Zielenice


Zielenice w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Watka Ulva lactuca zwana także sałatą morską. Ilustracja z: Sowerby's English botany, 1790-1814

Zielenice (Chlorophyta) – parafiletyczna grupa jednokomórkowych (o strukturze wiciowcowej, kapsalnej i kokoidalnej) lub wielokomórkowych, samożywnych roślin występujących w wodach słodkich i słonych, rzadko w środowisku lądowym – wówczas są to higrofity lub symbionty. Należy tu ok. 9000 gatunków. Swą polską nazwę wzięły od dominującej barwy chlorofilu a i b, występują jednak w nich również karoteny (α-, β- i γ-) i ksantofile (luteina, zeaksantyna, wiolaksantyna, neoksantyna, astaksantyna). Jako substancja zapasowa wykorzystywana jest głównie skrobia, a u niektórych również inulina lub podobne do niej związki, sacharoza, maltoza lub erytrytol. W ścianie komórkowej znajduje się celuloza, a czasem również mannany i ksylany[1]. Zielenice stanowią jedną z trzech linii rozwojowych roślin (obok glaukofitów i krasnorostów). Współcześnie dzielone są na dwie lub cztery równorzędne grupy (gromady). W rygorystycznych ujęciach taksonomicznych do zielenic zaliczane są także rośliny lądowe, przy czym dla takiego ujęcia stosuje się odrębną nazwę rośliny zielone. Termin zielenice oznacza w aktualnym ujęciu wszystkie linie rozwojowe roślin zielonych po wyłączeniu z nich roślin lądowych.

W XIX wieku nazwa zielenica była stosowana jako polski odpowiednik nazwy rodzaju Conferva[2], obecnie niewyróżnianego.

Rozmnażanie | edytuj kod

U zielenic obserwuje się znaczną różnorodność procesów rozmnażania. Rozmnażają się zarówno bezpłciowo (poprzez podział komórki, fragmentację plechy, zoospory lub aplanospory) jak i płciowo. W zależności od stopnia rozwoju danego przedstawiciela, w procesie płciowym występuje izogamia (najczęściej), anizogamia lub oogamia. U niektórych grup zachodzi przemiana pokoleń (izomorficzna lub heteromorficzna).

Systematyka | edytuj kod

Postęp jaki dokonał się w zakresie badań molekularnych w końcu XX w. i na początku XXI w. pozwolił na znaczącą przebudowę systematyki zielenic, tworzonej wcześniej głównie na podstawie analiz cech morfologicznych i cytologicznych[3]. Odkryte powiązania filogenetyczne pozwalają na identyfikację taksonów monofiletycznych. Ze względu na parafiletyczny charakter samych zielenic, w rygorystycznych pod względem formalnym ujęciach systematycznych do grupy tej zaliczane są rośliny lądowe (Embryophytes), a zielenice dzielone są na 2 (według Lewisa i McCourta 2004 w randze gromad) lub 4 równorzędne grupy.

System zielenic według Lewisa i McCourta (2004) [4]:

Gromada: Chlorophyta

Podgromada: Chlorophytina Klasa: Chlorophyceae Rząd: Chlamydomonadales (obejmuje m.in. część dawnych Chlorococcales, Volvocales, Tetrasporales, Chlorosarcinales) Rząd: Sphaeropleales (obejmuje m.in. część dawnych Chlorococcales) Rząd: Oedogonialesuwikłowce Rząd: Chaetopeltidales Klasa: Ulvophyceaewatkowe Rząd: Ulotrichaleswstężnicowce Rząd: Ulvaleswatkowce Rząd: Siphonocladalessyfonowce Rząd: Caulerpalespełzatkowce Rząd: Dasycladalesdasykladowce Klasa: Trebouxiophyceae Rząd: Trebouxiales Rząd: Microthamniales Rząd: Prasiolales Rząd: Chlorellales (obejmuje część dawnych Chlorococcales) Klasa: Prasinophyceaeprazynofity Rząd: Pyramimonadales Rząd: Mamiellales Rząd: Pseudoscourfieldiales Rząd: Chlorodendrales

Gromada: Charophyta

Klasa: Mesostigmatophyceae Klasa: Chlorokybophyceae Klasa: Klebsormidiophycaeklebsormidiofitowe Klasa: Zygnemophyceaezrostnice (sprzężnice) Rząd: Zygnematales Rząd: Desmidiales – (desmidie) Klasa: Coleochaetophyceae Rząd: Coleochaetales Podgromada: Streptophytina Klasa: Charophyceaeramienicowe Rząd: Charalesramienicowce Klasa: Embryophyceaerośliny lądowe

Podział zielenic według Adla, Simpsona i innych (2005)[5]
Podział odzwierciedla relacje filogenetyczne i nie ustala rang systematycznych dla podanych grup (kladów) zielenic. Nie odzwierciedla relacji między grupami należącymi do Charophyta z wyjątkiem Streptophytina.

W dawniejszych podziałach zielenice traktowane były jako jeden takson w randze gromady dzielony na różną liczbę klas klas[potrzebny przypis]:

Przypisy | edytuj kod

  1. Stefan Gumiński: Fizjologia glonów i sinic. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 1990. ISBN 83-229-0372-3.
  2. Ernst Haeckel: Królestwo pierwotniaków. Popularny przegląd najniższych żyjących istot z dodatkiem naukowym, zawierającym: system pierwotniaków. Julian Steinhaus (tłum.). Warszawa: Wende i S-ka, 1885, s. 10.
  3. Irvine D.E.G.D.M. John 1984: Systematics of the green algae. Academic Press, Inc., London, UK.
  4. Louise A. Lewis i Richard M. McCourt: Green algae and the origin of land plants (ang.). 2004. [dostęp 3 lutego 2007].
  5. Adl, S.M., Simpson, A.G.B., Farmer, M., & 25 innych 2005.The new higher-level classification of eukaryotes with emphasis on the taxonomy of protists. Journal of Eukaryotic Microbiology, 52, 399-451.
Na podstawie artykułu: "Zielenice" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy