Dichromian potasu


Dichromian potasu w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Niebezpieczeństwo

Dichromian potasu, K2Cr2O7nieorganiczny związek chemiczny, sól kwasu chromowego i potasu. Jest trujący i rakotwórczy.

Spis treści

Otrzymywanie | edytuj kod

Związek ten można otrzymać w reakcji silnego kwasu mineralnego (np. kwasu siarkowego) z chromianem potasu:

2K2CrO4 + H2SO4 → K2SO4 + K2Cr2O7 + H2O

lub dichromianu sodu z chlorkiem potasu[1]:

Na2Cr2O7 + 2KCl → 2NaCl + K2Cr2O7

Właściwości | edytuj kod

W 500 °C ulega rozkładowi na chromian potasu, tlen i tlenek chromu(III):

4K2Cr2O7 → 4K2CrO4 + 2Cr2O3 + 3O2

Wykrywanie dichromianów w roztworach wodnych | edytuj kod

Dichromiany w roztworach wodnych można wykryć za pomocą próby Lehnera. Do ok. 3 ml badanego dodaje się kilka kropli wody utlenionej i roztworu kwasu siarkowego oraz 1 ml alkoholu amylowego, po czym całość należy wytrząsnąć. W obecności dichromianów zachodzi reakcja, w wyniku której do warstwy organicznej (alkohol) ekstrahuje się nietrwały nadtlenek chromu(VI), zabarwiając ją na niebiesko, natomiast w roztworze wodnym obserwujemy intensywne wydzielanie gazu (tlen) i stopniową zmianę barwy na zieloną (spowodowaną obecnością jonów chromowych(III)).

Równowaga dichromianychromiany | edytuj kod

W roztworach wodnych dichromiany są trwałe tylko w środowisku kwasowym, po dodaniu zasady ich barwa zmienia się z pomarańczowej na żółtą w wyniku rozpadu jonów dichromianowych do chromianowych:

Cr2O2−7 + 2OH- → 2CrO2−4 + H2O

Natomiast gdy do żółtych chromianów doda się kwasu, roztwór zabarwia się na pomarańczowo w wyniku reakcji odwrotnej:

2CrO2−4 + 2H+ → Cr2O2−7 + H2O

Zarówno w chromianach, jak i w dichromianach chrom występuje na stopniu utlenienia +6, wyżej wymienione reakcje nie są więc procesami redoks.

Zastosowanie | edytuj kod

Dwuchromian potasu jest wykorzystywany jako utleniacz w przemyśle chemicznym i preparatyce laboratoryjnej, poza tym do produkcji barwników, w elektrolizie, pirotechnice, wyrobie szkła, klejów, farbiarstwie, w fotografii, w litografii i w przemyśle ceramicznym.

Zakwaszony roztwór dichromianu potasu może służyć jako wskaźnik obecności substancji o własnościach redukujących (np. aldehydów) w badanym roztworze. Próba jest pozytywna, jeśli roztwór zmieni barwę w wyniku redukcji jonów Cr2O2−7 (pomarańczowe) do Cr3+ (zielone).

Roztwór dichromianu potasu w kwasie siarkowym znany jest pod nazwą chromianka. Mieszanina ta ma bardzo silne własności utleniające i była niegdyś masowo stosowana w laboratoriach do mycia szkła w celu usunięcia pozostałości substancji organicznych. Obecnie chromianka jest stosowana rzadko ze względu na kłopotliwą utylizację odpadów zawierających związki chromu, a związki organiczne usuwa się ze szkła za pomocą kąpieli w ługach (takich jak stężone roztwory NaOH lub KOH; roztwór propan-2-olanu potasu w propan-2-olu), lub w roztworze Pirania (mieszanina perhydrolu i kwasu siarkowego.

Zagrożenia | edytuj kod

Dichromian potasu, podobnie jak inne związki chromu(VI)[5], jest toksyczny i ma działanie mutagenne, teratogenne oraz rakotwórcze dla ludzi[6]. Jest też niebezpieczny dla środowiska[6][7]. W przypadku spożycia 2–3 gramów dichromianu potasu dochodzi do ostrej niewydolności nerek i wątroby oraz uszkodzenia układu pokarmowego, co często powoduje śmierć[8].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Podręczny słownik chemiczny, RomualdR. Hassa (red.), JanuszJ. Mrzigod (red.), JanuszJ. Nowakowski (red.), Katowice: Videograf II, 2004, s. 96, ISBN 83-7183-240-0 .
  2. a b Farmakopea Polska X, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2014, s. 4276, ISBN 978-83-63724-47-4 .
  3. a b CRC Handbook of Chemistry and Physics, David R.D.R. Lide (red.), wyd. 90, Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 4-82, ISBN 978-1-4200-9084-0 .
  4. Dichromian potasu (nr 483044) (ang.) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Stanów Zjednoczonych.
  5. Chromium in Drinking Water. Environmental Protection Agency, 2015-11-23. [dostęp 2016-07-12].
  6. a b Anita K.A.K. Patlolla Anita K.A.K. i inni, Potassium Dichromate Induced Cytotoxicity, Genotoxicity and Oxidative Stress in Human Liver Carcinoma (HepG2) Cells, „International Journal of Environmental Research and Public Health”, 6 (2), 2009, s. 643–653, DOI10.3390/ijerph6020643, ISSN 1661-7827, PMID19440407, PMCIDPMC2672371 [dostęp 2018-07-03] .
  7. Dichromian potasu (nr 483044) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Polski.
  8. J.P.J.P. Goullé J.P.J.P. i inni, Accidental potassium dichromate poisoning. Toxicokinetics of chromium by ICP-MS-CRC in biological fluids and in hair, „Forensic Science International”, 217 (1-3), 2012, e8–12, DOI10.1016/j.forsciint.2011.10.020, ISSN 1872-6283, PMID22024652 [dostęp 2018-07-03] .
Kontrola autorytatywna (związek chemiczny):
Na podstawie artykułu: "Dichromian potasu" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy