Wikipedysta:Taugh Cookie/brudnopis


Wikipedysta:Taugh Cookie/brudnopis w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii < Wikipedysta:Taugh Cookie Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania


Określenie wybuch wieloryba odnosi się najczęściej do wydarzenia, które miało miejsce w amerykańskim mieście Florence w stanie Oregon w 1970 roku. Martwy kaszalot (początkowo błędnie zidentyfikowany jako pływacz szary) został wysadzony w powietrze z inicjatywy Zarządu Dróg Publicznych, czyli obecnego Departamentu Transportu Stanu Oregon (ODOT), celem usunięcia rozkładającego się cielska. W wyniku eksplozji wnętrzności oraz skrawki wielorybiego mięsa i tłuszczu zostały odrzucone na odległość nawet 240 metrów (800 stóp). O zdarzeniu zrobiło się głośno w całych Stanach, kiedy amerykański humorysta, Dave Barry, opisał je w swojej kolumnie po obejrzeniu kasety z telewizyjnym nagraniem wybuchu. Później, dzięki temu samemu nagraniu rozpowszechnionemu w sieci, o incydencie dowiedzieli się użytkownicy Internetu na całym świecie.

Odnotowano także kilka przypadków samoistnych wybuchów. Najbardziej znany z nich miał miejsce w Tajwanie w 2004 roku, kiedy to gazy gromadzące się w ulegającym rozpadowi cielsku kaszalota, rozsadziły je na pełnej ludzi ulicy, podczas transportu na sekcję. Inne opisy i dokumentacje dotyczące wybuchających wielorybów pochodzą od kilku znanych autorów.

Udokumentowane przypadki wybuchających zwierząt należą do rzadkości. O wybuchach wielorybów w Stanach Zjednoczonych i Tajwanie rozpisywała się prasa na całym świecie, jednak w innych częściach świata również miały miejsce podobne przypadki, które nie odbiły się tak szerokim echem.

Spis treści

Oregon | edytuj kod

Wybuch | edytuj kod

12 listopada 1970 roku mierzący 14 metrów ośmiotonowy kaszalot zginął w wyniku wysuszenia ciała, po tym jak utknął na plaży niedaleko miasta Florence w stanie Oregon[1]. Wszystkie plaże w Oregonie podlegają zarządowi lokalnego Wydziału ds. Parków i Rekreacji (Oregon Parks and Recreation Department)[2], jednak odpowiedzialność za zlikwidowanie gnijącego cielska spadła na inny wydział, mianowicie ówczesny Zarząd Dróg Publicznych (Oregon Highway Division), funkcjonujący obecnie jako Departament Transportu Stanu Oregon (ODOT)[3]. Po konsultacji z przedstawicielami Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych Zarząd zadecydował, że najlepszym sposobem na pozbycie się wielorybich zwłok będzie potraktowanie ich jak wielkiego głazu. Pracownicy Zarządu uznali zakopywanie wieloryba za daremny wysiłek, gdyż fale i wiatr wkrótce by go odsłoniły. Ponadto sądzili, że dynamit rozsadzi cielsko na fragmenty na tyle małe, by uporali się z nim padlinożercy.

W wielorybim kadłubie umieszczono 500 kilogramów dynamitu. Inżynier odpowiedzialny za przebieg akcji, George Thornton, obawiał się, że jeden zestaw ładunków wybuchowych może okazać się niewystarczający i zajdzie potrzeba użycia ich większej ilości. Później Thornton wyjaśnił, że zadanie usunięcia wieloryba przypadło właśnie jemu, ponieważ główny inżynier okręgu, Dale Allen, przebywał akurat na polowaniu[4][5].

Na użytek reportażu Paula Linnmana, dziennikarza stacji KATU-TV z Portland w stanie Oregon, eksplozję zarejestrował na filmie kamerzysta Doug Brazil. W towarzyszącej nagraniu relacji Linnman wykorzystał aliterację do zażartowania, że z reportera-szczura lądowego, zmienił się w reportera, na którym wylądował wieloryb „... w wyniku wybuchu wyrzucającego wielorybie wnętrzności wprost niewiarygodnie wysoko” ("land-lubber newsmen" became "land-blubber newsmen ... for the blast blasted blubber beyond all believable bounds)[4]. Eksplozja spowodowała oderwanie dużych płatów tłuszczu wielorybiego (ang. blubber), które wylądowały w pobliżu budynków i na parkingach sporo oddalonych od plaży, a jeden z nich poważnie uszkodził stojący na parkingu samochód. Tylko część martwego wieloryba została rozerwana na części. Usunięciem całej reszty, która pozostała na plaży, musieli zająć się pracownicy oregońskiego Zarządu Dróg Publicznych.

Kończąc relację, Linnman zauważył, że można by to zakończyć takim oto wnioskiem − jeśli jeszcze kiedyś morze miałoby wyrzucić wieloryba na brzeg hrabstwa Lane, władze nie tylko będą pamiętać co należy robić, ale z pewnością będą też pamiętać czego NIE robić”. Kiedy w 1979 roku na pobliskiej plaży utknęło 41 kaszalotów, pracownicy Departamentu ds. Parków Stanowych i Rekreacji spalili i zakopali ich ciała[6].

Obowiązującą obecnie strategią Departamentu ds. Parków Stanowych i Rekreacji Stanu Oregon jest grzebanie wielorybich zwłok tam, gdzie wyrzuciło je morze. Jeśli pokłady piasku nie są wystarczająco głębokie, przewozi się wieloryba na inną plażę[7].

Historia lubi się powtarzać | edytuj kod

Przez wiele lat powątpiewano w prawdziwość opowieści o wielorybim wybuchu i uznawano ją za miejską legendę. Historia stała się znana szerokiej publiczności dzięki popularnemu pisarzowi Dave’owi Barry’emu, który 20 maja 1990 roku na łamach swojej kolumny w dzienniku Miami Herald przyznał, że posiada materiał filmowy przedstawiający wydarzenie. Barry napisał: „Często go sobie tu oglądamy w naszym instytucie, zwłaszcza w czasie imprez”. Jakiś czas później w oregońskim Zarządzie Dróg Publicznych zaczęły urywać się telefony od przedstawicieli mediów. Zaalarmowała ich skrócona wersja artykuły Barry’ego, która ukazała się w elektronicznym systemie BBS pod tytułem „The Far Side Comes to Life in Oregon” (ang. „W Oregonie jak w komiksach The Far Side”). W tej nieautoryzowanej przez Barry’ego wersji artykułu nie znalazła się żadna wzmianka o tym, że wydarzenie miało miejsce prawie dwadzieścia pięć lat wcześniej. Barry przyznał później, że niemal regularnie zdarza mu się otrzymywać kopie „anonimowego” felietonu z dołączoną prośbą o napisanie więcej na ten temat[8]. Brak tych informacji pociągnął za sobą następujące notatki TranScript ODOT-u:

— Zaczęliśmy dostawać telefony od ciekawskich dziennikarzy z całego kraju zaraz po tym, jak historię umieszczono w elektronicznym systemie BBS — powiedział Ed Schoaps, koordynator do spraw publicznych Departamentu Transportu Stanu Oregon. — Myśleli, że wieloryb został wyrzucony na brzeg niedawno i już palili się do zdemaskowania ociekającego tranem partactwa ze strony władz. Rozczarowali się słysząc, że ta historia to odgrzewany, dwudziestopięcioletni kotlet.

Schoaps musiał stawić czoła dziennikarzom i ciekawskim z Oregonu, San Francisco, Waszyngtonu i Massachusetts. Dzwonili do nas z „The Wall Street Journal”, a mające siedzibę w Waszyngtonie czasopismo „Governing” odgrzało w swoim czerwcowym numerze wiecznie żywą opowieść o wyrzuconym na brzeg wielorybie. A telefony wciąż się urywają. — Regularnie otrzymuję telefony w tej sprawie — powiedział Schoaps. Jego numer stał się gorącą linią ODOT-u dla zainteresowanych aferą tranową. — Zdumiewa mnie to, że ludzie wciąż wydzwaniają w sprawie tego wydarzenia nawet po dwudziestu pięciu latach — dodaje” [5].

Mikkelson, Barbara i Mikkelson, David P. „Thar She Blows!”. Critter Country.

Nagranie, o którym była mowa w artykule, to materiał z reportażu Paula Linnmana dla serwisu informacyjnego stacji KATU. Nagranie wypłynęło ponownie jako plik komputerowy na kilku stronach internetowych. Wkrótce filmik stał się znanym i popularnym fenomenem internetowym[9]. Strony te były często przedmiotem krytyki ze strony osób, które skarżyły się na drwiny z aktów okrucieństwa wobec zwierząt, mimo że wieloryb był już martwy. Te krytyczne wpisy i e-maile rozbawiły niektórych webmasterów do tego stopnia, że postanowili je zamieścić na stronach poświęconych wybuchom wielorybów[10].

Badania przeprowadzone w 2006 roku wykazały, że filmik został do tego czasu obejrzany około 350 milionów razy za pośrednictwem różnych stron[11].

Tainan na Tajwanie | edytuj kod

Inny słynny wybuch miał miejsce 26 stycznia 2004 roku w mieście Tainan w południowo-zachodnim Tajwanie. Tym razem przyczyna wybuchu była bardziej naturalna, a były nią gazy gromadzące się w rozkładającym się cielsku kaszalota, które je rozsadziły. Początkowo wybuch wydawał się bardzo tajemniczy, jako że niespodziewanie rozsadził wielorybi grzbiet. Później badania wykazały, że przyczyną śmierci wieloryba było zderzenie z dużym statkiem, tak że kręgosłup zwierzęcia został uszkodzony. Wieloryb zdechł, kiedy utknął i wysechł na plaży na południowo-zachodnim wybrzeżu Tajwanu. Niezbędna okazała się interwencja trzech dźwigów i pięćdziesięciu robotników, by wreszcie po trzynastu godzinach przenieść cielsko martwego kaszalota na ciężarówkę.

Anglojęzyczny dziennik Taiwan News doniósł, że w czasie transportu wieloryba „... wielki tłum złożony z 600 mieszkańców powiatu Yunlin i innych żądnych sensacji obserwatorów, wśród których znaleźli się także obnośni sprzedawcy przekąsek i gorących napojów, dzielnie znosili niską temperaturę i mroźny wiatr po to, by obejrzeć jak robotnicy usiłują odholować martwego potwora morskiego”[12].

Profesor Wang Chien-ping zarządził przewiezienie wieloryba do Rezerwatu Dzikiej Przyrody w Sutsao (Sutsao Wild Life Reservation Area) zaraz po tym, jak nie udzielono mu pozwolenia na wykonanie sekcji na terenie National Cheng Kung University w Tainanie. W momencie wybuchu wieloryb znajdował się na ciężarówce, niedaleko centrum Tainanu. Przewożono go wówczas z uniwersyteckiego laboratorium do rezerwatu.

Rozerwany wieloryb tryskał krwią i wnętrznościami na fasady pobliskich sklepów, na przechodniów i gapiów oraz na samochody. Ekipa BBC News Online przeprowadziła rozmowę z nieznanym z nazwiska miejscowym Tajwańczykiem, który wypowiedział się o sytuacji następująco: „Co za smród. Ta krew i inne rzeczy, które poleciały na drogę, są obrzydliwe, a odór jest naprawdę wstrętny”[13]. Wybuch nie przeszkodził jednak naukowcom w wykonaniu sekcji zwłok zwierzęcia.

W ciągu roku profesor Wang ukończył rekonstruowanie ze szczątków zwierzęcia jego szkieletu. Zmontowany szkielet wraz z kilkoma zakonserwowanymi organami i tkankami jest od 8 kwietnia 2005 roku wystawiony w Taijiang Cetacean Museum[14].

Inne przypadki | edytuj kod

Wieloryb, który udusił się na wyspie Saltspring Island w Kolumbii Brytyjskiej, także gnił na plaży tak długo, że doszło do wybuchu. Miejscowi skarżyli się na wielorybi tłuszcz, który „wisiał na drzewach przez trzy tygodnie”[15].

Usuwanie wielorybich zwłok za pomocą materiałów wybuchowych ma miejsce regularnie, jednak w takich przypadkach zwykle odholowuje się je najpierw do wody. Usankcjonowane przez rząd wybuchy odbyły się w RPA, Islandii i Australii[16] [17].

Seria kontrolowanych eksplozji została wywołana w RPA. Materiałów wybuchowych użyto 6 sierpnia 2001 roku do zabicia humbaka uwięzionego na plaży 40 kilometrów od Port Elizabeth[18], wieloryb biskajski południowy uwięziony na plaży przy Kapsztadzie został zaś zabity poprzez detonację dnia 15 września 2005 roku na wniosek władz. W drugim z wymienionych przypadków władze stwierdziły, że nie istniała możliwość uratowania wieloryba, a użycie materiałów wybuchowych jest w takich sytuacjach rekomendowane przez Międzynarodową Komisję Wielorybnictwa (IWC, International Whaling Commission)[19].

Kilka tygodni po wybuchu w Port Elizabeth martwy humbak został przeciągnięty do wody, po czym jego cielsko rozerwano na fragmenty materiałami wybuchowymi, by nie stanowiło zagrożenia dla żeglugi[20].

Kolejna eksplozja została wywołana w zatoce Bonza Bay dnia 20 września 2004 roku. Dojrzały humbak zdechł, kiedy osiadł na plaży. Aby zatopić jego cielsko, na polecenie władz odholowano je do morza i umieszczono na nim ładunki wybuchowe, które następnie zdetonowano z bezpiecznej odległości[21].

Tusza martwego wieloryba, która dryfowała po islandzkiej zatoce Hafnarfjörður, została rozdzielona na dwie części w wyniku kontrolowanego wybuchu 5 czerwca 2005 roku. Obie odholowano na pełne morze, jednak wkrótce znów zdryfowały do zatoki. Ostatecznie zdecydowano się zabezpieczyć je linami[16].

2 września 2010 roku humbak o długości około 9,5 metra, który przez dwa tygodnie tkwił uwięziony na plaży niedaleko miasta Albany w Australii Zachodniej, został dobity za pomocą materiałów wybuchowych przez zajmujący się sprawami przyrody i jej ochrony zachodnioaustralijski Department of Environment and Conservation[17][22]. Przedstawiciele departamentu planowali pozwolić zwierzęciu zdechnąć w sposób naturalny, jednak postanowili je dobić za pomocą materiałów wybuchowych, kiedy przemieściło się na mieliznę[17].

Przypisy | edytuj kod

  1. Linnman, Paul i Doug Brazil, Rozdział 7. Linnman skontaktował się z dr. Bruce'em Mate'em, biologiem morskim pracującym dla Ośrodka Badań Morskich Hatfield (Hatfield Marine Science Center) w Newport, który tego dnia był akurat na miejscu. Dr Mate stwierdził, że rozkładający się wieloryb nie był wcale pływaczem szarym, ale kaszalotem.
  2. http://arcweb.sos.state.or.us/ Oregon State Archives: State Parks and Recreation Department: Agency History (ang.). http://bluebook.state.or.us/ Oregon Blue Book, 1998. [dostęp 29.01.2011].
  3. Oba wydziały powstały jako część ODOT.
  4. a b Sprawozdanie Paula Linnmana (KATU TV), transkrypcja J. i S. Hackstadta. Hackstadt, http://www.theexplodingwhale.com/evidence/the-video/. theexplodingwhale.com. Data dostępu 29.01.2011
  5. a b Barbara Mikkelson, David P. Mikkelson: Thar She Blows! Dead Whale Explodes. (ang.). W: Critter Country [on-line]. www.snopes.com, 19.03.2000. [dostęp 29.01.2011].
  6. Son Of Blubber (ang.). W: Critter Country [on-line]. Gazetka oregońskiego Departamentu Transportu, TranScript, 07.2000. [dostęp 29.01.2011].
  7. Workers Bury Dead Whale On Oregon Beach (ang.). W: serwis informacyjny (News) stacji KPTV [on-line]. Portland: KPTV, 09.03.2009. [dostęp 29.01.2011].
  8. Dave Barry: Dave Barry in Cyberspace. Nowy Jork: Ballantine Books, 1996, s. 164–165. ISBN 978-0-517-59575-6. OCLC 34943209.
  9. Steven Hackstadt: A Taxonomy of Cetacean Detonation (ang.). W: Critter Country [on-line]. TheExplodingWhale.com. [dostęp 29.01.2011].
  10. Steven Hackstadt: The Infamous Exploding Whale: Letters (ang.). www.perp.com. [dostęp 29.01.2011]. Cytat: As you might imagine, the whale receives a lot of email. However, seeing as how it's DEAD, it can't respond. (What are all you people thinking? Here's some of the more interesting messages).
  11. BBC News: [Star Wars Kid is top viral video http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/6187554.stm (ang.). 27.11.2006. [dostęp 30.01.2011].{{Cytuj stronę}} Nieprawidłowe pola: "url". goły link w tytule
  12. Jason Pan: Sperm whale explodes in Tainan City (ang.). eTaiwan News, 27.01.2004. [dostęp 29.01.2011].
  13. BBC News: [Whale explodes in Taiwanese city http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/3437455.stm (ang.). BBC News, 29.01.2004. [dostęp 30.01.2011].{{Cytuj stronę}} Nieprawidłowe pola: "url". goły link w tytule
  14. Exploding whale (ang.). CaveofKnowledge.com, 26.01.2011. [dostęp 29.01.2011].
  15. Spalding, David A.E.: Whales of the West Coast. Madeira Park, British Columbia: Harbour Publishing, 1998, s. 118–121. ISBN 9781550171990.
  16. a b Hvalhræ dregið út á haf og síðan aftur upp í fjöru (Whale pulled out to sea and then back up the beach) (isl.). Morgunblaðið, 5.06.2005. [dostęp 29.01.2011].{{Cytuj stronę}} Nieznane pola: 1.
  17. a b c Explosive end for sick whale (ang.). ABC News (Australia), 02.09.2010. [dostęp 29.01.2011].{{Cytuj stronę}} Nieznane pola: 1.
  18. Byelo, Timofei: Explosives Used To Blow Up Whale In South Africa (ang.). Pravda.ru, 08.08.2001. [dostęp 31.01.2011].
  19. Beached whale killed with explosives (ang.). Sydney Morning Herald, 15.09.2005. [dostęp 31.01.2011].
  20. Stranded humpback dies (ang.). W: Daily Dispatch [on-line]. Google cache, 22.08.2001. [dostęp 31.01.2011].{{Cytuj stronę}} Nieznane pola: 1.
  21. Beached whale towed, blown up at sea (ang.). W: South African Broadcasting Corporation [on-line]. 20.09.2001. [dostęp 31.01.2011].{{Cytuj stronę}} Nieznane pola: 1.
  22. Stranded whale to be blown up in harbour (ang.). W: ABC News (Australia) [on-line]. 02.09.2010. [dostęp 31.01.2011].{{Cytuj stronę}} Nieznane pola: 1.

Bibliografia | edytuj kod

  • Barry, Dave: Dave Barry Talks Back. Nowy Jork: Three Rivers Press, 1991, s. 21–24. ISBN 978-0-517-58868-0. OCLC 23741203.
  • Jennings, Paul: Uncanny!: Even More Surprising Stories. Nowy Jork: Puffin Books, 1995. ISBN 978-0-14-037576-3. OCLC 33954695.
  • Linnman, Paul i Doug Brazil: The Exploding Whale: And Other Remarkable Stories from the Evening News. Portland (Oregon): WestWinds Press, 2003. ISBN 978-1-55868-743-1. OCLC 52948932.
  • O'Brian, Patrick, ed. Herbert Strang: Two's Company in The Oxford Annual for Boys. Londyn: Oxford University Press, 1937, s. 5–18.
  • Tour, Jim i Mike Knodel: Obliterating Animal Carcasses With Explosives. Missoula (Montana): United States Forest Service Technology and Development Program, 1995. ISBN oclc: 42276661.


Linki | edytuj kod


Wiadomości | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Wikipedysta:Taugh Cookie/brudnopis" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy