Zbirohi


Na mapach: 52°09′56″N 23°52′19″E/52,165556 23,871944

Zbirogi w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Zbirohi) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Zbirogi, Zbirohy (biał. Збірагі, Зьбірагі; ros. Збироги) – wieś na Białorusi, w obwodzie brzeskim, w rejonie brzeskim, w sielsowiecie Czernie.

Spis treści

Geografia | edytuj kod

Miejscowość położona 19 km na północny wschód od Brześcia, 10 km na od stacji kolejowej w Żabince. Ponadto sąsiaduje z wsiami Karabany i Zalesie (na północy), Wołoski i Charytony (na południu), Bratyłowo (na zachodzie), Zabrzezie i Hutowicze (na północnym zachodzie), Oczki i Raczki (na wschodzie).

Historia | edytuj kod

Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z początku XVI wieku, kiedy to występuje jako wieś należąca do dóbr hospodarskich w starostwie brzeskim województwa trockiego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Wraz ze zmianami przynależności administracyjnej powiatu brzeskiego Zbirohi znajdowały się najpierw w województwie podlaskim, a następnie w województwie brzeskim Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

W czasie panowania Zygmunta Augusta miejscowe dobra trafiły w ręce prywatne. Właścicielami wsi byli m.in. Ruszczycowie, Jan Hajko[1], Pacowie.

Od 1502 r. istniała tu cerkiew prawosławna należąca do eparchii włodzimiersko-brzeskiej. W 1610[2][3] r. Zofia (Agata) z Sapiehów, primo voto żona Adama Hajki, koniuszego grodzieńskiego, secundo voto żona Mikołaja Paca, podkomorzego brzeskiego, ufundowała tu drewnianą świątynię katolicką[4][5] pod wezwaniem Trójcy Świętej, najprawdopodobniej unicką[6] – obecna cerkiew Piatnicka (Paraskiewy Piatnicy). W 1756 roku zbudowano kościół parafialny. Od XVIII wieku w kościele istniał kult cudownej figury Chrystusa Trynitarskiego (obecnie figura jest w kościele w Terespolu)[7].

Po III rozbiorze miejscowość znalazła się w zaborze rosyjskim, kolejno w guberniach: słonimskiej, litewskiej i grodzieńskiej.

W 1862 r. we wsi utworzono szkołę początkową, w której w 1866 uczyło się 45 chłopców.

W 1866 r.[4][5][6] miejscowy kościół katolicki, należący do dekanatu kobryńskiego[8], przekazano prawosławnym.

Tutejszy majątek ziemski należał do hrabiego Grabowskiego.

W końcu XIX wieku Zbirogi pełniły funkcję centrum gminy w powiecie kobryńskim guberni grodzieńskiej, obejmującej 60 miejscowości. Wieś, oddalona wówczas o 31 wiorst od Kobrynia, była siedzibą okręgu policyjnego oraz parafii prawosławnej liczącej 1492 wiernych[8] (w dekanacie Czerwaczyce – dziś wieś w sielsowiecie Batcze, w rejonie kobryńskimeparchii wileńskiej, a od 1900 r. – grodzieńskiej i brzeskiej).

W okresie międzywojennym wieś stała się centrum gminy Zbirohi w powiecie kobryńskim województwa poleskiego II RP. Jednak w 1928 Zbirogi włączono do gminy Kosicze[9].

Według spisu powszechnego z 1921 r. wieś Zbirohi liczyła 11 domów. Mieszkały tu 42 osoby: 18 mężczyzn, 24 kobiety. Wszyscy byli prawosławni i wszyscy deklarowali narodowość polską[10].

Świątynia w Zbirogach została odzyskana przez katolików w 1920 r.[4][5][6] i stała się kościołem parafialnym w parafii liczącej 180[11] wiernych. W 1925 r. przeprowadzono remont kościoła[6].

Po II wojnie światowej Zbirogi znalazły się w granicach Białoruskiej SRR. W 1945 r. z kościoła parafialnego w Zbirogach do kościoła Świętej Trójcy w Terespolu trafiła polichromowana, barokowa rzeźba Chrystusa trynitarskiego z 3 ćwierci XVIII w.[12][13]. Figura była uważana za cudowną i stanowiła cel pielgrzymek do Zbirogów. Dotychczasowy proboszcz zbiroski został w 1947 r. zwierzchnikiem parafii Matki Bożej Częstochowskiej w Nurcu-Stacji[14].

Od 1991 r. w niepodległej Białorusi.

Zabytki | edytuj kod

  • drewniana cerkiew Piatnicka (Paraskiewy Piatnicy) wraz z wolno stojącą dzwonnicą z 1610 r. (wielokrotnie remontowana)[15][3]
  • braterska mogiła i pomnik poległych w czasie II wojny światowej[2]

Przypisy | edytuj kod

  1. W 1577 r. Jan Hajko występuje jako pozwany przez sąsiada właściciel Zbirogów: Alina Wawrzyńczyk: Rozwój wielkiej własności na Podlasiu w XV i XVI wieku. Wrocław: Wrocławskie Towarzystwo Naukowe, 1951, s. 103, 253.
  2. a b История - Чернинский сельский совет (ros.). Cherni.brest.by. [dostęp 2014-08-30].
  3. a b Збироги (ros.). Globus.tut.by. [dostęp 2014-08-30].
  4. a b c Cerkiew Św. Paraskiewy (Piatnicka) – Zbirogi. Wirtualne Podlasie. [dostęp 2014-08-30].
  5. a b c Grzegorz Rąkowski: Czar Polesia. Pruszków: Rewasz, 2001, s. 85-86. ISBN 83-85557-92-X.
  6. a b c d Церковь Святой Параскевы Пятницы д. Збироги (ros.). Brest-railib.by. [dostęp 2014-08-30].
  7. WojciechW. Walczak WojciechW., KarolK. Łopatecki KarolK., Stan badań nad wielokulturowym dziedzictwem dawnej Rzeczypospolitej, tom 4, Instytut Badań nad Dziedzictwem Kulturowym Europy, 1 grudnia 2013, ISBN 978-83-934920-7-7 [dostęp 2020-01-02]  (pol.).
  8. a b Zbirogi, Zbirohy w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XIV: Worowo – Żyżyn. Warszawa 1895.
  9. Dz.U. z 1928 r. nr 45, poz. 427
  10. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych.. T. 8: Województwo poleskie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1924, s. 30. [dostęp 2014-08-30].
  11. Mariusz Boguszewski: Jubileusz Parafii w Żabince. Drohiczynska.pl. [dostęp 2014-08-30].
  12. Terespol. „Wirtualne Podlasie”. [dostęp 2014-08-30].
  13. Szlak Kościuszki. „Turystyka aktywna”, 2008-10-23. [dostęp 2014-08-30].
  14. Dariusz Krajewski: Z historii parafii pw. Matki Bożej Częstochowskiej w Nurcu Stacji. „Niedziela”. [dostęp 2014-08-30].
  15. Д. Збироги. Храм во имя Св.вмц. Параскевы (ros.). Pravoslavie.by. [dostęp 2014-08-30].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Zbirohi" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy