Zawoja


Na mapach: 49°39′40″N 19°33′36″E/49,661111 19,560000

Zawoja w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Zawojawieś w Polsce, położona na południu kraju przy granicy ze Słowacją w województwie małopolskim, w powiecie suskim, w gminie Zawoja. Miejscowość jest siedzibą gminy Zawoja.

Według danych z 2018 r. wieś miała 7269 mieszkańców[2].

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Położona jest w regionie Podhala u stóp Babiej Góry (1725 m), w dolinie rzeki Skawica oraz na stokach pasm górskich zaliczanych do dwóch regionów geograficznych: do Beskidu Żywieckiego (Pasmo Babiogórskie) i Beskidu Makowskiego (Pasmo Przedbabiogórskie czyli Jałowieckie)[3].

Miejscowość letniskowa i turystyczna, stanowi punkt wypadowy dla turystyki w rejonie Babiej Góry, pasma Policy i Jałowca. Mieści się tu siedziba Babiogórskiego Parku Narodowego.

W latach 1975–1998 administracyjnie należała do województwa bielskiego.

Zabudowa | edytuj kod

Zawoja jest najdłuższą (ok. 18 km) i największą (ponad 100 km²) wsią w Polsce.[4][5]

W obrębie wsi Zawoja istnieje 6 sołectw: Zawoja Górna, Zawoja Centrum, Zawoja Przysłop, Zawoja Dolna, Zawoja Mosorne, Zawoja Wełcza[6].

Integralne części wsi | edytuj kod

 Zobacz więcej w artykule Zawoja (gmina), w sekcji Jednostki pomocnicze.

Historia | edytuj kod

Zawoja wraz z wsią Skawica, położone są w dolinie Skawicy niosącej wody spod Babiej Góry do Skawy, powstały one w wyniku naporu osadniczego torującego sobie drogę w pierwotnej puszczy karpackiej. Pierwsze wzmianki o Skawicy, jako o wsi istniejącej, pochodzą sprzed 1593. Przez długi czas wsie Zawoja i Skawica traktowane były jako jedna i określane mianem Skawica. Przez cały okres staropolski wsie należały do starostwa lanckorońskiego i pozostały we władaniu kolejnych dzierżawców królewszczyzny.

W 1847 miejscowość nawiedził wielki głód, który przyczynił się do wybuchy tyfusu i cholery.

Od 1836 wprowadzono nazwę „Zawoja”. Wywodzi się ona od wołoskiego słowa zavoi i oznacza „las nad rzeką”[9].

2 kwietnia 1969 w Zawoi (na północnym stoku Policy), rozbił się samolot An-24 SP-LTF Polskich Linii Lotniczych LOT. W katastrofie zginęły 53 osoby (47 pasażerów i 6 członków załogi), nikt się nie uratował. Z okazji 40. rocznicy katastrofy został postawiony pomnik na szczycie Policy[10].

W latach 1945 – 1991 stacjonowała tu strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza. Z dniem 16.05.1991 roku strażnica została przejęta przez Straż Graniczną.

Turystyka | edytuj kod

W Zawoi znajduje się wiele stacji narciarskich. Największą popularnością odznacza się ośrodek narciarski Mosorny Groń z koleją linową z czteroosobowymi krzesełkami wraz z trasą narciarską, posiadającą licencję FIS na rozgrywanie krajowych i międzynarodowych zawodów narciarskich.

Piesze szlaki turystyczne
Zawoja Dolna – Zawoja PrzysłopSucha Beskidzka dw. PKP Zawoja Centrum – Przełęcz PrzysłopZawoja PrzysłopSucha Beskidzka dw. PKP Stryszawa Górna – SiwcówkaPrzełęcz Kolędówki – Zawoja Centrum – Przełęcz KucałowaChorążowa Zawoja Mosorne – dojście do pod Mosornym Groniem – dojście do jw. Zawoja Wilczna – Mosorny GrońCyl Hali Śmietanowej Zawoja WełczaJałowiecPrzełęcz CichaLachowice Zawoja Wełcza – Zawoja Składy Zawoja Widły – Zawoja Składy – Zawoja CzatożaMarkowe SzczawinyPerć AkademikówBabia Góra Przełęcz Jałowiecka – Zawoja CzatożaMagurka – przełęcz pod Małą MędralowąKrzyżówkiKorbielówPrzełęcz Glinne Zawoja Widły – Zawoja Składy – Zawoja MarkowaMarkowe Szczawiny Zawoja Czatoża – Zawoja MarkowaStary Groń – Zawoja PolicznePrzełęcz Krowiarki Zawoja Wilczna – Markowe Szczawiny

Atrakcje turystyczne | edytuj kod

Kościół w Zawoi
  • Kościół Świętego Klemensa w Zawoi z roku 1888 – powstał w miejsce małego kościoła. Zbudowano go na planie krzyża. Sufit i chór wspierają żelazne słupy. Na kościele znajdują się trzy wieże, z których najwyższa pełni rolę dzwonnicy. Polichromię w kościele wykonało w 1930 roku dwóch artystów krakowskich: Zygmunt Milli i Marian Arczyński. Ołtarze wykonane są w stylu renesansowym poza barokowym ołtarzem Matki Boskiej[9].

Gospodarka | edytuj kod

W Zawoi znajdują się liczne stolarnie.

Ludzie związani z Zawoją | edytuj kod

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Zawoją.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Czas na Zawoję. Wadowice: Drukarnia i Wydawnictwo Grafikon, 2012, s. 5. ISBN 978-83-60817-63-6.
  3. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  4. Turystyczne rekordy Polski (pol.). wp.pl. [dostęp 2018-09-16].
  5. Zawoja, największa wieś w Polsce, leży u stóp: Pytania i odpowiedzi - MILIONERZY 7.02.2018 (pol.). pomorska.pl. [dostęp 2018-09-16].
  6. Uchwała Nr XIII/97/2011 Rady Gminy Zawoja z dnia 25 października 2011 r. ws. uchwalenia Statutów Sołectw Gminy Zawoja (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2011 r. Nr 586, poz. 6781)
  7. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  8. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  9. a b Na podstawie tablicy informacyjnej znajdującej się w przedsionku kościoła w Zawoi
  10. Odsłonięcie pomnika na Policy, www.zawoja.pl


Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (wieś w Polsce):
Na podstawie artykułu: "Zawoja" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy