XIII dynastia


XIII dynastia w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

XIII dynastia – panująca w XVIII i 1 poł. XVII w. p.n.e. dynastia (faktycznie co najmniej pięć odrębnych „dynastii”) władców starożytnego Egiptu, rezydujących początkowo w Iczi-taui (dziś wioska Liszt na południe od Kairu), a następnie w Tebach. Rywalizowali oni z panującymi równolegle w Delcie władcami zaliczanymi do XIV dynastii, następnie zaś z najeźdźcami hyksoskimi (XV dynastia). Jej kontynuacją jest XVII dynastia tebańska. Listy królewskie wymieniają ponad 50 należących do niej królów, lecz kolejność i lata ich rządów stanowią nieprzerwany temat dyskusji specjalistów. Podstawą rekonstrukcji imion oraz kolejności władców są względnie nieźle zachowane fragmenty Kanonu Turyńskiego[1] (pozycje od 7.5 do 8.28). Istnieją jednak wśród badaczy rozbieżności dotyczące identyfikacji poszczególnych faraonów oraz sposobu zapełnienia ewentualnych luk w tym dokumencie. W starszej literaturze przedmiotu przyjęło się na przykład, iż pierwszym królem XIII dynastii jest Chutauire Ugaf[2][3]. Nowsze publikacje – idąc za rekonstrukcją tego fragmentu Kanonu Turyńskiego zaproponowaną przez Kima Ryholta – zamieniają tego władcę miejscami z królem Sechemre Chutaui Sebekhotep (I)[4][5]. Poniższa tabela bazuje na rekonstrukcji Kima Ryholta:

Poniżej przedstawiono listę prawdopodobnych władców, których przynależność do XIII, czy też XIV albo XVI dynastii jest problematyczna. Według Papirusu Turyńskiego, po XII dynastii nastąpił okres panowania niezliczonej ilości władców, a zmiany na tronie następowały po kilku latach, miesiącach, a nawet dniach[6].

Przypisy | edytuj kod

  1. pharaoh.se: The Royal Canon of Turin. [dostęp 2019-09-01].
  2. Bogusław Kwiatkowski: Poczet faraonów. Warszawa: Iskry, 2002, s. 278–285, 977. ISBN 83-207-1677-2.
  3. Dariusz Sitek: Starożytny Egipt. Historia i chronologia. [dostęp 2019-09-01].
  4. Nicolas Grimal: Dzieje Starożytnego Egiptu. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2004, s. 399–400. ISBN 83-06-02917-8.
  5. pharaoh.se: The Thirteenth Dynasty. [dostęp 2019-09-01].
  6. Dariusz Sitek: Starożytny Egipt. Historia i chronologia. [dostęp 2019-09-01].

Bibliografia | edytuj kod

  • Nicolas Grimal: Dzieje Starożytnego Egiptu. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2004. ISBN 83-06-02917-8.
  • Bogusław Kwiatkowski: Poczet faraonów. Warszawa: Iskry, 2002. ISBN 83-207-1677-2.
Na podstawie artykułu: "XIII dynastia" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy