Zamek w Kowalu


Na mapach: 52°31′52,61″N 19°08′58,77″E/52,531281 19,149658

Zamek w Kowalu w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Zamek w Kowalu – nieistniejący już drewniany zamek królewski znajdujący się w Kowalu, w drugiej połowie XVI wieku należał do starostwa kowalskiego[1].

Historia | edytuj kod

Z 1383 roku pochodzi informacja Jana z Czarnkowa o fortalicjum (Covale oppidum cum fortalicio), które zostało opanowane przez wojska wojewody płockiego Abrahama Sochy. Był to jednak zapewne jeszcze obiekt drewniany. Zamek w Kowalu powstał około roku 1400. Warownia stała poza miastem, oddzielona od niego parkanem, a z drugiej strony, od północy, zabezpieczała go rzeka Rakutówka i bagna. Walory obronne założenia nie były wielkie, a nazwa zamek jest używana nieco na wyrost. W jego obrębie stało kilka drewnianych budynków, z których największy był kancelarią grodzką i mieszkaniem podstarościego.

Według legendy w Kowalu urodził się na zamku w 1310 roku Kazimierz Wielki, lecz nie mogła to być opisywana wyżej warownia[2]. Jednak istnieją pewne informacje o wcześniejszym założeniu obronnym typu grodowego zniszczonym przez Krzyżaków w 1327 roku, a następnie zastąpionym przez niewielką siedzibę obronną odnowioną przez Kazimierza.

Umiejscowienie grodu nie jest dziś znane i nie da się stwierdzić czy stał na miejscu późniejszego zamku czy też w zupełnie innym miejscu. Bohdan Guerquin przypuszcza iż stał on na wyspie na Jeziorze Rakutowskim. W 1420 roku na zamku zarządzanym przez starostę przebywał król Władysław Jagiełło i przyjmował tu oferujących mu koronę panów czeskich. W XV wieku funkcjonował tu sąd grodzki oraz kaplica zamkowa. Później zamek stał się siedzibą samodzielnego starostwa. Z 1536 r. pochodzi wzmianka o odbudowie spalonego zamku przez starostę. Na początku XVII wieku, po jednym z pożarów nastąpiła odbudowa i rozbudowa z inicjatywy starosty i marszałka nadwornego Andrzeja Przyjemskiego, który "zamek (...) znów a fundamentis wielkim kosztem i sumptem murować począł". W XVII wieku wśród drewnianej zabudowy powstał jedyny murowany budynek z dwoma izbami. Masywna przypora w domu przy ulicy Zamkowej 2 jest pozostałością po tym obiekcie. W 1674 r. funkcjonowała tu kancelaria starościńska.

W 1797 roku starosta Michał Sokołowski nakazał rozbiórkę zamku, którą ostatecznie ukończono na początku XIX wieku.

W latach 1981–82 przeprowadzono prace archeologiczne podczas których odkryto zabytki ruchome (najstarsze datowane na pocz. XV wieku) oraz pomieszczenia piwniczne.

Przypisy | edytuj kod

  1. Zenon Guldon, Rozmieszczenie własności ziemskiej na Kujawach w II połowie XVI w., Toruń 1964, s. 63.
  2. AldonaA. Andrzejewska AldonaA., AleksanderA. Andrzejewski AleksanderA., Zamki Kujaw brzeskich i ziemi dobrzyńskiej w badaniach Profesora Leszka Kajzera, „Archaeologia Historica Polona”, 26 (0), 2018, s. 9–24, DOI10.12775/AHP.2018.001, ISSN 1425-3534 [dostęp 2019-10-28]  (pol.).

Bibliografia | edytuj kod

  • Włodzimierz JacekW.J. Adamski Włodzimierz JacekW.J., Kowal – nieistniejący zamek królewski, rotmanka.com, 3 sierpnia 2009 [dostęp 2009-08-26] .
  • Tadeusz Horbacz i Leszek Kajzer, Zamek w Kowalu w świetle badań 1981–1982 [w:] Siedziby obronno-rezydencjona­lne w powiecie kowalskim na Kujawach w XIII–XVIII wieku, Łódź 1991
Na podstawie artykułu: "Zamek w Kowalu" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy