Wikipedysta:Qqerim/brudnopis


Wikipedysta:Qqerim/brudnopis w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii < Wikipedysta:Qqerim Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Lata 1900. Lata 20. Lata 30. Lata 40. Lata 50. Lata 60. Lata 70. Lata 80. Lata 90. Lata 2000.


Miasta

Gminy

Powiaty

Podział administracyjny

Hasła

Mezoregiony fizyczno-geograficzne

Zmiany ludności

Spis treści

Powiaty – porównanie ze stanem z 1975 | edytuj kod

1 stycznia 1999 utworzono 373 samorządowych powiatów: 308 ziemskich i 65 miejskich[1]:

Powiaty ziemskie (1999) | edytuj kod

  • Pozostałe 301 powiatów ziemskich odtworzono według stanu z 31 maja 1975, choć często o odmiennych granicach. Na szczególną uwagę zasługują dwa "odtworzone" powiaty:
    • Odtworzony powiat bieszczadzki różnił się znacznie od istniejącego w latach 1972-75 powiatu bieszczadzkiego. Dawny powiat bieszczadzki (z siedzibą władz w Lesku) był znacznie większy, składając się z istniejących do 1972 roku powiatów ustrzyckiego i leskiego oraz z większej części sanockiego[4] lecz bez Sanoka. Nowy powiat bieszczadzki (z siedzibą władz w Ustrzykach Dolnych) objął tylko terytorialne odpowiedniki powiatów ustrzyckiego i leskiego sprzed 1972. Podobnie, reaktywowany w 1999 roku powiat stalowowolski różnił się znacznie od powiatu stalowowolskiego istniejącego w latach 1973-75 (był to de facto przemianowany w 1972 roku powiat niżański), ponieważ obok powiatu stalowowolskiego reaktywowano również powiat niżański[5].

Powiaty miejskie (1999) | edytuj kod

  • W porównaniu ze stanem z 31 maja 1975 nie odtworzono istniejących wówczas 27 powiatów miejskich:
  • W miejsce nie odtworzonych 27 powiatów miejskich utworzono natomiast 10 nowych, nie istniejących w chwili reformy z 1 czerwca 1975. Można je podzielić na dwie grupy:
  • Pozostałe 48 powiatów miejskich odtworzono według stanu z 31 maja 1975 (dwa z nich – Konin i Świnoujście – posiadały ten status bardzo krótko: 1973-75).
  • Kilka powiatów miejskich zmieniła przynależność wojewódzką w porównaniu ze stanem z 31 maja 1975 (ponieważ nazwy nowych i dawnych województw w większości się różnią, poniższy wykaz operuje nazwami stolic):

Zmiany po 1999 | edytuj kod

Brak odtworzenia 27 powiatów w miastach o wieloletniej tradycji pełnienia funkcji siedzib starostw zrodził się z nielicznymi protestami. Przyczynił się do tego także częsty brak konsekwencji w wyznaczaniu powiatów (wiele z nich nie spełniało podstawowych warunków) bądź łamanie historycznie wyznaczonych więzi lokalnych.

Gminy | edytuj kod

wytłuszczono zniesione miasta/gminy które zostaną później restytuowane • ® = restytucja miasta/gminy

Po reaktywowaniu samorządu gminnego | edytuj kod

wytłuszczono zniesione miasta/gminy które zostaną później restytuowane • ® = restytucja miasta/gminy

Najmniejsze miasto Polski | edytuj kod

Najmniejsze miasto Polskiepitet przysługujący miejscowości posiadającej formalny status miasta (dawniej prawa miejskie) i szczycącej się najmniejszą liczbą ludności w obowiązujących graniach państwowych, w konkretnym momencie w czasie. Epitet najmniejszego miasta Polski dana miejscowość może tylko otrzymać jeżeli wiadome są dane ludnościowe dla wszystkich jednostek formalnie miejskich według stanu ludności z jednego dnia (dawniej także miesiąca lub roku). Niegdyś przeprowadzenie spisów ludności było znacznie utrudnione, przez co nie odbywały się one rokrocznie, lecz co pewien czas. Następstwem tego było korzystanie ze starych danych ludnościowych w przełożeniu na obowiązujący stan administracyjny[16][17][18].

Zmiany terytorialne[19], ludnościowe[20], ekonomiczne[21] i administracyjne[22] Polski przyczyniały się do, często drastycznych, przemian w strukturze i hierarchii miast, prowadząc do oscylacji w rankingu miast[23], w tym tych najmniejszych[24]. Najmniejsze miasta często nie spełniają formalnych kryteriów miejskości[25][26], a status miejski zachowują z powodu omyłek proceduralnych[27] bądź braku rewizji stanu faktycznego względem obowiązujących norm (np. przez reformy administracyjne)[28], Może też tak być z powodu umyślnego zaniechania przestrzegania tych norm[27]. To ostatnie zjawisko jest szczególnie widoczne od wygranych w 2015 r. wyborów parlamentarnych przez PiS, którego pryncypia i założenia polityki historycznej zabiegają o przywrócenie tzw. sprawiedliwości dziejowej, w tym restytuowanie małych (nawet bardzo małych) miast zdegradowanych na skutek reformy carskiej z 1869–1870[29] (np. w 2018, w przypadku liczącej zaledwie 500 mieszkańców Wiślicy). Ponadto, odbieranie statusu miasta w Polsce, będące dawniej dość częstym zjawiskiem, nie jest praktykowane od lat 70. XX wieku, a ostatnimi miejscowościami pozbawionymi statusu miasta (nie biorąc pod uwagę inkorporacji) były: 1 stycznia 1972 – Boleszkowice, oraz 1 stycznia 1973 – Lędyczek, Miasteczko Krajeńskie i Sulmierzyce (tym ostatnim status miasta przywrócono na skutek protestów 11 miesięcy później)[30][31][32].

Obecnie (2017) najmniejszym pod względem ludności miastem Polski są Wyśmierzyce; 1 stycznia 2017 liczyły 912 mieszkańców, wyprzedzając Działoszyce o zaledwie 14 osób (926 mieszkańców); trzecim miastem, również poniżej tysiąca, jest Suraż (983 mieszkańców)[33] (dla porównania Kozy, największa pod względem ludności wieś Polski, 1 stycznia 2017 liczyła 12 787 mieszkańców[33]). Status najmniejszego miasta Polski Wyśmierzyce utracą 1 stycznia 2018, kiedy to status miasta odzyska Wiślica w województwie świętokrzyskim z 503 mieszkańcami, wypierając Wyśmierzyce o 45%[34]. Również pozytywne zaopiniowanie przez Radę Ministrów wniosku Józefowa nad Wisłą utworzy kolejne miasto w Polsce poniżej tysiąca ludności[34].

Epitet najmniejszego miasta Polski bywa eksploatowany do celów komercyjnych. Lędyczek (Landeck in Westpreußen), który jeszcze pod rządami Niemiec był jednym z najmniejszych miast Rzeszy (w 1939 r. liczył 1010 mieszkańców), po wojnie stał się najmniejszym miastem Polski (266 mieszk.). Jego jedynym atutem był ów epitet – ewenement, który na początku lat 70. zaowocował współpracą z Warszawą, która – jako miasto największe – objęła Lędyczek patronatem[35]. Niejednak, status miasta Lędyczka zlikwidowano odgórnie w związku z refomą gminną w 1973 r.[27] Obecnie dyskurs najmniejszego miasto Polski się wznawia. Jak twierdzi M. Rapta, radny gminy Okonek z Lędyczka, ”[p]rzywrócenie Lędyczkowi praw miejskich miałoby wielki wydźwięk promocyjny, bo Wielkopolska miałaby na swoim terenie najmniejsze miasto w Polsce, a może i w Europie”[35]. Z epitetu "Najmniejsze miasto Polski" korzysta obecnie (2017) Urząd Miasta i Gminy Wyśmierzyce na swojej witrynie internetowej[36]; organizuje także imprezy nawiązujące do nikłego rozmiaru miasta, np. powtarzający się festyn "Najmniejsze miasto – wielcy wykonawcy"[37]. Wiadomość uzyskania przez Wiślicę 1 stycznia 2018 statusu najmniejszego miasta Polski, przyszły burmistrz A. Krzak określił jako "Będzie podwójna promocja", dodając że "swoim znaczeniem w dziejach Polski Wiślica i tak przewyższa wiele dużo większych od siebie miast. Staraliśmy się o prawa miejskie ze względów historycznych, żeby przypomnieć o dawnej świetności"[38].

Poniższa tabela (do uzupełnienia) przedstawia najmniejsze miasta Polski według różnych dat i obszarów terytorialnych.


Miasta w Generalnym Gubernatorstwie (stan na 1 marca 1943) | edytuj kod

Miasta w Księstwie Warszawskim (stan na 1810) | edytuj kod

Liczba gmin | edytuj kod

  1. Dz.U. 1998 nr 103 poz. 652 - Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów.
  2. Utworzono natomiast powiat policki o podobnym zasięgu
  3. Do grupy tej można ewentualnie zaliczyć powiat policki utworzony w miejsce dawnego powiatu szczecińskiego, które – z powodu kompletnej zmiany nazwy a także siedziby – omówiono jednak poniżej
  4. Gromady Bukowsko, Jurowce, Komańcza, Markowce, Mrzygłód, Niebieszczany, Olchowce, Szczawne i Tyrawa Wołoska
  5. Także reaktywowany w 1999 roku powiat starachowicki miał do momentu reformy z 1975 roku dość krótki byt (był to de facto przemianowany w 1972 roku powiat iłżecki).
  6. Warszawa otrzymała status powiatu miejskiego w 2002 roku
  7. OCENA NOWEGO ZASADNICZEGO PODZIAŁU TERYTORIALNEGO PAŃSTWA przyjęta przez Radę Ministrów w dniu 12 grudnia 2000 r. przygotowana przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, Warszawa, grudzień 2000
  8. Dz.U. 2001 nr 62 poz. 630; Dz.U. 2001 nr 62 poz. 631
  9. Dz.U. 2002 nr 127 poz. 1087; Dz.U. 2002 nr 41 poz. 361
  10. Dz.U. 2002 nr 93 poz. 823
  11. Dz.U. 2002 nr 93 poz. 821
  12. Dz.U. 2005 nr 141 poz. 1187
  13. Dz.U. 2012 nr 0 poz. 853
  14. 255 dotychczasowych miast (liczonych oddzielnie) zaliczono do gmin (miejskich)
  15. W tym: a) gminę Dobrzelin z miastem Żychlinem, tworząc gminę Żychlin, b) gminę Tatrzańską z miastem Zakopanem, zachowując nazwę gmina Tatrzańska
  16. Szturm de Sztrem E 1925. Charakter prawny miast w województwach wschodnich b. dzielnicy rosyjskiej. Kwartalnik Statystyczny 2: 1, 217–221.
  17. Mazurkiewicz J 1967. Likwidacja ustroju miejskiego mniejszych miast w Księstwie Warszawskim i Królestwie Polskim w okresie przed masową zamianą miast na osady (1807–1864). Rocznik Lubelski 10, 211–228.
  18. Nietyksza M 1986. Rozwój miast i aglomeracji miejsko-przemysłowych w Królestwie Polskim 1865–1914. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warsaw.
  19. Mielcarek, A.J. (2008): Podziały terytorialno-administracyjne II Rzeczypospolitej w zakresie administracji zespolonej [Territorial and administrative divisions of the Second Polish Republic in the context of integrated administration]. Warszawa: Neriton.
  20. Gawryszewski A. (2005). Ludność Polski w XX wieku. Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. Stanisława Leszczyckiego, Warsaw.
  21. Krzysztofik, R. (2014). Geneza aglomeracji miast na obszarze Polski. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.
  22. Drobek, W. (2004). Zmiany statusu administracyjnego lokalnych jednostek osadniczych. In: S. Michałowski, & A. Pawłowska (eds.), Samorząd lokalny w Polsce. Społeczno-polityczne aspekty funkcjonowania (pp. 534-545). Lublin: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej.
  23. Dymitrow, M. and Krzysztofik, R. (2015): ‘Degradation and restitution: Understanding the concept of urbanity through its oscillations within formal contexts’. In: Krzysztofik, R. and Dymitrow, M. (eds.), Degraded and restituted towns in Poland: Origins, development, problems. Gothenburg: University of Gothenburg, 443–461.
  24. Kantor-Pietraga, I. (2014). Systematyka procesu depopulacji miast na obszarze Polski od XIX do XXI wieku, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice
  25. Szmytkie, R. (2015): Degraded towns in Polands a potentially new towns, In: Krzysztofik, R. and Dymitrow, M. (eds.), Degraded and restituted towns in Poland: Origins, development, problems. Gothenburg: University of Gothenburg, 295–318.
  26. Sokołowski, D. (1999): Zróżnicowanie zbioru małych miast i większych osiedli wiejskich w Polsce w ujęciu koncepcji kontinuum wiejsko-miejskiego [Differences between small towns and larger villages in Poland according to the concept of rural-urban continuum]. Toruń: UMK.
  27. a b c Krzysztofik, R. and Dymitrow, M. (2015). ‘Research on degraded and restituted towns: Overview and state-of-the-art’. In: Krzysztofik, R. and Dymitrow, M. (eds.), Degraded and restituted towns in Poland: Origins, development, problems. Gothenburg: University of Gothenburg, 1–36.
  28. Dymitrow, M. (2015): ‘The concept of urbanity in light of the municipal reform in interwar Poland’. In: Krzysztofik, R. and Dymitrow, M. (eds.), Degraded and restituted towns in Poland: Origins, development, problems. Gothenburg: University of Gothenburg, 61–115.
  29. Interpelacja nr 12423 w sprawie przywrócenia praw miejskich miejscowościom, które zostały ich pozbawione w wyniku represji carskich po upadku Powstania Styczniowego
  30. Dz.U. 1973 nr 40 poz. 237
  31. Dz.U. 1972 nr 50 poz. 327
  32. Komunikat o zmianach w podziale terytorialnym za okres od 2 I 1972 r. do 1 I 1973 r., Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, Warszawa 1973
  33. a b c [1]
  34. a b Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2017 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedzib władz niektórych gmin (Dz.U. z 2017 r. poz. 1427)
  35. a b Szalbierz M., 2013, Ostała sie wieś z herbem, Monitor Wielkopolski, 6(145), s. 8.
  36. [2]
  37. Festyn w Wyśmierzycach - najmniejsze miasto - wielcy wykonawcy - tradycyjna muzyka Mazowsza
  38. a b Trzy nowe miasta w Świętokrzyskiem. Jedno będzie najmniejsze w Polsce
  39. a b Grossman, H. (1925). Struktura spoleczna i gospodarcza Księstwa Warszawskiego na podstawie spisów ludności 1808–1810 (Social and economic structure of the Warsaw Principality on the basis of the census of population 1808 to 1810). Kwartalnik Statystyczny, Warsaw.
  40. Krótka statystyka Gubernji Królestwa Polskiego obejmująca rozległość 1 ludność tyohże Gubernji oraz wykaz osad i gmin. Przedruk uzupełniony ze Skorowidza do Dziennika Praw, wydanego w połowie 1870 r./ Warszawa 1870
  41. Pierwszy Powszechny Spis Ludności
  42. Pierwszy Powszechny Spis Ludności
  43. a b Skorowidz gmin Rzeczypospolitej Polskiej
  44. Drugi Powszechny Spis Ludności
  45. Amtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG
  46. a b c GUS (1946) Powszechny sumaryczny spis ludności z dn. 14.II.1946 r.
  47. GUS, spis ludności wg stanu z 6 grudnia 1960 r. Warszawa
  48. GUS, spis ludności wg stanu z 31 grudnia 1974 r. Warszawa
  49. Drobek, W. (2002). Polskie nowe miasta (1977-2001). In: J. Słodyczyk: Przemiany bazy ekonomicznej i struktury przestrzennej miast (pp. 71-84). Opole: Uniwersytet Opolski.
  50. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2004 r.
  51. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2005 r.
  52. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2006 r.
  53. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2007 r.
  54. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2008 r.
  55. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2009 r.
  56. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2010 r.
  57. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r.
  58. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2012 r.
  59. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.
  60. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2014 r.
  61. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2015 r.
  62. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2016 r.
  63. a b c d e f g h i j k l m Dołączono w 1810 do Księstwa Warszawskiego z Austrii (jako część tzw. Nowej Galicji)
  64. a b c Połączona ze Starą Częstochową
  65. a b c d Połączone ze Starymi Krzepicami
  66. De facto 2365, ponieważ planowana gmina Kuźnica Grabowska nie została utworzona, a jej formalna likwidacja (z mocą obowiazująca od 1 stycznia 1973) została cofnięta dopiero 27 lutego 1973
  67. Warszawa (po podzieleniu jej na 7 gmin warszawskich)
  68. Utworzone 7 gmin warszawskich zaliczano do gmin wiejskich zamiast do miejskich, ponieważ koncepcja gminy miejskiej winna pokrywać się z jednym miastem
  69. 15 utworzonych z istniejących miast i 3 z nowo utworzonych miast (Bieruń, Krynica Morska i Lędziny)
  70. W tym 14 zupełnie nowych, 3 przemianowanych i 7 utworzonych z trzech dotychczas skomasowanych gmin
  71. W tym 389 przekształcone w gminy miejsko-wiejskie, 23 przekształcone w gminy miejskie i 2 utworzone jako gminy miejskie (Rydułtowy i Wojkowice)
  72. 23 utworzone z istniejących miast, 2 z nowo utworzonych miast (Rydułtowy i Wojkowice) i 1 z podzielonej miejsko-wiejskiej gminy Kolno na gminy miejską i wiejską
  73. Zniesienie miejsko-wiejskiej gminy Kolno i podzielenie jej na miasto Kolno i gminę wiejską Kolno
  74. W tym 14 to nowo utworzone gminy, a 1 powstała w wyniku podzielenia miejsko-wiejskiej gminy Kolno na gminy miejską i wiejską
  75. W tym nowo utworzono gmina Warszawa-Ursus, zaliczana do gmin wiejskich
  76. W tym 3 nowo utworzone miasta (Imielin, Miasteczko Śląskie i Pszów) oraz miasto Zakopane, wydzielone jako gmina miejska ze zniesionej miejsko-wiejskiej gminy Tatrzańskiej
  77. W tym 4 powstałe po umiastowieniu nowych miast (Bodzentyn, Krasnobród, Lubniewice i Nowy Wiśnicz) oraz gmina Borne Sulinowo, utworzona z miejsko-wiejskiej gminy Silnowo (zmiana nazwy)
  78. Przemianowana gmina Silnowo (na Borne Sulinowo) i zniesiona gmina Tatrzańska (podzielona na 2 gminy wiejskie - Kościelisko i Poronin - i jedną miejską - Zakopane)
  79. W tym 10 zupełnie nowych i dwie utworzone ze zniesionej miejsko-wiejskiej gminy Tatrzańskiej (Kościelisko i Poronin)
  80. W tym jedna nowo utworzona (Radzionków) i jedna z podzielonej miejsko-wiejskiej gminy Stoczek Łukowski na gminy miejską i wiejską
  81. Podzielenie miejsko-wiejskiej gminy Stoczek Łukowski na gminy miejską i wiejską
  82. W tym jedna nowo utworzona (Spytkowice) i jedna z podzielonej miejsko-wiejskiej gminy Stoczek Łukowski na gminy miejską i wiejską
  83. Miasto Warszawa staje się ponownie jedną gminą miejską (zniesienie gmin warszawskich)
  84. Zneisienia miasta Wesoła
  85. 11 zniesionych gmin warszawskich oraz zniesione miasto Wesoła
  86. Planowane gminy Grabówka i Szczawa nie zostały zrealizowane

Województwo śląskie | edytuj kod

Gminy istniejące po wojnie (zbiorowe o charakterze jednostkowym) podlinkowano do artykułów o gminach nawet jeżeli funkcjonowały przed wojną jako gminy jednostkowe. Gminy funkcjonujące tylko przed wojną (wyłącznie jednostkowe) podlinkowano do artykułów o miejscowościach.

Miasta na Ziemiach Odzyskanach (1939-1946) | edytuj kod

Stan ludności: na 30 września 1921 roku (niezależnie od statusu jednostki w 1921 roku)
Główne źródło: Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej - Tom XIII - Województwo Lwowskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924
Źródła uzupełniające: Dzienniki Ustaw, przedstawione w przypisach

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y Dz.U. Śl. 1924 Nr 14 poz. 56
  2. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar Dz.U. z 1947 r. nr 25, poz. 96
  3. Dz.U. z 1951 r. nr 18, poz. 147, włączone do Nowego Bytomia
  4. Dz.U. z 1951 r. nr 18, poz. 147, włączone do Bytomia
  5. Dz.U. Śl. 1924 Nr 18 poz. 76, włączone do Katowic
  6. Dz.U. z 1951 r. nr 18, poz. 147, włączona do Mysłowic
  7. Dz.U. z 1951 r. nr 41, poz. 316, prawa miejskie
  8. Gazeta Urzędowa Woj. Śl. nr 18 poz 3 z 1936 r.
  9. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 253, prawa osiedla
  10. Dz. U. Śl. z 1934 r. Nr 13 poz. 24, po połączeniu z Królewską Hutą i Hajdukami Nowymi prawa miejskie jako Chorzów
  11. Dz.U. z 1951 r. nr 18, poz. 147, włączone do Świętochłowic
  12. Dz.U. z 1951 r. nr 18, poz. 147, włączone do Bytomia
  13. Po wojnie połączona z gminą Dziedzice w wiejską gminę Czechowice-Dziedzice, której 1 stycznia 1946 nadano miejskie uprawnienia finansowe (Dz.U. z 1947 r. nr 25, poz. 96). W późniejszych latach (brak informacji kiedy) rozdzielona na gminy Czechowice i Dziedzice
  14. 1 stycznia 1951 gminę Dziedzice włączono do gminy Czechowice, której równocześnie nadano prawa miejskie (Dz.U. z 1950 r. nr 57, poz. 514); zmiana nazwy miasta na Czechowice-Dziedzice nastąpiło 22 listopada 1958 (M.P. z 1958 r. nr 89, poz. 496)
  15. W późniejszych latach (brak informacji kiedy) rozdzielona na gminy Czechowice i Dziedzice, po czym 1 stycznia 1951 gminę Dziedzice włączono do gminy Czechowice, której równocześnie nadano prawa miejskie (Dz.U. z 1950 r. nr 57, poz. 514); zmiana nazwy miasta na Czechowice-Dziedzice nastąpiło 22 listopada 1958 (M.P. z 1958 r. nr 89, poz. 496)
  16. Gazeta Urzędowa Woj. Śl. nr 27 poz 1 z 1936 r.
  17. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 253, prawa osiedla
  18. Dz.U. Śl. 1924 Nr 18 poz. 76, włączony do Katowic oraz do gminy Wełnowiec
  19. Dz.U. z 1951 r. nr 18, poz. 147, włączone do Szopienic
  20. Dz.U. z 1954 r. nr 43, poz. 191, przekształcona w gromadę (od 1958 osiedle)
  21. Po wojnie połączona z gminą Czechowice w wiejską gminę Czechowice-Dziedzice, której 1 stycznia 1946 nadano miejskie uprawnienia finansowe (Dz.U. z 1947 r. nr 25, poz. 96). W późniejszych latach (brak informacji kiedy) rozdzielona na gminy Czechowice i Dziedzice
  22. 1 stycznia 1951 gminę Dziedzice włączono do gminy Czechowice, której równocześnie nadano prawa miejskie (Dz.U. z 1950 r. nr 57, poz. 514); zmiana nazwy miasta na Czechowice-Dziedzice nastąpiło 22 listopada 1958 (M.P. z 1958 r. nr 89, poz. 496)
  23. Gazeta Urzędowa Woj. Śl. nr 31 poz 3 z 1933 r.
  24. Dz.U. z 1951 r. nr 18, poz. 147, włączona do Rudy
  25. Dz.U. z 1951 r. nr 41, poz. 316, prawa miejskie
  26. Gazeta Urzędowa Woj. Śl. nr 31 poz 4 z 1933 r.
  27. Dz. U. Śl. z 1934 r. Nr 13 poz. 24, po połączeniu z Królewską Hutą i Chorzowem prawa miejskie jako Chorzów
  28. Dz. U. Śl. z 1939 r. Nr 6 poz. 14 , włączone do Chorzowa
  29. Gazeta Urzędowa Woj. Śl. nr 3 z 1926 r. (L. Sm. 189/83)
  30. Dz.U. z 1951 r. nr 18, poz. 147, włączone do Szopienic
  31. Dz.U. z 1950 r. nr 51, poz. 472, prawa miejskie
  32. Dz.U. z 1950 r. nr 3, poz. 24
  33. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 253, prawa osiedla
  34. Dz.U. z 1951 r. nr 13, poz. 104, prawa miejskie
  35. a b Gazeta Urzędowa Woj. Śl. 37 poz. 2 z 1933
  36. Dz.U. z 1950 r. nr 51, poz. 472, prawa miejskie
  37. Dz.U. z 1951 r. nr 18, poz. 147, włączone do Szopienic
  38. Dz.U. z 1951 r. nr 18, poz. 147, włączona do Zabrza
  39. Dz.U. z 1951 r. nr 18, poz. 147, włączone do Świętochłowic
  40. Dz.U. z 1951 r. nr 18, poz. 147, włączone do Bytomia
  41. Dz.U. z 1950 r. nr 51, poz. 472, prawa miejskie
  42. Dz.U. z 1951 r. nr 18, poz. 147, włączona do Siemianowic Śląskich
  43. Dz.U. z 1951 r. nr 18, poz. 147, włączona do Bytomia
  44. Dz.U. z 1951 r. nr 18, poz. 147, włączona do Zabrza
  45. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 254, prawa miejskie
  46. Dz.U. z 1953 r. nr 41, poz. 186, włączona do Sosnowca
  47. a b c d e Zarządzenie Wojewody Śląsko-Dąbrowskiego z dnia 13 lutego 1947 r. w sprawie wykonania ustawy śląskiej z dnia 10 lipca 1939 r. (Dz.U. z 1939 r. nr 21, poz. 51) o nadaniu ustroju miejskiego gminom wiejskim: Nowy Bytom, Ruda, Szopienice i Świętochłowice powiatu katowickiego oraz gminie Piekary Śląskie powiatu tarnogórskiego , prawa miejskie
  48. Dz.U. z 1951 r. nr 18, poz. 147, włączona do Rudy
  49. Dz.U. z 1951 r. nr 18, poz. 147, włączona do Katowic
  50. Dz.U. z 1951 r. nr 18, poz. 147, włączona do Zabrza
  51. 1 kwietnia 1934 połączona z Szarlejem w gminę Szarlej-Wielkie Piekary (Dz. U. Śl. z 1934 r. Nr 10 poz. 2), po czym 3 września 1935 nazwę gminy zmieniono na Piekary Śląskie (M.P. z 1935 r. nr 201, poz. 229)
  52. Gazeta Urzędowa Woj. Śl. nr 31 poz 1 z 1934 r.
  53. Dz.U. z 1951 r. nr 18, poz. 147, włączona do Katowic
  54. Gazeta Urzędowa Woj. Śl. nr 3 poz 2 z 1935 r.
  55. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 254, prawa miejskie
  56. Gazeta Urzędowa Woj. Śl. nr 35 poz 1 z 1933 r.
  57. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 254, prawa miejskie
  58. Dz.U. z 1951 r. nr 41, poz. 316, prawa miejskie
  59. ZAMiO błędnie podaje datę 1924 zamiast 1946; Rokitnica nie występuje w wykazie z 1924 roku
  60. Dz.U. z 1951 r. nr 18, poz. 147, włączone do Zabrza
  61. Gazeta Urzędowa Woj. Śl. nr 40 z 1930 r., włączona do Szopienic (1930-34 nazwa Roździeń-Szopienice, od 14 stycznia 1934 Szopienice – M.P. 30 z 1933 r. (wg ZAMiO s. 51))
  62. ZAMiO podaje Rydułtowy w 1947, nie ma jej jednak w Dz.U. z 1947 r. nr 25, poz. 96
  63. Dz.U. Śl. 1927 Nr 5 poz. 9
  64. Dz.U. z 1932 r. nr 51, poz. 483, prawa miejskie
  65. przekształcona w gminę Olkusko-Siewierską
  66. Dz.U. z 1950 r. nr 3, poz. 24
  67. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 253, prawa miejskie
  68. 1 kwietnia 1934 połączona z Wielkimi Piekarami w gminę Szarlej-Wielkie Piekary (Dz. U. Śl. z 1934 r. Nr 10 poz. 2), po czym 3 września 1935 nazwę gminy zmieniono na Piekary Śląskie (M.P. z 1935 r. nr 201, poz. 229)
  69. W 1930 Szopienice połączono z Roździeniem w gminę Roździeń-Szopienice; zmiana nazwy na Szopienice 1 stycznia 1934 (M.P. 30 z 1933 r. (wg ZAMiO s. 51))
  70. Gazeta Urzędowa Woj. Śl. nr 40 poz 2 z 1933 r.
  71. Dz.U. z 1950 r. nr 51, poz. 472, prawa miejskie
  72. Dz.U. z 1949 r. nr 26, poz. 194
  73. Dz.U. z 1950 r. nr 51, poz. 472, prawa osiedla
  74. Gazeta Urzędowa Woj. Śl. nr 30 poz 1 z 1933 r.
  75. Dz.U. z 1951 r. nr 18, poz. 147, włączone do Katowic
  76. 7 marca 1948 roku Nowa Wieś została przemianowana na Wirek a jednostka na gmina Wirek (M.P. z 1948 r. nr 2, poz. 7)
  77. Dz.U. z 1949 r. nr 18, poz. 115, prawa miejskie
  78. Dz.U. Śl. 1924 Nr 18 poz. 76, włączone do Katowic

Reforma 1869-1870 | edytuj kod

Stan powierzchni i ludności: na rok 1961 (niezależnie od statusu jednostki w 1961 roku)
Główne źródło: Miasta polskie w Tysiącleciu, przewodn. kom. red. Stanisław Pazyra, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, WrocławWarszawaKraków, 1965-1967
Źródła uzupełniające: Dzienniki Ustaw, przedstawione w przypisach

Prospekt restytucji (różne prognozy) | edytuj kod

(1) Indeks względnej liczby mieszkańców: Szmytkie, R. (2015). Degraded towns in Poland as potentially new towns / Miasta zdegradowane w Polsce jako potencjalne nowe miasta, [In] Krzysztofik, R., & Dymitrow, M. (Eds.), Degraded and restituted towns in Poland: Origins, development, problems / Miasta zdegradowane i restytuowane w Polsce. Geneza, rozwój, problemy. Gothenburg: University of Gothenburg, pp. 295–297 / 299–318.
(2) Sumaryczny wskaźnik miejskości (liczba ludnośc, potencjał gospodarczy, zabudowa): Spórna, T., Krzysztofik, R., & Dymitrow, M. (2015). Degraded and restituted towns in numbers / Miasta zdegradowane i restytuowane w liczbach, [In] Krzysztofik, R., & Dymitrow, M. (Eds.), Degraded and restituted towns in Poland: Origins, development, problems / Miasta zdegradowane i restytuowane w Polsce. Geneza, rozwój, problemy. Gothenburg: University of Gothenburg, pp. 367–368 / 369–422.
(3) Morfologiczny wskaźnik miejskości (sieć ulic, forma zabudowy, stan rynku): Dymitrow M. (2012). The Hidden Face of Urbanity. Morphological Differentiation of Degraded and Restituted Towns in Poland in the Context of the Efficacy of the National Administrative System, University of Gothenburg, Gothenburg
(4) Wieloaspektowy prospekt restytucji (wielkość, sytuacja administracyjna, dyskurs rządowy): Dymitrow, M. (2015). The concept of urbanity in light of the municipal reform in interwar Poland / Pojęcie miejskości w świetle reformy gminnej w Polsce międzywojennej, [In] Krzysztofik, R., & Dymitrow, M. (Eds.), Degraded and restituted towns in Poland: Origins, development, problems / Miasta zdegradowane i restytuowane w Polsce. Geneza, rozwój, problemy. Gothenburg: University of Gothenburg, pp. 61–63 / 65–115.

Stopień miejskości wg różnych wskaźników

  • Wytłuszczono = wysoki
  • Kursywa = średni
  • Prosty = niski
  • Mały = nie wchodzi w rachubę (dane podane w celu wypełnienia)

Gminy które zmieniły nazwę | edytuj kod

W 1973 utowrzono też gminy Borek z siedzibą w Borku, Książ z siedzibą w Książu i Ośno z siedzibą w Ośnie. Brak info o zmianie nazwy tych jednostek.

  • ) = nieaktualne

Gminy zniesione (włączone do innych gmin) | edytuj kod

  • = nieaktualne (gmina nierestytuowana)

(*) = nieaktualne (gmina nierestytuowana, lecz jej dawny obszar znajduje się obecnie w obrębie innej gminy) (p) = formalnie było to "połączenie" obu gmin, choć nazwę nowej jednostki zachowała tylko jedna z nich

Miejscowości, które zmieniły status, zachowując samodzielność (w momencie zmiany) | edytuj kod

(os→ ← m) = zmiana statusu jednostki (zniesienie pierwszego, utworzenie drugiego); N = nieaktualne – miejscowość utraciła nowy status (i samodzielność); (↗↘) = miejscowość nadal posiada nowy status, lecz przejściowo go utraciła, należąc do innej jednostki.

Lista obejmuje tylko miejscowości, które w chwili zmiany statusu nie utraciły samodzielności. Przez to jednostki stające się częściami innych jednostek osadniczych nie są tu wymienione. Dla zlikwidowanych miast (stających się wsiami), podano dodatkowo nazwy gmin, do których zostały włączone. Skróty: os = osiedle, m = miasto, w = wieś

Zniesione miejscowości (wsie, osiedla i miasta, które włączone do innych miast | edytuj kod

N = nieaktualne (miejscowość restytuowana) (∅⇒) = nieaktualne (miejscowość nierestytuowana, lecz jej obszar znajduje się obecnie w obrębie innej jednostki) (↗↘) = obszar miejscowości znajduje się nadal w obrębie tej samej jednostki, lecz przejściowo należał do innej jednostki

Pod uwagę wzięto tylko całe jednostki oraz te "częściowe" jednostki, które po opisanym manewerze przestały de facto istnieć jako samodzielne jednostki (chodzi o zapis w Dziennikach Ustaw, kiedy to nawet gdy brakowało 1 ha, opisano je jako "części" danych jednostek). Pominięto natomiast faktyczne części jednostek (wsi, miast), które po opisanym manewrze nadal istniały jako samodzielne jednostki.

Zniesione miejscowości (wsie, osiedla i miasta, które włączone do innych miast) | edytuj kod

N = nieaktualne (miejscowość restytuowana) (∅⇒) = nieaktualne (miejscowość nierestytuowana, lecz jej obszar znajduje się obecnie w obrębie innej jednostki) (↗↘) = obszar miejscowości znajduje się nadal w obrębie tej samej jednostki, lecz przejściowo należał do innej jednostki (†) = gmina zniesiona

Pod uwagę wzięto tylko całe jednostki oraz te "częściowe" jednostki, które po opisanym manewerze przestały de facto istnieć jako samodzielne jednostki (chodzi o zapis w Dziennikach Ustaw, kiedy to nawet gdy brakowało 1 ha, opisano je jako "części" danych jednostek). Pominięto natomiast faktyczne części jednostek (wsi, miast), które po opisanym manewrze nadal istniały jako samodzielne jednostki.


Przemieszczone miejscowości (zniesione wsie, osiedla i miasta, które włączone do innych miast) | edytuj kod

N = nieaktualne (miejscowość restytuowana) (∅⇒) = nieaktualne (miejscowość nierestytuowana, lecz jej obszar znajduje się obecnie w obrębie innej jednostki) (↗↘) = obszar miejscowości znajduje się nadal w obrębie tej samej jednostki, lecz przejściowo należał do innej jednostki (†) = jednostka zniesiona

Pod uwagę wzięto tylko całe jednostki oraz te "częściowe" jednostki, które po opisanym manewerze przestały de facto istnieć jako samodzielne jednostki (chodzi o zapis w Dziennikach Ustaw, kiedy to nawet gdy brakowało 1 ha, opisano je jako "części" danych jednostek). Pominięto natomiast faktyczne części jednostek (wsi, miast), które po opisanym manewrze nadal istniały jako samodzielne jednostki.

Zniesione miejscowości (wsie, osiedla i miasta, które włączone do innych miast | edytuj kod

N = nieaktualne (miejscowość restytuowana) (∅⇒) = nieaktualne (miejscowość nierestytuowana, lecz jej obszar znajduje się obecnie w obrębie innej jednostki) (↗↘) = obszar miejscowości znajduje się nadal w obrębie tej samej jednostki, lecz przejściowo należał do innej jednostki

Pod uwagę wzięto tylko całe jednostki oraz te "częściowe" jednostki, które po opisanym manewerze przestały de facto istnieć jako samodzielne jednostki (chodzi o zapis w Dziennikach Ustaw, kiedy to nawet gdy brakowało 1 ha, opisano je jako "części" danych jednostek). Pominięto natomiast faktyczne części jednostek (wsi, miast), które po opisanym manewrze nadal istniały jako samodzielne jednostki.


(Re)aktywowane miejscowości (wsie, osiedla i miasta, wyłączone z innych miast) | edytuj kod

N = nieaktualne (miejscowość ponownie inkorporowana, przez tę samą miejscowość) (∅⇒) = nieaktualne (miejscowość obecnie w obrębie innej miejscowości) (↗↘) = miejscowość nadal samodzielna, lecz przejściowo należała do innej jednostki (†) = jednostka zniesiona

Tabela danych statystycznych miast w Polsce (2018) | edytuj kod

Wyróżniono pogrubieniem miasta na prawach powiatu i miasta będące siedzibą powiatu oraz dodatkowo kursywą stolice województw.


2022 | edytuj kod

1 stycznia 2022[116]

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac Postanowienie z 12 (24) grudnia 1869 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, str. 461)
  2. Postanowienie z 20 marca (1 kwietnia) 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 241, str. 123)
  3. Postanowienie z 30 stycznia (11 lutego) 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 241, str. 81)
  4. Postanowienie z 19 (31) grudnia 1869 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, str. 465)
  5. Powstała z obszaru pozbawionego praw miejskich Kamieńczyka oraz z części gminy Łojki
  6. Powstała z obszaru pozbawionych praw miejskich Łysobyków oraz z części zniesionej gminy Charlejów
  7. w granicach miasta Włodawy
  8. Powstała z obszaru pozbawionej praw miejskich Serokomli oraz z części zniesionej gminy Charlejów
  9. Tylko przez integrację z Lutomierskiem
  10. Siedzibą gminy Liw jest obecnie miasto Węgrów. Zmiana siedziby w celu umożliwienia restytucji jest wykonalna, aczkolwiek utrudniona i mało prawdopodobna (mała ludność Liwa)
  11. Tylko przez integrację z Izbicąm
  12. 1 stycznia 1973 do obszaru miasta Boguszowa włączono miasto Gorce (prawa miejskie 1962) i osiedle Kuźnice Świdnickie, jednocześnie zmieniono nazwę miasta Boguszów na Boguszów-Gorce. Proces ten czasami jest interpretowany jako fakt powstania nowego miasta, tymczasem miasto Boguszów, pomimo zmiany nazwy zachowało ciągłość prawną.
  13. 1 stycznia 1973 do obszaru miasta Szczawnica włączono zniesione osiedle Krościenko, jednocześnie nazwę miasta Szczawnica zmieniono na Szczawnica-Krościenko. Manewer ten czasami jest interpretowany jako powstanie nowego miasta, tymczasem miasto Szczawnica, pomimo zmiany nazwy, zachowało ciągłość prawną.
  14. Uchwała Nr XXII/117/73 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 6 października 1973 r. w sprawie ustalenia siedziby i nazwy gminy Obrowo w powiecie toruńskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 20 października 1973 r., Nr. 13, Poz. 166)
  15. Uchwała Nr XXVI/114/73 WRN w Lublinie z dnia 5 października 1973 r. w sprawie zniesienia, zmiany granic, siedziby i nazw niektórych gmin w województwie lubelskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 12 października 1973 r., Nr 13, Poz. 127
  16. Uchwała Nr XXIII/81/73 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 października 1973 r. w sprawie utworzenia powiatów i gmin oraz zmian nazw niektóych gmin w województwie rzeszowskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 13 października 1973 r., Nr 11, Poz. 136)
  17. Uchwała Nr XXIII/81/73 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 października 1973 r. w sprawie utworzenia powiatów i gmin oraz zmian nazw niektóych gmin w województwie rzeszowskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 13 października 1973 r., Nr 11, Poz. 136)
  18. Uchwała Nr XXIII/81/73 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 października 1973 r. w sprawie utworzenia powiatów i gmin oraz zmian nazw niektóych gmin w województwie rzeszowskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 13 października 1973 r., Nr 11, Poz. 136)
  19. Uchwała Nr XXIII/81/73 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 października 1973 r. w sprawie utworzenia powiatów i gmin oraz zmian nazw niektóych gmin w województwie rzeszowskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 13 października 1973 r., Nr 11, Poz. 136)
  20. Uchwała Nr XXIII/132/73 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 4 października 1973 r. w sprawie połączenia gminy Rudna z gminą Chobienia i utworzenia gminy Rudna w powiecie lubińskim oraz zmiany granic niektórych gmin w tym w powiecie (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 1 grudnia 1973 r., Nr. 9, Poz. 115)
  21. 30 października 1975 do miasta Kędzierzyn włączono miasta Kłodnica (prawa miejskie 1973), Koźle (prawa miejskie 1289) i Sławięcice (prawa miejskie 1233-1260 i 1973) oraz gminę Sławięcice (Dz.U. z 1975 r. nr 35, poz. 198), następnie w dniu 3 listopada 1975 zmieniono nazwę miasta z Kędzierzyn na Kędzierzyn-Koźle (M.P. z 1975 r. nr 34, poz. 210). Obydwa procesy prawne czasami niesłusznie są interpretowane jako fakt powstania nowego miasta, tymczasem miasto Kędzierzyn, pomimo zmiany nazwy zachowało ciągłość prawną.
  22. 1 stycznia 1977 gmina Trzciana-Żegocina została przemianowana na gmina Żegocina, lecz w dalszym ciągu obejmowała część trzciańską. W lipcu 1993 roku zawiązał się w Trzcianie Społeczny Komitet na Rzecz Reaktywowania Gminy Trzciana, który doprowadził do reaktywowania gminy Trzciana. Pozostała część gminy Żegocina zachowała ciągłość prawną po dawnej gminie.
  23. Do 1 stycznia 1992 miasto Trzebinia stanowiło odrębną jednostkę administracyjną od wiejskiej gminy Trzebinia (mimo posiadania wpólnych rad narodowych od 1976), kiedy to powstała miejsko-wiejska gmina Trzebinia (Dz.U. 1991 nr 87 poz. 397)
  24. Do 1 stycznia 1992 miasto Trzebinia stanowiło odrębną jednostkę administracyjną od wiejskiej gminy Trzebinia (mimo posiadania wpólnych rad narodowych od 1976), kiedy to powstała miejsko-wiejska gmina Trzebinia (Dz.U. 1991 nr 87 poz. 397)
  25. Jednostka o nazwie Szczawnica-Krościenko przestało istnieć z dniem 1 stycznia 1982 (po przemianowaniu go na Szczawnica), jednakże funkcjonowało ono de facto (pod względem administracyjnym i o dawnym zasięgu geograficznym) aż do 1 października 1982, kiedy to faktycznie odłączono Krościenko i utworzono nową gminę Krościenko.
  26. 1 października 1982 gmina Nowa Karczma-Liniewo została zlikwidowana. Z części gminy Nowa Karczma-Liniewo utworzono gminę Liniewo, a pozostałe tereny gminy przemianowano na gminę Nowa Karczma. Tak więc w praktyce obie gminy sprzed komasacji w 1976 roku (Liniewo i Nowa Karczma) zostały w 1982 roku odtworzone, jednak tylko gmina Nowa Karczma zachowała prawną ciągłość po gminie Nowa Karczma-Liniewo.
  27. Zmieniające Dz.U. z 1981 r. nr 26, poz. 139
  28. 1 października 1982 (planowaną datą miał być 1 stycznia 1982, lecz datę tę zmieniono na 1 października 1982 kolejnym rozporządzeniem) gmina Nowy Wiśnicz-Lipnica została zlikwidowana. Z części gminy Nowy Wiśnicz-Lipnica utworzono gminę Lipnica Murowana, a pozostałe tereny gminy przemianowano na gminę Nowy Wiśnicz. Tak więc w praktyce obie gminy sprzed komasacji w 1976 roku (Nowy Wiśnicz i Lipnica Murowana) zostały w 1982 roku odtworzone, jednakże tylko gmina Nowy Wiśnicz zachowała prawną ciągłość po gminie Nowy Wiśnicz-Lipnica.
  29. Zmieniające Dz.U. z 1981 r. nr 26, poz. 139
  30. Zmieniające Dz.U. z 1981 r. nr 26, poz. 139
  31. 1 stycznia 1984 gmina Dziemiany-Lipusz została zlikwidowana. Z części gminy Dziemiany-Lipusz (wraz z sołectwem Gostomko z gminy Kościerzyna) utworzono gminę Lipusz, a pozostałe tereny gminy przemianowano na gminę Dziemiany. Tak więc w praktyce obie gminy sprzed komasacji w 1976 roku (Dziemiany i Lipusz) zostały z początkiem 1984 roku odtworzone, jednakże tylko gmina Dziemiany zachowała prawną ciągłość po gminie Dziemiany-Lipusz.
  32. 1 stycznia 1987 roku z obszaru wsi Jelcz (850 ha) i Laskowice Oławskie (910 ha) w obrębie gminy Laskowice Oławskie utworzono miasto Jelcz-Laskowice (M.P. z 1986 r. nr 34, poz. 260). Równocześnie zmieniono nazwę gminy na gmina Jelcz-Laskowice
  33. 2 kwietnia 1991 roku gmina Nagłowice-Oksa została zlikwidowana. Z części gminy Nagłowice-Oksa utworzono gminę Oksa, a pozostałe tereny gminy przemianowano na gminę Nagłowice. Tak więc w praktyce obie gminy sprzed komasacji w 1976 roku (Nagłowice i Oksa) zostały w 1991 roku odtworzone, jednakże tylko gmina Nagłowice zachowała prawną ciągłość po gminie Nagłowice-Oksa.
  34. 2 kwietnia 1991 roku gmina Racławice-Pałecznica została zlikwidowana. Z części gminy Racławice-Pałecznica utworzono gminę Pałecznica, a pozostałe tereny gminy przemianowano na gminę Racławice. Tak więc w praktyce obie gminy sprzed komasacji w 1976 roku (Racławice i Pałecznica) zostały w 1991 roku odtworzone, jednakże tylko gmina Racławice zachowała prawną ciągłość po gminie Racławice-Pałecznica.
  35. Do 1 stycznia 1992 miasto Leszczyny stanowiło odrębną jednostkę administracyjną od wiejskiej gminy Leszczyny (mimo posiadania wpólnych rad narodowych od 1977), kiedy to utworzono jedną miejsko-wiejską gminę o nazwie Czerwionka-Leszczyny (Dz.U. 1991 nr 87 poz. 397). Zmiana nazw obu jednostek (miejskiej i wiejskiej) z Leszczyny na Czerwionka-Leszczyny (§3) nastąpiła więc tego samego dnia (1 stycznia 1992) co ich połączenie w jedną jednostkę Czerwionka-Leszczyny (§2)
  36. Do 1 stycznia 1992 miasto Leszczyny stanowiło odrębną jednostkę administracyjną od wiejskiej gminy Leszczyny (mimo posiadania wpólnych rad narodowych od 1977), kiedy to utworzono jedną miejsko-wiejską gminę o nazwie Czerwionka-Leszczyny (Dz.U. 1991 nr 87 poz. 397). Zmiana nazw obu jednostek (miejskiej i wiejskiej) z Leszczyny na Czerwionka-Leszczyny (§3) nastąpiła więc tego samego dnia (1 stycznia 1992) co ich połączenie w jedną jednostkę Czerwionka-Leszczyny (§2)
  37. Uchwała Nr XXII/117/73 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 27 lutego 1973 r. w sprawie zmiany uchwały Nr XVIII/98/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 5 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie poznańskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 30 marca 1973 r., Nr 5, Poz. 32)
  38. Uchwała Nr XXVI/114/73 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 5 października 1973 r. w sprawie zniesienia, zmiany granic, siedziby i nazw niektórych gmin w województwie lubelskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 12 października 1973 r., Nr 13, Poz. 127)
  39. Uchwała Nr XXIII/132/73 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 4 października 1973 r. w sprawie połączenia gminy Rudna z gminą Chobienia i utworzenia gminy Rudna w powiecie lubińskim oraz zmiany granic niektórych gmin w tym w powiecie (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 1 grudnia 1973 r., Nr 9, Poz. 115)
  40. Uchwała Nr IV/19/74 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu z dnia 28 października 1974 r. w sprawie zmiany granic i zniesienia niektórych gmin w powiecie opolskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu z dnia 9 listopada 1974 r. Nr 10, poz. 108)
  41. Uchwała Nr IV/19/74 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu z dnia 28 października 1974 r. w sprawie zmiany granic i zniesienia niektórych gmin w powiecie opolskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu z dnia 9 listopada 1974 r. Nr 10, poz. 108)
  42. Uchwała Nr VII/28/74 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 23 grudnia 1974 r. w sprawie zniesienia gminy Wysoka w powiecie zawierciańskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 31 grudnia 1974 r., Nr. 8, Poz. 53)
  43. Uchwała Nr XVIII/88/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie bydgoskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 9 grudnia 1972 r., Nr. 17, Poz. 200)
  44. Uchwała Nr XXIII/77/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Koszalinie z dnia 9 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie koszalińskim
  45. Uchwała Nr XVIII/98/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 5 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie poznańskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 29 grudnia 1972 r., Nr 32, Poz. 391)
  46. Wraz z wchodzącymi w skład osiedla Jastrzębia Góra: Jastrzębią Górą właściwą, Karwią, Ostrowem, Rozewiem i Jasnym Wybrzeżem
  47. Z równoczesną zmianą nazwy miasta na Szczawnica-Krościenko
  48. Z równoczesną zmianą nazwy miasta na Boguszów-Gorce
  49. Z równoczesną zmianą nazwy miasta na Boguszów-Gorce
  50. Wraz z włączoną do niego w 1973 r. Suchą Górą
  51. Restytucja miasta z dniem 1 stycznia 1998. Restytucja nie objęła Suchej Góry, która pozostała w Bytomiu
  52. Wraz z częścią obrębu katastralnego Wieszowa (18 parceli o powierzchni 5,44 ha) oraz częścią obrębu katastralnego Ptakowice (3 parcele o powierzchni 0,63 ha)
  53. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar as at au av aw ax ay az ba bb bc bd be bf bg bh bi bj bk bl bm bn bo bp bq br bs bt bu bv bw bx Uchwała Nr XX/99/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie katowickim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 20 grudnia 1972 r., Nr. 12, Poz. 103)
  54. Wraz z włączonymi do nich w 1973 r. Strzemieszycami Małymi
  55. Wraz z włączonymi do nich w 1973 r. Ławkami
  56. Wraz z włączonymi do nich w 1973 r. Gotartowicami
  57. Wraz z włączonymi do niego w 1973 r. Porąbką i Maczkami
  58. a b c d e Od 2 lutego 1991 r. dzielnica usamodzielnionego miasta Bierunia, składającego się z: Bierunia Starego, Bierunia Nowego, Czarnuchowic, Jajost, Kopania Ścierni i Zabrzegu
  59. 1 lutego 1977 do Mysłowic. Restytucja miasta nastąpiła 30 grudnia 1994
  60. Wraz z włączonymi do nich w 1973 r. Górkami i Goławcem
  61. Restytucja miasta nastąpiła 2 kwietnia 1991
  62. a b 1 lutego 1977 do Mysłowic. Od 30 grudnia 1994 r. w składzie reaktywowanej gminy Chełm Śląski
  63. 1 stycznia 1976 r. włączone do Mysłowic
  64. a b Od 2 kwietnia 1991 r. w składzie reaktywowanej gminy Wyry
  65. Restytucja miasta 1 października 1982
  66. Restytucja miasta 1 stycznia 1992
  67. a b 1 stycznia 1992 miasto zmieniło nazwę na Czerwionka-Leszczyny
  68. Wraz z włączonymi do nich w 1973 r. Brzozowicami-Kamieniem i Dąbrówką Wielką
  69. Od 1 stycznia 1992 ponownie w restytutowanej (zmniejszonej terytorialnie) gminie Goczałkowice-Zdrój
  70. a b c d e Od 1 stycznia 1998 w gminie Pszczyna
  71. a b c Od 1 lutego 1977 w gminie Pszczyna
  72. Wraz z włączonymi do niego w 1973 r.BIbielą, Brynicą,Żyglinem i Żyglinkiem
  73. Restytucja miasta z dniem 30 grudnia 1994
  74. Wraz z włączonym do niej w 1973 r. Pniowcem
  75. a b c d e f g h i j k Włączone do Dąbrowy Górniczej 1 lutego 1977 w związku ze zniesieniem miasta Ząbkowice
  76. a b c d e Włączone do gminy Siewierz 1 lutego 1977 w związku ze zniesieniem miasta Ząbkowice
  77. Wyłączone z gminy Siewierz i włączone do Dąbrowy Górniczej 1 stycznia 1993
  78. Wraz z włączonymi do niego w 1973 r. Kokoszycami i Zawadą
  79. Restytucja miasta z dniem 30 grudnia 1994. Restytucja nie objęła Kokoszyc i Zawady, które pozostały w Wodzisławiu Śląskim
  80. Restytucja miasta z dniem 1 stycznia 1997
  81. a b c d Od 30 grudnia 1994 r. w składzie nowo utworzonej miejscowości Marklowice wchodzącej w skład reaktywowanej gminy Marklowice
  82. Część Mokrzyszowa włączono do Tarnobrzega już 1 stycznia 1973 (Dz.U. z 1972 r. nr 50, poz. 327)
  83. Restytucja miasta Wojkowice 1 stycznia 1992
  84. Restytucja miasta Sławków 15 marca 1984
  85. Częściowo; w rzeczywistości, w skład Dąbrowy Górniczej z obszaru miasta Ząbkowice weszły: (1) Ząbkowice właściwe, (2) Ujejsce (należące w latach 1973-75 do gminy Wojkowice Kościelne), (3) Bugaj, (4) Sikorka i (5) Tucznawa (należące w latach 1973-75 do gminy Ząbkowice) oraz (6) Błędów, (7) Kuźniczka Nowa, (8) Łazy, (9) Łęka, (10) Łosień, (11) Okradzionów i (12) Rudy (należące w latach 1973-75 do gminy Łosień). Podwarpie, Trzebiesławice, Tuliszów, Warężyn i Wojkowice Kościelne włączono do gminy Siewierz (Trzebiesławice włączono jednak do Dąbrowy Górniczej dopiero 1 stycznia 1993 r.
  86. a b c d Uchwała Nr XVIII/92/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie krakowskim oraz ustalenia siedzib gminnych rad narodowych (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 8 grudnia 1972 r. Nr 18, poz. 268)
  87. Restytucja miejscowości 1 stycznia 1993 przez ponowne włączenie do gminy Pawłowice
  88. Włączywszy Dębieńsko do Leszczyn, pozostały obszar zniesionej gminy Ornontowice (sołectwa Bujaków i Ornontowice włączono wraz z obszarem zniesionej gminy Przyszowice do nowo utworzonej gminy Gierałtowice. W związku z reaktywowaniem gminy Ornontowice z dniem 30 grudnia 1994, w jej skład weszły same Ornontowice; Bujaków włączono do Mikołowa, natomiast miejscowości z dawnej gminy Przyszowice (Chudów, Gierałtowice, Paniówki i Przyszowice) pozostały w gminie Gierałtowice. Dębieńsko nie powróciło do gminy Ornontowice, lecz pozostało w granicach Czerwionki-Leszczyn.
  89. Dębieńsko pozostało w granicach miata mimo restytucji gminy Ornontowice z dniem 2 kwietnia 1991
  90. a b Włączywszy Chwałęcice i Stodoły do Rybnika, pozostały obszar zniesionej gminy Chwałęcice (sołectwo Zwonowice włączono do gminy Lyski.
  91. a b c Włączywszy Golejów, Grabownia i Kamień pod Rzędówką do Rybnika, pozostały obszar zniesionej gminy Ochojec (sołectwa Ochojec i Wilcza włączono wraz z obszarem zniesionej gminy Żernica (Kuźnia Nieborowska, Leboszowice-Pilchowice, Nieborowice, Stanica i Żernica) do nowo utworzonej gminy Pilchowice; jedynie Książenice ze zniesionej gminy Ochojec włączono do gminy Leszczyny. 1 stycznia 2001 do Rybnika włączono Ochojec.
  92. a b c d e Włączywszy Bojszowy, [Jedlina (województwo śląskie)|Jedlinę]], Międzyrzecze, Nowe Bojszowy i Świerczyniec do Tychów, pozostały obszar zniesionej gminy Bojszowy (sołectwa Jankowice i Studzienice włączono wraz z obszarem zniesionej Kobiór do nowo utworzonej gminy Pszczyna. W związku z reaktywowaniem gminy Bojszowy z dniem 2 kwietnia 1991, w jej skład weszły tylko te 5 sołectw, które w 1977 r. włączono do Tychów; Jankowice i Studzienice nie powróciły do gminy Bojszowy, lecz pozostały w granicach gminy Pszczyna.
  93. a b c d e Od 2 kwietnia 1991 ponownie w restytutowanej gminie Bojszowy
  94. Włączywszy Kobiór do Tychów, pozostały obszar zniesionej gminy Kobiór (sołectwa Czarków i Piasek włączono wraz z obszarem zniesionej Bojszowy do nowo utworzonej gminy Pszczyna. W związku z reaktywowaniem gminy Kobiór z dniem 2 kwietnia 1991, w jej skład sszedł tylko sam Kobiór; Czarków i Piasek nie powróciły do gminy Kobiór, lecz pozostały w granicach gminy Pszczyna.
  95. Od 2 kwietnia 1991 ponownie w restytutowanej gminie Kobiór
  96. Część Mościsk włączono do Mielca już 1 stycznia 1973 (Dz.U. z 1972 r. nr 50, poz. 327)
  97. Część Smoczki włączono do Mielca już 1 stycznia 1973 (Dz.U. z 1972 r. nr 50, poz. 327)
  98. Część Wojsałwia włączono do Mielca już 1 stycznia 1973 (Dz.U. z 1972 r. nr 50, poz. 327)
  99. Wyłączone z Rumi i włączone z powrotem do gminy Kosakowo 2002
  100. Wraz z wchodzącymi w skład osiedla Jastrzębia Góra: Jastrzębią Górą właściwą, Karwią, Ostrowem, Rozewiem i Jasnym Wybrzeżem
  101. Z równoczesną zmianą nazwy miasta na Szczawnica-Krościenko
  102. Z równoczesną zmianą nazwy miasta na Boguszów-Gorce
  103. Z równoczesną zmianą nazwy miasta na Boguszów-Gorce
  104. Wraz z restytucję Lędzin 2 kwietnia 1991 wszedł w ich skład
  105. Wraz z restytucję Lędzin 2 kwietnia 1991 weszły ich skład
  106. a b c d Wraz z restytucję Miasteczko Śląskiego 30 grudnia 1994 miejscowość weszła w jego skład
  107. Kokoszyce pozostały w granicach Wodzisławia Śląskiego mimo restytucji Pszowa 30 grudnia 1994
  108. Zawada pozostała w granicach Wodzisławia Śląskiego mimo restytucji Pszowa 30 grudnia 1994
  109. Restytucja miasta Imielin 30 grudnia 1994
  110. Wszedł w skład restytuowanej gminy Chełm Śląski z dniem 30 grudnia 1994
  111. Weszły w skład restytuowanej gminy Chełm Śląski z dniem 30 grudnia 1994
  112. Wraz z wchodzącymi w jego skład dotychczasowymi częściami Sanoka: Dolina, Wielopole, Zagórz i Zasław
  113. Włączone do Dąbrowy Górniczej 1 stycznia 1993
  114. Wraz z wchodzącymi w ich skład dotychczasowymi częściami Świnoujścia: Lubiewo, Kępieńce, Międzyzdroje i Rozkolnik
  115. Do 1977 były to 4 oddzielne miejscowości: Chałupki, Marklowice Dolne, Marklowice Górne i Marklowice-Praga
  116. Dz.U. z 2020 r. poz. 1332


Błąd w przypisach: Istnieje znacznik <ref> dla grupy o nazwie „uwaga”, ale nie odnaleziono odpowiedniego znacznika <references group="uwaga"/>

Na podstawie artykułu: "Wikipedysta:Qqerim/brudnopis" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy