Kutry rakietowe projektu 205


Kutry rakietowe projektu 205 w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kutry rakietowe projektu 205 (kod NATO: Osa) – seria radzieckich kutrów rakietowych, produkowanych od lat 50 do lat 80 XX wieku. Łącznie powstało ponad 400 jednostek tego typu. Oprócz Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, służyły również w Polsce i wielu innych państwach. Szeroko rozpowszechniona potocznie jest nadana im w nomenklaturze NATO nazwa typu Osa.

Spis treści

Opis typu | edytuj kod

Radziecki kuter rakietowy projektu 205U

Projekt kutra rakietowego projektu 205 zaplanowanego jako nosiciel przeciwokrętowych kierowanych pocisków rakietowych P-15, sprawdzonych po wojnie arabsko-izraelskiej w 1967 roku i podczas wojny indyjsko-pakistańskiej 1971 roku, powstał w leningradzkim Centralnym Biurze Konstrukcyjnym (CKB-5), a budowa miała miejsce w stoczniach w Leningradzie, Władywostoku i Rybińsku. W późniejszym czasie licencyjną produkcje podjęły także Chiny i Korea Północna. Okręty zostały zaplanowane jako nosiciele dla przeciwokrętowych kierowanych pocisków rakietowych P-15, które skonstruowano w biurze konstrukcyjnym MKB Raduga. Projekt miał niejawne oznaczenie kodowe Moskit[1].

Pierwsza generacja tych jednostek została określona w nomenklaturze NATO podtypem Osa-I, natomiast oznaczenie Osa-II zaczęto stosować w stosunku do okrętów proj. 205U, które różniły się od poprzedników mniejszymi cylindrycznymi wyrzutniami rakietowymi. Było to związane z wprowadzeniem zmodernizowanych pocisków przeciwokrętowych P-15U, mających składane skrzydła. Ostatnią istotną zmianą stało się wprowadzenie na uzbrojenie w latach 70 XX wieku rakiet P-15M (P-20) Termit, oznaczany proj. 205 Mod. (zmodyfikowany)[1]. Można wyróżnić następujące podprojekty omawianych jednostek pływających: 205U, 205T, 205EM, 205ET, 205Cz, 205EKB, 205ER, 205PE (poza 205U głównie eksperymentalne)[2]. Dla marynarki ZSRR zbudowano 177 kutrów rakietowych[3].

Kutry rakietowe projektu 205 mają ponad 200 t wyporności maksymalnej i długość około 40 m. Są jednostkami o niskiej wolnej burcie oraz niewysokiej i zaokrąglonej nadbudówce, ciągnącej się od zakończenia pokładu dziobowego do rufy. Czołową, podwyższoną część nadbudówki zajmuje główne stanowisko dowodzenia, a bezpośrednio za nim znajduje się konwencjonalny maszt z większością wyposażenia elektronicznego. W kierunku rufy ulokowane są kolejno niewielki maszt kratownicowy i podstawa z anteną radaru kierowania ogniem artylerii. Wyrzutnie pocisków przeciwokrętowych znajdują się po dwie na każdej burcie w okolicy śródokręcia i rufy. Pierwsza morska podwójna armata uniwersalna AK-230 ustawiona jest na dziobie, a druga mieści się bezpośrednio za nadbudówką na rufie.

Okręty tego typu otrzymały oprócz marynarki radzieckiej, polskiej i chińskiej także Algieria, Angola, Bułgaria, Egipt, Etiopia, Finlandia, Indie, Liban, Korea Północna, Kuba, Niemiecka Republika Demokratyczna, Rumunia, Somalia, Syria, Jemen Południowy, Jugosławia i Wietnam. W 1999 roku w służbie bojowej pozostawało około 100 jednostek.

Na podstawie kutrów rakietowych projektu 205 powstały kutry zwalczania okrętów podwodnych projektu 205P (według NATO: typ Stenka), a także wodoloty torpedowe proj. 206M i rakietowe proj. 206MR[1].

Nieliczne okręty, przestarzałe jako kutry rakietowe, zostały w latach 90. przebudowane na patrolowce, po zdjęciu wyrzutni rakiet i modyfikacji uzbrojenia (wśród nich trzy polskie i łotewski „Zibens”)[4].

Okręty polskie | edytuj kod

Odpalenie rakiety z polskiego kutra rakietowego proj. 205

Marynarka Wojenna Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej stała się odbiorcą 13 kutrów pierwszej generacji projektu 205. Były one wcielane do służby w latach 1964-1975. Otrzymały imiona od nadmorskich miast, z jednym wyjątkiem – Oksywiem, które jest dzielnicą Gdyni. Początkowo wchodziły w skład 3 Brygady Kutrów Torpedowych, a od 1971 roku 3 Flotylli Okrętów. Z upływem lat okręty utraciły wartość bojową. Wycofywanie ich ze służby rozpoczęto w 1984 roku, a zakończono w 2006 roku skreśleniem z listy floty dwóch ostatnich jednostek.

Jesienią 2008 roku zdecydowano o zachowaniu ORP "Władysławowo" w Muzeum Oręża Polskiego, skąd w marcu 2010 roku został przeholowany do Kołobrzegu i tam ustawiony na lądzie jako eksponat skansenu morskiego.

OORP "Dziwnów", "Świnoujście" i "Władysławowo"


Dane taktyczno-techniczne | edytuj kod

  • Wyporność:
    • standardowa: 172 t
    • pełna: 210 t
    • maksymalna: 220 t
  • Długość : 38,6 m
  • Szerokość: 7,6 m
  • Zanurzenie: 2,7 m
  • Wysokość: 9 m
  • Napęd:
    • rodzaj: trzy silniki wysokoprężne M503A2 lub M503A3 o mocy 2940 kW każdy.
      • dwa w pierwszej maszynowni napędzają zewnętrzne śruby
      • trzeci w drugiej maszynowni napędza środkową śrubę
    • pędniki: trzy śruby napędowe
  • Prędkość:
    • marszowa: 15 w
    • maksymalna: 37 w
  • Zasięg:
    • 800 Mm przy prędkości 25 w
    • 400 Mm przy prędkości 34 w
  • Autonomiczność: 5 dób
  • Załoga: 30 osób

Uzbrojenie | edytuj kod

Wyposażenie elektroniczne | edytuj kod

  • stacja radiolokacyjna wykrywania celów Rangout (Kod NATO: Square Tie)
  • system kierowania strzelaniem rakietowym Klon-205
  • system kierowania uzbrojeniem artyleryjskim MR-104 Ryś (Kod NATO: Drum Tilt)

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Apalkow 2010 ↓, s. 190.
  2. Apalkow 2010 ↓, s. 190-193.
  3. Apalkow 2010 ↓, s. 189.
  4. Jarosław Ciślak. BALTOPS ′98 w Gdyni. „Nowa Technika Wojskowa”. Nr 7/98, s. 50, 1998. Magnum-X. ISSN 1230-1655
  5. a b Opuszczenie bandery na dwóch okrętach Marynarki Wojennej. Marynarka Wojenna, 2003-02-05. [dostęp 2011-09-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)].
  6. a b Opuszczenie bandery na trzech okrętach Marynarki Wojennej. Marynarka Wojenna, 2000-10-29. [dostęp 2011-09-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)].
  7. http://www.mw.mil.pl/index.php?akcja=news&id=295 Opuszczenie bandery na okręcie rakietowym ORP „Dziwnów”]. Marynarka Wojenna, 2004-06-16. [dostęp 2011-09-11].

Bibliografia | edytuj kod

  • Jarosław Ciślak: Polska Marynarka Wojenna 1995. Warszawa: Lampart i Bellona, 1995, seria: Ilustrowana Encyklopedia Techniki Wojskowej. 6. ISBN 83-86776-08-0.
  • Keith Faulkner. "Jane's Okręty Wojenne. Przewodnik encyklopedyczny." Wydanie I. Tłumaczenie "Jane's Warship Recognition Guide." Przekład: Apoloniusz Siekański. Wydawnictwo Zysk i S-ka. Poznań 2004.ISBN 83-7298-588-X
  • Jurij Apalkow: Udarnyje korabli. Moskwa: Morkniga, 2010. ISBN 978-5-903080-40-3. (ros.)
Na podstawie artykułu: "Kutry rakietowe projektu 205" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy