Wisconsin


Na mapach: 44°30′N 89°30′W/44,500000 -89,500000

Wisconsin w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wisconsin (wymowa:/wɪˈskɑːnsɪn/ i) – stan na północy Stanów Zjednoczonych, leżący w regionie Midwest, nazywanym także regionem Wielkich Jezior.

Wisconsin położone jest pomiędzy Jeziorem Górnym na północy i jeziorem Michigan na wschodzie. Na zachodzie graniczy ze stanem Minnesota, na południowym zachodzie ze stanem Iowa, na południu z Illinois, a na północnym wschodzie z Michigan.

Obszar całego stanu jest w większości nizinny i występują tu liczne jeziora polodowcowe.

Według spisu powszechnego z 2001 roku Wisconsin miało 5 285 604 mieszkańców, z czego 505 358 to Amerykanie polskiego pochodzenia – Polonia.

Spis treści

Historia | edytuj kod

  • 1634 – na ziemie przyszłego stanu dotarł francuski badacz Jean Nicolet
  • 1672 – terytorium zostało włączone do kolonialnych posiadłości Francji
  • 1763 – własność Wielkiej Brytanii
  • 1783 – Wielka Brytania przekazała terytorium Stanom Zjednoczonym
  • 1812 – Brytyjczycy ostatecznie opuścili Wisconsin
  • 29 maja 1848 – Wisconsin zostało przyjęte do Unii (jako trzydziesty stan)

Demografia | edytuj kod

Na podstawie spisu ludności z roku 2010 stwierdzono, że stan Wisconsin liczył 5 686 986 mieszkańców, co oznaczało wzrost o 323 313 (6,0%) w porównaniu z poprzednim spisem z roku 2000. Dzieci poniżej piątego roku życia stanowiły 5,8% populacji, 22,1% mieszkańców nie ukończyło jeszcze osiemnastego roku życia, a 16,5% to osoby mające 65 i więcej lat. 50,3% ludności stanu stanowiły kobiety[3].

Język | edytuj kod

W 2010 roku najpowszechniej używanymi językami były[4]:

Rasy i pochodzenie | edytuj kod

87,3% mieszkańców stanowiła ludność biała (81,3% nie licząc Latynosów), 6,7% to Murzyni lub Afroamerykanie, 2,9% to Azjaci, 1,9% było rasy mieszanej, 1,2% to rdzenna ludność Ameryki i 0,1% to Hawajczycy i mieszkańcy innych wysp Pacyfiku. Latynosi stanowili 6,9% ludności stanu[3].

Do największych grup należały osoby pochodzenia niemieckiego (38,6%), irlandzkiego (10,6%), polskiego (8,5%), norweskiego (7,3%) i angielskiego (5,6%). Do innych większych grup należały osoby pochodzenia meksykańskiego (276,5 tys.), francuskiego (230,3 tys.), włoskiego (198,6 tys.), „amerykańskiego” (169,7 tys.), szwedzkiego (142,4 tys.), holenderskiego (134,3 tys.), czeskiego (89,3 tys.), szkockiego (84,7 tys.), duńskiego (58,9 tys.), szwajcarskiego (56,3 tys.) i portorykańskiego (56,3 tys.)[5][6].

Wśród ludności azjatyckiej najliczniejsi byli Hindusi (30,1 tys.) i Chińczycy (23,4 tys.)[5].

Religia | edytuj kod

Struktura religijna w 2014 r.[7]:

Polonia w Wisconsin | edytuj kod

Polonia w tym stanie stanowi 9,6% ogółu ludności stanu i jest to według danych z 2001 roku około 505 358 osób, co jest największym udziałem ze wszystkich zjednoczonych stanów Ameryki. Jednak tylko niewielki procent tej grupy Amerykanów polskiego pochodzenia w Wisconsin mówi po polsku i ma głębsze związki z Polską.

Wśród znanych przedstawicieli tej grupy etnicznej są między innymi David Zubik (katolicki biskup w Green Bay), Jerome Listecki (katolicki arcybiskup w Milwaukee), Raphael Fliss (katolicki biskup w Superior), Dave Cieslewicz (burmistrz Madison, stolicy stanu Wisconsin).

Wielu przedstawicieli Polonii mieszka w Wisconsin Dells i Stevens Point. W jedynym z tamtejszych kościołów, kościele św. Cecylii, odprawiana jest msza w języku polskim w każdą ostatnią niedzielę miesiąca.

Największa grupa Polonii mówiącej po polsku mieszka w Milwaukee. Jednymi z pierwszych polskich imigrantów w Milwaukee byli Kaszubi, którzy zamieszkali wyspę Jones Island na jeziorze Michigan, ponieważ ta wyspa przypominała im życie nad Morzem Bałtyckim. Wyspa ta nie jest zamieszkana przez Kaszubów, ale znajduje się tam park Kaszube's Park, który powstał z myślą o nich. Trzeci polski kościół w Stanach Zjednoczonych (pierwszy w dużym mieście) powstał w tym mieście w 1866. Od końca XIX w. i w XX w. polscy imigranci zbudowali osiemnaście polskich kościołów w Milwaukee; kościół św. Stanisława, kościół św. Jadwigi, kościół św. Jacka, kościół św. Wincentego, bazylika św. Jozefata, kościół św. Cyryla i św. Metodego, kościół św. Kazimierza, kościół pw. Matki Bożej Częstochowskiej, św. Jana Kantego, św. Wojciecha, św. Barbary, kościół Najświętszego Sakramentu, kościół św. Aleksandra, kościół św. Heleny, kościół św. Ignacego, kościół św. Marii Magdaleny, kościół św. Pawła, i kościół polskokatolicki Najświętszego Imienia. W każdym z tych kościołów przez wiele lat były odprawiane msze święte w języku polskim. Obecnie jedyną polską parafią w Milwuakee, w której odprawia się msze święte w języku polskim, jest parafia św. Maksymiliana Kolbego (w kościele św. Cyryla i św. Metodego). Oprócz tego w Milwaukee funkcjonuje polska Szkoła Sobotnia im. Jana Pawła II.

W 2012 roku z inicjatywy „młodej Polonii” powstało Polskie Stowarzyszenie w Wisconsin. Pod patronatem stowarzyszenia powstała Polska Szkoła w Wisconsin. Do szkoły uczęszcza sześćdziesięcioro dzieci z rejonów południowo-wschodniego i środkowego Wisconsin.

Miasta | edytuj kod

Przemysł i bogactwa naturalne | edytuj kod

  • Rolnictwo
    • uprawa kukurydzy, roślin strączkowych, buraków, owsa, kapusty i żurawiny
    • hodowla bydła (głównie mlecznego), trzody chlewnej i drobiu
  • Przemysł maszynowy, spożywczy, metalowy, transportowy, papierniczy i drzewny
  • Handel i usługi

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. State Area Measurements and Internal Point Coordinates (ang.). U.S. Census Bureau. [dostęp 2018-04-09].
  2. U.S. Census Bureau QuickFacts: Wisconsin Population estimates, U.S. Department of Commerce [dostęp 2018-01-04]  (ang.).
  3. a b QuickFacts Wisconsin; UNITED STATES, United States Census Bureau [dostęp 2019-02-17] .
  4. Data Center Results, apps.mla.org [dostęp 2019-02-17] .
  5. a b U.S. CensusU.S.C. Bureau U.S. CensusU.S.C., 2013-2017 American Community Survey 5-Year Estimates, factfinder.census.gov [dostęp 2019-02-17]  (ang.).
  6. U.S. CensusU.S.C. Bureau U.S. CensusU.S.C., 2017 American Community Survey 1-Year Estimates, factfinder.census.gov [dostęp 2019-02-17]  (ang.).
  7. Religion in America: U.S. Religious Data, Demographics and Statistics, Pew Research Center [dostęp 2019-02-17]  (ang.).
  8. a b State Membership Report, www.thearda.com [dostęp 2019-02-17] .

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (stan USA):
Na podstawie artykułu: "Wisconsin" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy