięć nowych domów, w dużej mierze cechował je zbytni monumentalizm. W tym czasie powstała między innymi kamienica pod numerem 27 w stylu zakopiańskim, niedawno pięknie odrestaurowana. Obie części Chmielnej różnicował układ społeczności. Zachodni odcinek Chmielnej był zamieszkany głównie przez ludność żydowską Bliżej Marszałkowskiej zaczynał się tzw. elegancki świat z drogimi sklepami, o wielkomiejskim charakterze, a skrzyżowanie z Nowym Światem stanowiło praktycznie centrum Warszawy. Na wschodnim odcinku Chmielnej mieszkali znani mistrzowie swego fachu np. szewcy.

Okres międzywojenny | edytuj kod

Do roku 1939 na Chmielnej kwitł handel odzieżą i konfekcją, liczne były kawiarnie i restauracje, takie jak Marysieńka. Licznie występowały także hotele, np. Grand Hotel Garni czy Hotel Hiszpański. W okresie 1919-20 niegdysiejszy kinematograf Aquarium przebudowano na kino Palladium. Tuż przed wybuchem II wojny światowej kino zmieniło nazwę na Bałtyk - miało to tworzyć grę skojarzeń z nazwą innego otwartego w tym czasie kina - Atlantic. Lata 1920-21 przyniosły rozbudowę Dworca Głównego pod nr 51. Na miejscu dawnej willi Mitkiewicza stanął budynek o silnie przeszklonej fasadzie, nakryty krążynowym dachem. Niedługo potem powstał wielki gmach Poczty Kolejowej pod nr 73 B.. Do wybuchu II wojny światowej przy Chmielnej powstały jeszcze dwie kamienice .Od 1921 na ul. Chmielnej 9 funkcjonował tzw. Dom Związkowy Związku Zawodowego Maszynistów w Polsce, który prócz centrali związku mieścił m.in. bibliotekę związkową oraz kinoteatr Palace.

II Wojna Światowa | edytuj kod

Widok z ul.Chmielnej na Aleje Jerozolimskie z Barykady na ul.Brackiej 17

Lata wojenne (zwłaszcza rok 1939) przyniosły ogromne zniszczenia w zachodnim odcinku ulicy, było to spowodowane nalotami lotniczymi na będący obiektem strategicznym Dworzec Główny. Po klęsce powstania w roku 1944 Niemcy spalili cały odcinek Chmielnej od Marszałkowskiej do Żelaznej. W trakcie działań wojennych ze zwartej zabudowy wschodniego odcinka ulicy Chmielnej liczącej 40 kamienic, pozostało jedynie 7 obiektów bez zniszczeń. Okres PRL W 1946 roku prawie wszystkie domy na zachód od Marszałkowskiej zostały rozebrane, ocalało tylko kilka najmniej zniszczonych kamienic. Niszczące lekką ręką warszawskie zabytki Biuro Odbudowy Stolicy niemałe szkody wyrządziło także na Chmielnej od roku 1946 burzono całe kwartały i pojedyncze kamienice. Wyburzono wiele obiektów zabezpieczonych, pokrytych nowym dachem i praktycznie nie uszkodzonych Około roku 70. poszły pod kilof cztery XIX-wieczne kamienice, które uprzednio celowo zdewastowano. W roku 1952 rozpoczęła się budowa Pałacu Kultury i Nauki. W poprzedzającym ją okresie rozebrano całą wypaloną zabudowę Chmielnej na tym obszarze, zaś samą ulicę rozerwano na dwa nie powiązane odcinki. Dawny zachodni fragment nosił wciąż miano Chmielnej. Odcinek do Marszałkowskiej otrzymał za patrona Henryka Mimo to w świadomości warszawiaków w dalszym ciągu istniała ulica Chmielna i mało kto posługiwał się nazwą nowego patrona. Ulica Rutkowskiego została objęta planem zabudowy, który był realizowany pod kierunkiem znanego architekta Zygmunta Stępińskiego. Projekt zakładał zharmonizowanie nowej zabudowy „plombowej” z istniejącą i uporządkowanie ulicy na całej jej długości. Wprowadzenie nowoczesnych obiektów i częściowa zmiana przebiegu linii ulicy nie wpłynęły na zmianę charakteru zabudowy i klimatu wskazujących na historyczny charakter ulicy. Odbudowując ulicę nie zamierzano odtworzyć tylko jej materialnej części, ale także jej klimat i funkcję. Wprowadzona w kilku miejscach współczesna architektura nie wpłynęła na zmianę historycznego mieszkalno-handlowego charakteru ulicy. Na skutek tak przeprowadzonej odbudowy, ulica utrzymała zasadniczo swą historyczną szerokość. Zarówno zachowany układ przestrzenny ulicy, jak i forma jej zabudowy świadczą o tym, że starano się prowadzić odbudowę na zasadzie współzależności pomiędzy odtwarzaniem stanu przedwojennego, a przebudową i modernizacją podporządkowaną nowej strukturze funkcjonalnej miasta. Na Chmielnej skupiła się prywatna inicjatywa, liczne sklepy niemal wszystkich branż odzieżowych i zakłady rzemieślnicze. Była Cepelia i sklep rybny. Od rana do wieczora przez ulice przewalały się tłumy warszawiaków, potykając się na krzywych chodnikach i dziurawym asfalcie. Tu znajdowała się tzw. handlowa Warszawa. Ulicę rozsławiała też uliczna Orkiestra z Chmielnej. Jeden z najpiękniejszych zakątków Warszawy. Historyczna ulica łącząca Nowy Świat z Pasażem Wiecha.

Czasy współczesne | edytuj kod

Historyczny układ urbanistyczny ulicy Chmielnej na odcinku Nowy Świat – Pasaż „Wiecha” Wiecheckiego decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 10 czerwca 2009 r. został wpisany do rejestru zabytków. Zdaniem konserwatora o wartości artystycznej tego założenia świadczy bogactwo form zabudowy, poczynając od zachowanych kamienic z oficynami podwórzowymi z XIX w. i początku XX w., poprzez domy reprezentujące funkcjonalizm lat 30 XX w. oraz socrealizm lat 50, a także budynki mieszkalne i usługowe z lat 60 XX w. – umiejętnie zharmonizowane z wcześniejszą zabudową ulicy. Wartość zabytkową posiadają także zachowane budynki po obu stronach ulicy, zaprojektowane przez znanych warszawskich architektów i projektantów takich jak m.in. Henryk Marconi, Piotr Frydrych, Adam Woliński, Henryk Stifelman, Szymon Syrkus.

Najpopularniejsze budynki przy ulicy Chmielnej | edytuj kod

Ciekawostki | edytuj kod

Według raportu z roku 2009 firmy analitycznej Cushman & Wakefield ,ulica Chmielna jest na 38 miejscu w rankingu najdroższych ulic na świecie. W tymże roku Nowy Świat odnotował wzrost czynszów o 2,4 proc. Jest jedyną ulicą w Polsce, gdzie za lokal trzeba zapłacić rocznie ponad tysiąc euro.

Zobacz też | edytuj kod

Źródła | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Wikipedysta:Basisko/brudnopis" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy