Kapalin


Kapalin w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kapalin (staropol. kłobuczek, kupalin) – hełm otwarty o dzwonie otoczonym szerokim, nachylonym w dół rondem; kształtem przypominał stalowy kapelusz (stąd nazwa). Dzwon mógł być zaokrąglony, o kształcie zbliżonym do półkuli lub szpiczasty, zbliżony kształtem do stożka. Czasem posiadał grań przebiegającą wzdłuż hełmu. Ronda mogły mieć różną szerokość oraz różny kąt nachylenia. W szerokich i mocno opadających rondach wycinano otwory umożliwiające widzenie, tak zwane wizury. Niektóre posiadały też nosal osłaniający twarz, nie ograniczając przy tym pola widzenia.

Kapaliny wywodzące się jeszcze ze starożytności (popularny w epoce hellenistycznej wśród najemników hełm beocki), używane były przez całe średniowiecze (np. Franków), ale największą popularność zdobyły w okresie późnego średniowiecza czyli od XIII do XV wieku. Był to najpopularniejszy i najtańszy hełm tego okresu. Mimo iż najczęściej wiązany jest z piechotą (szerokie rondo chroniło dobrze głowę i częściowo ramiona przed atakami z góry - np. jeźdźca), był noszony przez wszystkich, od zaciężnej piechoty po rycerstwo – m.in. był powszechnie używany przez polskie rycerstwo w czasie bitwy pod Grunwaldem (1410).

Z hełmu tego wykształcił się w XVI w. na zachodzie Europy (gł. Włochy, Hiszpania, Portugalia) nowy hełm – morion.

Oryginalny kapalin używany był w Polsce przez pocztowych husarii w okresie jej drugiej fazy rozwoju, to jest w latach 1576-1632. Charakteryzował się osłonami policzków, folgowym nakarczkiem, żłobionym dzwonem i osłaniającym twarz nosalem regulowanym śrubą, przechodzącym przez rondo.

W czasie I wojny światowej John L. Brodie skonstruował wywodzący się z kapalinu hełm Brodiego, stosowany przez Brytyjczyków w celu ochrony głów swoich żołnierzy.

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Kapalin" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy