Wikipedysta:Mossakowski/brudnopis


Wikipedysta:Mossakowski/brudnopis w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Henryk Roman Pawłowski ps. „Henryk Orłowski”, „Orłowski”, „Orłow”, „Długi”, ur. 9 sierpnia 1925 w Bydgoszczy, stracony 3 lutego 1949 w więzieniu mokotowskim w Warszawiepodchorąży, żołnierz AK, kurier WiN i „Delegatury”, plutonowy podchorąży II Armii WP.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Dzieciństwo, młodość, lata wojenne | edytuj kod

Syn Leona i Teofili z Wolnikowskich. Do 1939 mieszkał z rodziną w Bydgoszczy. Wysiedlony w grudniu 1939, osiedlił się początkowo we Włochach k. Warszawy, następnie ok. 1942 w Warszawie. Do wybuchu wojny ukończył jedną klasę gimnazjum ogólnokształcącego. Podczas okupacji kontynuował naukę najpierw we Włochach, później w Państwowym Liceum Budownictwa Lądowego i Wodnego w Warszawie przy ul. Koszykowej.
Mieszkając we Włochach, jeszcze w 1942 roku, związał się z ruchem konspiracyjnym AK. Zebrania odbywały się pod szyldem tamtejszej Ochotniczej Straży Pożarnej. W czerwcu 1943 wraz z 5 warszawiakami zgłosił się do oddziału leśnego AK w Sąsiadowicach w Obwodzie Sambor. Został przydzielony do oddziału chor. Adama Ekierta „Pogardy”, następnie na przełomie 1943/44 do 26 p.p. AK, którego dowódcą był ppor. Jan Jędrachowicz „Promień”. Pozostał tam do lata 1944 jako dowódca 2. drużyny 1. plutonu 1. Kompanii Samborskiej. Był ranny w potyczce z Niemcami pod Samborem.


Grób Henryka Romana Pawłowskiego ps. „Henryk Orłowski” oraz symboliczny grób mjr Zygmunta Szendzielarza ps. „Łupaszka” w Panteonie – Mauzoleum Wyklętych-Niezłomnych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie

Po formalnym rozwiązaniu AK, idąc na pomoc walczącej Warszawie w sierpniu 1944, został wraz z kolegami zatrzymany w Janowie Lubielskim i wcielony do Armii Czerwonej. Dwa miesiące później zgłosił się do RKU w Kraśniku, skąd skierowano go do Szkoły Lotniczej i po przeszkoleniu przydzielono do 1. Dywizjonu Lotnictwa Bombowego II Armi WP. W listopadzie 1944 został aresztowany pod zarzutem „szerzenia propagandy antypaństwowej wśród żołnierzy” i osadzony w obozie w Skrobowie k. Lubartowa. Stamtąd przesłany prawdopodobnie w kwietniu 1945 roku do obozu internowanych żołnierzy Wojska Polskiego Dubowka k. Stalinogorska (ZSRR). Pracował tam w kopalni węgla.

Okres powojenny | edytuj kod

W lipcu 1946 roku powrócił do kraju. Osiedlił się w Szczecinie, okresowo mieszkał też we Wrocławiu. Po delegalizacji AK wstąpił do WiN. We wrześniu 1946 przedostał się nielegalnie z transportem niemieckich przesiedleńców do angielskiej strefy okupacyjnej w Niemczech. Tam, w Meppen, został przyjęty do obozu polskiego i na własną prośbę przydzielony do służby kurierskiej MSW rządu londyńskiego „Delegatura”. Był osobistym łącznikiem Jerzego Rübenbauera w służbie polskiej łączności na kraj. Od stycznia do czerwca 1947 był uczniem klasy licealnej Polskiego Gimnazjum w Maczkowie (angielska strefa okupacyjna w Niemczech). Podczas pobytu w Polsce zapisał się na studia w Szkole Inżynieryjnej w Szczecinie.

Aresztowanie, proces, śmierć | edytuj kod

Zatrzymany w styczniu 1948 przez władze bezpieczeństwa w Szczecinie został po dwóch tygodniach zwolniony z aresztu PUBP. Ponowne aresztowanie pod zarzutem działalności szpiegowskiej na rzecz rządu londyńskiego miało miejsce 25 lutego 1948. Śledztwo toczyło się od 02.03.1948 do 27.08.1948 roku. 18 października 1948 WSR w Warszawie pod przewodnictwem kpt. Zbigniewa Furtaka skazał go w procesie S.4352 na 2 razy po 15 lat więzienia, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych, przepadek mienia i na podstawie art. 86 § 1,2 KKWP na karę śmierci [1]. 7 stycznia 1949 NSW utrzymał ten wyrok w mocy. Henryk Pawłowski swoją prośbę o ułaskawienie zakończył słowami: „Mam 23 lata. Chciałbym żyć”. Prezydent Bierut nie skorzystał z prawa łaski. Egzekucję wykonano 3 lutego 1949. Mogiła symboliczna znajduje się w Otwocku k. Warszawy przy grobie rodziców. Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie w Kwaterze "na Łączce", na murze upamiętniającym ofiary komunistycznego terroru zamordowane w więzieniu na Rakowieckiej umieszczona była również tabliczka "Roman Henryk Pawłowski "Orłow"" (zamieniona kolejność imion). Latem 2012 roku dzięki pracom zespołu badawczego IPN pod kierownictwem prof. Krzysztofa Szwagrzyka odnaleziono w tejże kwaterze i zidentyfikowano w Polskiej Bazie Genetycznej Ofiar Totalitaryzmów szczątki Henryka Pawłowskiego, o czym Instytut Pamięci Narodowej i Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa powiadomiły 22 sierpnia 2013 roku.

Odznaczenia | edytuj kod

Odznaczony Medalem za Odrę, Nysę, Bałtyk, Krzyżem Walecznych, Krzyżem Armii Krajowej, Medalem za Warszawę 1939-1945 oraz radzieckim Medalem "Za wyzwolenie Warszawy".

Przypisy | edytuj kod

  1. "Księga najwyższego wymiaru kary" w Krzysztof Szwagrzyk: Zbrodnie w majestacie prawa 1944-1955. Wyd. ABC Future, Warszawa, 2000.

Bibliografia | edytuj kod

  • Tadeusz Swat: Niewinnie Straceni 1945–56. Wyd. Fundacja Ochrony Zabytków, Warszawa 1991., zob. też Straceni w Więzieniu mokotowskim.
  • Małgorzata Szejnert: Śród żywych duchów. Wyd. ANEKS, Londyn 1990.
  • Jerzy Węgierski: Armia Krajowa w Zagłębiu Naftowym i na Samborszczyźnie. Wyd. Kraków 1993.
  • "Orzeł biały", Miesięcznik Zrzeszenia WiN, Wrocław 1995 nr 10; Anrzej Zagórski, "Przywódcy i dzałacze WIN"
  • AIPN, Teczki więźniów 1949, Pawłowski Henryk
  • AWL, WSR w Warszawie, 118/91/3899; Informator o osobach skazanych...
  • Akta Procesu WSR 1162/48, Archiwum MSW w Warszawie, Rakowiecka 2
  • „Wokanda” 1990, nr 7 (listy); ibidem, 1991, nr 10 (listy)
  • Zamordowani bohaterowie odzyskują nazwiska. 2013-08-22. [dostęp 2013-08-24].
  • Straceni w więzieniu mokotowskim. [dostęp 2013-08-24].


Kategoria:Odznaczeni Medalem za Odrę, Nysę, Bałtyk Kategoria:Polskie ofiary represji stalinowskich stracone w Polsce Ludowej 1944-1956 Kategoria:Polscy zesłańcy w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich Kategoria:Urodzeni w 1925 Kategoria:Zmarli w 1949 Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej Kategoria:Pochowani w Panteonie Mauzoleum Wyklętych-Niezłomnych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie

Na podstawie artykułu: "Wikipedysta:Mossakowski/brudnopis" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy