Wikipedystka:PannaNilson/brudnopis5


Wikipedystka:PannaNilson/brudnopis5 w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii < Wikipedystka:PannaNilson Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Anna Danuta Szyfer (ur. 22 października 1931 w Warszawie, zm. 24 lipca 2018 w Olsztynie) - polska dialektolożka i etnografka, badaczka tradycyjnej kultury Warmii i Mazur, związana z Instytutem Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Urodziła się w rodzinie inteligenckiej, związanej z podwarszawską miejscowością Gołąbki. Rodzice to Wanda (z domu Alwast) i Stefan Szyfer, kierownik księgowości[1]. W 1950 roku zdała maturę i podjęła studia na Uniwersytecie Warszawskim na kierunku polonistyka, specjalizacja dialektologia. Podczas studiów na polonistyce uczęszczała na zajęcia prowadzone przez etnolożkę prof. Annę Kutrzebę-Pojnarową. W latach 1953-1954 uczestniczyła w seminariach prowadzonych przez prof. Kazimierza Dobrowolskiego w Krakowie. Pracę magisterską pt. Słownictwo pasterskie Tatr i Podhala przygotowała pod

kierunkiem prof. Witolda Doroszewskiego, obroniła ją w 1960 roku[1]. Po ukończeniu studiów podjęła pracę w Instytucie Historii Kultury Materialnej Polskiej Akademii Nauk. Następnie w ramach nakazu pracy została skierowana do pracy w liceum ogólnokształcącym w Ostrowi Mazowieckiej jako nauczycielka języka

polskiego. W latach 1955-1961 pracowała w Muzeum Kultury i Sztuki Ludowej w Warszawie. W latach 1961-1967wspólpracowała z Pracownią Dialektologii Zakładu Językoznawstwa Polskiej Akademii Nauk, zbierając hasła do słownika gwar Warmii i Mazur. W 1967 roku rozpoczęła pracę w Ośrodku Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie, w latach 1970-1980 pełniła funkcję zastępcy dyrektora do spraw naukowych[2]. W 1968 roku uzyskała stopień doktora nauk humanistycznych w zakresie etnografii na podstawie pracy pt. Tradycyjna astronomia i meteorologia na Mazurach, Warmii i Kurpiach i jej współczesne przeobrażenia napisanej pod kierunkiem prof. A. Kutrzeby-Pojnarowej. W 1977 uzyskała stopień doktora habilitowanego na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza na podstawie pracy Przemiany społeczno-kulturowe na wsi warmińskiej w latach 1945-1970 (Olsztyn 1971)[2]. W 1984 roku objęła stanowisko docenty w Instytucie Etnologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza[3]. W 1987 roku uzyskała tytuł profesory w oparciu o pracę Społeczność i kultura małego miasta. Studium na przykładzie Rynu (Olsztyn 1986). W latach 1984-1998 kierowała Zakładem Etnologii Polski. W 2002 roku przeszła na emeryturę. Pracowała na stanowisku profesory w Wyższej Szkole Nauk Humanistycznych i Dziennikarstwa w Poznaniu[2]. Zmarła 24 lipca 2018 roku w Olsztynie po krótkiej chorobie[4][5]. Została pochowana w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Prawosławnym w Warszawie, w części katolickiej[6].

Działalność naukowa | edytuj kod

Zainteresowania naukowe dotyczyły zagadnień związanych z: procesami społeczno-kulturowymi na Ziemiach Zachodnich i Północnych, zachowanymi elementami kultury typu ludowego i ich przemian, procesów tożsamości na pograniczach kulturowych, aktywności kulturalnej wsi, tożsamości małych miast. Prowadziła badania terenowe na obszarze Podhala, Pogórza, Kurpiowszczyzny, Powiśla, Warmii i Mazur, Śląska Cieszyńskiego i Podlasia. Współpracowała z Polskim Atlasem Etnograficznym.

O badaniach terenowych pisała tak:

„Rozumieć – to dobrze poznać, precyzyjnie zinterpretować i zawsze widzieć problem z pozycji nie tylko badacza, ale i tego, który jest podmiotem naszej rozmowy”[7]

Badawczo najdłużej związana była z Warmią, której poświęciła swoje najważniejsze publikacje w dorobku. Jedna z nich dotyczyła warmińskiej wsi Woryty[8], w której miała dom[9].

Publikowała m.in. w czasopismach „Rocznik Olsztyński”, „Komunikaty Mazursko-Warmińskich[10], "Lud", "Przegląd Zachodni". Współpracowała z redakcją czasopisma "Słowo na Warmii i Mazurach", które ukazywało się w latach 1952-1982 jako dodatek niedzielny do „Słowa Powszechnego”.[11]

W 2002 roku ukazała się publikacja Szkice etnologiczne dedykowane Profesor Annie Szyfer (Wydawnictwo Poznańskie) pod redakcją Andrzeja Brencza, wydana z okazji 70-lecia A. Szyfer

Działalność dydaktyczna | edytuj kod

Wypromowała 8 doktorów[12], 96 magistrantów i 26 magistrantów. Przez wiele lat prowadziła zajęcia dydaktyczne w ramach przedmiotów "Etnografia Polski" i "Teorie kultury ludowej"[6].

Działalność społeczna | edytuj kod

Członkini Towarzystwa Rozwoju Ziem Zachodnich, Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego, Związku Harcerstwa Polskiego[10], Oddziału Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego w Poznaniu[13], Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Komitetu Nauk Etnologicznych Polskiej Akademii Nauk [1], Rady Naukowej Instytutu im. Oskara Kolberga w Poznaniu [2].

Nagrody i wyróżnienia | edytuj kod

Srebrny Krzyż Zasługi

Złota Odznaka „Zasłużony dla Warmii i Mazur”

Nagroda im. Oskara Kolberga "za zasługi dla kultury ludowej", 2016

Publikacje | edytuj kod

Niektóre wnioski z materiałów językowych, Wrocław 1959

Materiały do językowego zróżnicowania terenu Kurpiowskiej Puszczy Zielonej, Wrocław – Warszawa 1962

Słownictwo pasterskie Tatr i Podhala, Wrocław 1962

Z badań nad tradycyjną wiedzą ludową z zakresu astronomii oraz meteorologii na wsi mazurskiej i warmińskiej na przełomie 19 i 20 w., Olsztyn 1962

Słownictwo zwierząt w gwarach Mazur i Warmii, Olsztyn 1963

Tradycyjne wierzenia i zwyczaje okresu Bożego Narodzenia na Warmii, Olsztyn 1965

Zwyczaje, obrzędy i wierzenia Mazurów i Warmiaków, seria: Rozprawy i Materiały Ośrodka Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie, Olsztyn 1968

Współczesne przeobrażenia kultury tradycyjnej wsi Mazur i Warmii, Łódź 1968

Tradycyjna astronomia i meteorologia ludowa na Mazurach, Warmii i Kurpiach i jej współczesne przeobrażenia, serie: Rozprawy i Materiały Ośrodka Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie nr 27, Olsztyn 1969

Relacja z podróży po Mazurach sprzed 100 lat, Olsztyn 1970

Badania nad procesami integracji kulturowo-społecznej na Mazurach i Warmii, Wrocław – Poznań 1971

Przemiany społeczno-kulturowe na wsi warmińskiej w latach 1945-1970, Olsztyn 1971

Społeczność i kultura małego miasta: studium na przykładzie Rynu, serie: Rozprawy i Materiały Ośrodka Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie, Olsztyn 1986

Warmiacy: studium tożsamości, Poznań 1996

Jest taka wieś – typowa czy inna?, Wągrowiec 2000

Ludzie pogranicza. Kulturowe uwarunkowania osobowości, Poznań 2005

Zapisane w pamięci, seria: Prace Komisji Etnograficznej, Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk t. 3, Poznań 2006

Aktywność kulturalna wsi polskiej – wczoraj, dzisiaj, jutro, Poznań 2010

Kulturowe światy wsi polskiej: eseje, Poznań 2017

Bibliografia | edytuj kod

Brencz A. (2002), Szkice etnologiczne dedykowane Profesor Annie Szyfer. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.

Anna Szyfer (2009), w: J. Bednarski, P. Fabiś (red.), Etnologia uniwersytecka w Poznaniu 1919-2009, s. 102-103. Poznań: NEWS – Witold Nowak.

Brzezińska A. W., Chwieduk, A. (2012). Anna Szyfer. O rzeczach ważnych, których można nauczyć się od Pani Profesor. "Twórczość Ludowa. Kwartalnik Stowarzyszenia Twórców Ludowych", 304 (73), 27-30.

Brzezińska A. W. (2018), Anna Danuta Szyfer (1931-2018), "Lud", 102, s. 539-544.

Wróblewski F. (2018), Anna Szyfer (1931-2018). Pod lasem, ostatni dom po prawej, "Dziedzictwo kulturowe wsi", 2, s. 315-318.

  1. a b Anna WeronikaA.W. Brzezińska Anna WeronikaA.W., Anna Danuta Szyfer (1931-2018), „Lud”, 102, 2018, s. 540, ISSN 0076-1435 .
  2. a b c Anna WeronikaA.W. Brzezińska Anna WeronikaA.W., Anna Danuta Szyfer (1931-2019), „Lud”, 102, 2018, s. 541, ISSN 0076-1435 .
  3. AndrzejA. Brencz AndrzejA., O jubilatce i tomie jej dedykowanym słów kilka, [w:] AndrzejA. Brencz (red.), Szkice etnologiczne dedykowane Profesor Annie Szyfer, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2002, s. 9-10, ISBN 83-7177-094-4 .
  4. Nekrolog, 30 lipca 2018 .
  5. Nekrolog, 28 lipca 2018 .
  6. a b Anna WeronikaA.W. Brzezińska Anna WeronikaA.W., Anna Danuta Szyfer (1931-2018), „Lud”, 102, 2018, s. 542, ISSN 0076-1435 .
  7. AnnaA. Szyfer AnnaA., Zapisane w pamięci, t. 3, seria: Prace Komisji Etnograficznej Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Poznań: Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, 2006, s. 5, ISBN 83-7063-483-4 .
  8. Jest taka wieś – typowa czy inna?, Wągrowiec 2000
  9. FilipF. Wróblewski FilipF., Anna Szyfer (1931-2018). Pod lasem, ostatni dom po prawej, „Dziedzictwo kulturowe wsi”, 2, 2018, s. 317-318, ISSN 2544-6401 .
  10. a b AnnaA. Szyfer AnnaA., Leksykon kultury Warmii i Mazur .
  11. Leksykon kultury Warmii i Mazur .
  12. Joanna Minksztym (1994), Katarzyna Marciniak (1995), Agnieszka Chwieduk (2000), Irena Kotowicz-Borowy (2001), Krystyna Brzozowska (2002), Magdalena Jarmuła (2003), Anna Weronika Brzezińska (2006), Witalij Marczyk (2007), źródło: https://nauka-polska.pl/#/profile/scientist?id=31553&_k=4e12rp
  13. Wspominaliśmy prof. Annę Szyfer .
Na podstawie artykułu: "Wikipedystka:PannaNilson/brudnopis5" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy