Wikipedysta:Komaares/Raymond Federman


Wikipedysta:Komaares/Raymond Federman w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii < Wikipedysta:Komaares Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Raymond Federman (ur. 15 maja 1928 w Montrouge, zm. 6 października 2009 w San Diego)[1] – pisarz pochodzenia żydowskiego, tworzący w języku angielskim oraz francuskim. Teoretyk, krytyk i wykładowca literatury na Uniwersytecie Buffalo.


i znawca twórczości Samuela Becketta. Prozę, która demonstracyjnie odsłania fikcję literacką, aby w konsekwencji obnażyć fikcyjność całej otaczającej rzeczywistości, nazwał surfikcją (esej Surfikcja – Surfiction, 1975).

W uprawianiu surfikcji szczególnie użyteczne okazały się liberackie środki wyrazu, kierujące uwagę czytelnika poza samą fabułę – na znak (literę, słowo, zdanie) i przestrzeń zapisu. Brawurowym tego przykładem jest debiutancka powieść Federmana – Double or Nothing (Dwa razy tyle albo nic, 1971), przygotowana w maszynopisie i w tej formie powielana. Czcionka maszynowa potęguje wrażenie specyficznego realizmu tej książki, wszak główny bohater aspiruje do bycia pisarzem (niestety, sporządzone przy użyciu czcionek komputerowych drugie wydanie już tej aury nie zachowuje). Federman okazał się przy tym niezwykle pomysłowym „zecerem”: dla każdej z ponad dwustu stron zaprojektował odmienny układ graficzny, często zadziwiający inwencją i zręcznością wykonania, co sprawiło, że pojedyncza stronica stała się odrębną jednostką znaczeniową.

Do liberatury zaliczyć można również niektóre późniejsze utwory tego pisarza, zwłaszcza The Voice in the Closet / La voix dans le cabinet de debarras (Głos w szafie, 1979). Wydrukowana na grubym jasnoszarym papierze książka ma dwustronną konstrukcję: po jednej stronie tomu znajduje się tekst angielski, natomiast po obróceniu książki o sto osiemdziesiąt stopni czytelnik przeczyta tekst francuski. Pomiędzy nimi, jako swoiste interludium, w pierwszym wydaniu znalazł się tekst o Federmanie zatytułowany Echos pióra francuskiego krytyka Maurice Roche’a. Kwadratowy format oraz ściśle odmierzona liczba znaków (liter i spacji) w dwudziestostronicowym tekście pozbawionym wszelkiej interpunkcji, wraz ze znajdującymi się obok tekstu figurami geometrycznymi, budują klimat trudnej do wypowiedzenia klaustrofobii. Zduszony tymi niewerbalnymi środkami głos narratora próbuje opowiedzieć historię żydowskiego chłopca ukrywającego się przed Niemcami w ciasnym schowku na miotły i – podobnie jak autor – cudem ocalałego z holocaustu. Próba ta od początku skazana jest na niepowodzenie – wobec grozy Zagłady słowa okazują się bezradne. Wszystko co może pisarz, zdaje się sugerować Federman, to wtłoczyć tekst w podobnie ciasne ramy i poprzez to radykalne formalne ograniczenie próbować oddać sytuację strachu i osaczenia[2].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Fox, Margalit: Raymond Federman, Avante-Garde Novelist and Beckett Scholar, Dies at 81 (ang.). W: The New York Times [on-line]. 2009-10-12. [dostęp 2013-03-21].
  2. http://www.liberatura.pl/1959-1759-czyli-od-postmodernizmu-z-powrotem-do-sternizmu.html
Na podstawie artykułu: "Wikipedysta:Komaares/Raymond Federman" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy