Zygmunt (opera)


Zygmunt (opera) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Zygmunt (wł. Sigismondo) – opera seria w dwóch aktach. Libretto napisał Giuseppe Foppa, a muzykę skomponował w 1814 roku Gioacchino Rossini.

Spis treści

Okoliczności powstania opery | edytuj kod

Niepowodzenie Aureliana w Palmirze, a potem Turka we Włoszech skłoniło Rossiniego do powrotu z Mediolanu do Wenecji, która tak życzliwie przyjęła jego wcześniejsze utwory. Dzięki zdobytej reputacji, a być może także zabiegom śpiewaczki Marietty Marcolini, wenecki teatr La Fenice podpisał z kompozytorem kontrakt na nową operę. Tekstu dostarczył Giuseppe Foppa. Libretto, a być może również kryzys wywołany doznanymi niepowodzeniami, przyniosły w rezultacie dzieło, co do którego wartości Rossini miał wątpliwości, mimo że członkowie orkiestry przekonywali go na próbach, że Zygmunt jest najlepszą operą, jaką dotąd napisał i musi odnieść sukces[1].

Premiera opery odbyła się w weneckim La Fenice 26 grudnia 1814 roku. Publiczność przyjęła Zygmunta chłodno. Tylko ze względu na szacunek dla popularnego autora Tankreda i Włoszki w Algierze obyło się bez incydentów. Nie pomogły głośne nazwiska wykonawców. Marietta Marcolini (Zygmunt) i Elisabetta Manfredini (Aldamira) były wyraźnie nie w formie. O przebiegu premiery Rossini powiedział później Hillerowi: Widzowie nudzili się śmiertelnie. Czytałem to w ich oczach. Jakżeż chętnie daliby upust swemu niezadowoleniu! A jednak powstrzymali się i bez najmniejszego incydentu pozwolili wykonać muzykę do końca. Byłem wzruszony ich uprzejmością[2].

Osoby | edytuj kod

Treść | edytuj kod

Akcja opery rozgrywa się w Polsce, w bliżej nie określonym czasie, w dawnej stolicy Polski Gnieźnie i okolicach[4] [5] Władysław, pierwszy minister króla Zygmunta, zakochany w królowej Aldamirze i odepchnięty przez nią, mści się oskarżając ją o zdradę małżeńską. Król daje wiarę oskarżeniu, Aldamira zostaje skazana na śmierć, przed którą ratuje ją szlachetny dworzanin Zygmunta, Ziemowit (Zenovito). Dworzanin i królowa chronią się w puszczy. Po dwudziestu latach Ulderyk, król Węgier[6], mszcząc krzywdę córki, wyrusza przeciw Zygmuntowi. Jego wojska zwycięsko posuwają się naprzód. Tymczasem Zygmunt z Władysławem trafiają przypadkiem podczas polowania do kryjówki Ziemowita i Aldamiry. Obydwaj są przerażeni ich podobieństwem do dworzanina i królowej od lat uważanych za zmarłych. Ziemowit zapewnia ich jednak, że podobieństwo jest zupełnie przypadkowe: on sam jest skromnym pustelnikiem a Aldamira, jego córką. Dowiedziawszy się o kłopotach króla, aby ratować kraj, radzi mu posłużyć się podstępem, przebrać jego córkę w szaty zmarłej królowej i przedstawić ją jako Aldamirę Ulderykowi. Zygmunt przystaje na propozycję, jest nawet skłonny poślubić sobowtóra swej małżonki. Władysław, który myśli o zdetronizowaniu Zygmunta, ujawnia jednak intrygę Ulderykowi. Aldamira, po przybyciu do obozu ojca, zostaje uwięziona jako oszustka i oddana w ręce Władysława. Zygmunt w decydującej bitwie z Ulderykiem ponosi klęskę i dostaje się do niewoli. Na szczęście Aldamirze udaje się wymknąć Władysławowi i odkryć przed Ulderykiem i Zygmuntem kim naprawdę jest. Sztuka kończy się sceną pojednania, a skazany na śmierć za swe intrygi Władysław, zostaje ułaskawiony przez królową[1].

Konteksty | edytuj kod

Lokalizacja akcji opery w Polsce jest całkowicie umowna, a kontekst historyczny potraktowany bardzo swobodnie, jako egzotyczny ornament. Obok Gniezna i Ziemowita, król Zygmunt i jego minister Władysław, królowa o imieniu Aldamira, córka króla Ulderyka węgierskiego czy może, co jeszcze egzotyczniejsze, bremeńskiego, służą tylko za tło dla wydarzeń. Czeski muzykolog i kompozytor Karel Burian w rywalizacji o tron pomiędzy Zygmuntem a Władysławem widzi dalekie echo rywalizacji pomiędzy synami Jagiellończyka, Zygmunta identyfikuje z Zygmuntem Starym, bratem Władysława Jagiellończyka. Niezależnie od tego jednak czy zestawienie Zygmunt – Władysław łączyć się będzie z Zygmuntem Starym czy Zygmuntem III Wazą i jego synem Władysławem IV związek bohaterów opery z historycznymi pierwowzorami pozostanie nader luźny, co zresztą jest charakterystyczne i dla wcześniejszych utworów historycznych Rossiniego (Tankred, Aurelian w Palmirze)[1].

Do fragmentów opery, które kompozytor postanowił wykorzystać w innych swoich dziełach należą między innymi chór z początku II aktu powtórzony później w pierwszej scenie Cyrulika sewilskiego[7]; duet Władysława i Aldamiry z I aktu, z którego epizod zostanie później wykorzystany w arii o plotce Don Basilia w tymże Cyruliku; temat chóru myśliwych z Zenovito i Aldimirą: Di caccia il suono – Al bosco! alla caccia! ze sceny 5–6 pierwszego aktu został wykorzystany w Kopciuszku - chór z Magnifico Conciossiacosacché trenta botti già gustò; uwertura napisana pierwotnie dla Turka we Włoszech została następnie wykorzystana w Otellu[8].

Numery muzyczne | edytuj kod

  • Uwertura / Sinfonia

Akt pierwszy | edytuj kod

  • Nr. 1. Introdukcja (Chór, Anagilda, Radoski, Władysław): „O Prence misero“ (Scena 1)
    • Recytatyw (Anagilda, Władysław, Radoski): „Né fia, german, che rieda“ (Scena 2)
  • Nr. 2. Cavatina „Sigismondo con interruzioni“ (Zygmunt, Anagilda, Władysław, Radoski): „Non seguirmi… omai t’invola“ (Scena 3)
    • Recytatyw (Władysław, Zygmunt): „Signor, mentre t’adora“ (Scena 3–4)
  • Nr. 3. Scena (Aldimira): „O tranquillo soggiorno!“ (Scena 5)
    • Cavatina (Aldimira): „Oggetto amabile“ (Scena 5)
    • Recytatyw (Ziemowit, Aldimira): „Signora… Ah taci“ (Scena 5)
  • Nr. 4. Chór myśliwych (Ziemowit, Aldimira, Chór): „Di caccia il suono“ – „Al bosco! alla caccia!“ (Scena 5–6)
    • Recytatyw (Aldimira, Ziemowit, Zygmunt, Anagilda, Władysław): „Lo sposo!… Il re!…“ (Scena 7–11)
  • Nr. 5. Recytatyw (Zygmunt, Władysław): „Che avvenne?“ (Scena 11)
    • Aria (Władysław): „Vidi… ah no che allor sognai!“ (Scena 11)
    • Recytatyw (Aldimira, Zygmunt): „Giusto cielo m’aita!“ (Scena 12)
  • Nr. 6. Recytatyw (Zygmunt, Aldimira): „Se un tradimento reo…“ (Scena 12)
    • Duet (Zygmunt, Aldimira): „Un segreto è il mio tormento“ (Scena 12)
    • Recytatyw (Władysław, Ziemowit): „Il re dov’è?“ (Scena 13)
  • Nr. 7. Aria (Ziemowit): „Tu l’opra tua seconda“ (Scena 13)
    • Recytatyw (Władysław, Ziemowit): „Io dispor che costei“ (Scena 14)
  • Nr. 8. Recytatyw (Władysław): „Ella ricusa?“ (Scena 15)
    • Duet (Władysław, Aldimira): „Perché obbedir disdegni?“ (Scena 15)
    • Recytatyw (Anagilda, Radoski, Władysław, Zygmunt): „Che creder degg’io mai!“ (Scena 16)
  • Nr. 9 Finał I (Aldimira, Anagilda, Zygmunt, Władysław, Radoski, Ziemowit, Chór): „Quale, o ciel, d’idee funeste“ (Scena 17)

Akt drugi | edytuj kod

  • Nr. 10 Introdukcja (Chór): „In segreto a che ci chiama?“ (Scena 1)
    • Recytatyw (Zygmunt, Władysław, Anagilda, Radoski, Chór): „Ah! superato il bosco, o sorte avversa!“ (Scena 2)
  • Nr. 11. Chór (Chor, Anagilda, Radoski): „Viva Aldimira“ (Scena 3)
    • Recytatyw (Władysław, Aldimira, Zygmunt, Radoski, Anagilda): „O vista che m’agghiaccia!“ (Scena 3–4)
  • Nr. 12. Scena (Aldimira, Zygmunt): „Come!“ (Scena 4)
    • Duet (Aldimira, Zygmunt): „Tomba di morte e orrore“ (Scena 4)
    • Recytatyw (Radoski, Anagilda): „M’ingannaste, occhi miei?“ (Scena 5)
  • Nr. 13. Rondo (Anagilda): „Sognava contenti“ (Scena 5)
    • Recytatyw (Radoski, Władysław): „O ciel! tu riserbasti“ (Scena 6)
  • Nr. 14. Scena (Władysław): „Misero me!“ (Scena 7)
    • Aria (Władysław): „Giusto ciel che i mali miei“ (Scena 7)
    • Recytatyw (Zygmunt, Radoski, Aldimira): „Venga Egelinda“ (Scena 8–10)
  • Nr. 15. Scena (Radoski, Zygmunt, Aldimira, Chór): „Alla partenza“ (Scena 11)
    • Aria (Aldimira): „Ah signor, nell’alma mia“ (Scena 11)
    • Recytatyw (Ulderyk, Władysław): „Venga pur Ladislao“ (Scena 12)
  • Nr. 16. Kwartet (Aldimira, Zygmunt, Władysław, Ulderyk): „Genitor… deh vien!“ (Scena 13)
    • Recytatyw (Radoski, Ulderyk, Władysław): „Giusto ciel! qual mia sorte!“ (Scena 14–15)
  • Nr. 17. Wielka scena (Zygmunt, Ulderyk, Władysław, Aldimira, Chor): „O sorte barbara!…“ – „Vincesti, iniqua sorte!“ (Scena 16)
    • Aria w dużej scenie (Zygmunt): „Alma rea“ (Scena 16)
    • Recytatyw (Ulderyk, Aldimira, Władysław, Zygmunt): „E tu che per salvarlo“ (Scena 17)
  • Nr. 18. Finał II (Aldimira, Zygmunt, Władysław, Ulderyk, Chór): „Qual felice amico giorno“ (Scena 17) [9].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Wiarosław Sandelewski: Rossini. s. 72-73.
  2. Wiarosław Sandelewski: Rossini. s. 73-74.
  3. Tabela na podstawie Piotr Kamiński: Tysiąc i jedna opera. T. 2. s. 289.
  4. w opublikowanym druku libretta z 1815 r. we wstępie podano informację, że miejsce akcji to Gesna antica capitale della Polonia [1]
  5. Pod koniec utworu Zygmunt zabiera Aldamirę na swą stolicę, do sławnego miasta Gesna, idzie zatem o Gniezno. Piotr Kamiński: Tysiąc i jedna opera. T. 2. s. 289.
  6. W Polsce istniał spór czy Ulderyk to król Węgier czy Bremy. Za Bremą opowiadał się Sandelewski (Rossini, s. 72), za Węgrami P. Kamiński (Tysiąc i jedna opera, tom 2, s. 289. W opublikowanym druku libretta w 1815 r. we wstępie jest informacja, że chodzi tu o Węgry. W wykazie osób określono - Ulderyk - król Bohemii (Ulderico - re. di Boemia) dodając mu żołnierzy węgierskich.[2]
  7. Wiarosław Sandelewski: Rossini. s. 74.
  8. Piotr Kamiński: Tysiąc i jedna opera. T. 2. s. 289.
  9. wykaz numerów muzycznych i podział na sceny wg Paolo Pinamonti: Sigismondi (= Edizione critica delle opere di Gioacchino Rossini. Sezione prima – opera teatrali. Volume 14). Fondazione Rossini, Pesaro 2010.

Bibliografia | edytuj kod

  • Wiarosław Sandelewski: Rossini. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1980. ISBN 83-224-0133-7.
  • Piotr Kamiński: Tysiąc i jedna opera. T. 2. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Muzyczne SA, 2008. ISBN 978-83-224-0900-8.
Kontrola autorytatywna (opera):
Na podstawie artykułu: "Zygmunt (opera)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy