Skrzydlik paprociowaty


Skrzydlik paprociowaty w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Skrzydlik paprociowaty (Fissidens adianthoides Hedw.) – gatunek mchu należący do rodziny skrzydlikowatych (Fissidentaceae). Występuje w Ameryce Północnej (Grenlandia, Kanada, Stany Zjednoczone[4]), Europie, Afryce Północnej[5] i Azji[4]. W Polsce podawany m.in. pasma Gorców[6] i Bieszczadów[7].

Spis treści

Morfologia | edytuj kod

Gametofit
Formuje darnie (luźne lub zbite), początkowo zielone, z czasem żółtozielone[5]. Łodyżki pojedyncze[5] lub rozgałęzione[4], dorastają do 10–15 cm wysokości, o listkach wyrastających dwustronnie[5], do 60 par[4]. Listki lancetowate, o lekko zaostrzonym szczycie, długości 3,5 mm, szerokości 1[5] mm do 1,2[4] mm, brzegiem nierówno ząbkowane, nieobrzeżone. Blaszka dwudzielna, ze skrzydełkiem szerszym od nasady blaszki właściwej. Żeberko kończy się 2-3 komórki[4] przed szczytem listka[5].
Sporofit
Jeden lub dwa sporogony wyrastają ze środka łodyżki. Seta jest u góry żółta, u dołu czerwona[5], dorasta do 25 mm[4]. Puszka zarodni dorasta do 2,5 mm długości, jest lekko zagięta, brunatna, z pojedynczym perystomem i wieczkiem o długim dzióbku. Zarodniki są gładkie, zielonożółte[5], o średnicy 13–22 µm[4].

Biologia i ekologia | edytuj kod

Gatunek kilkuletni, jednopienny lub dwupienny. Na obszarze Bieszczadów nie obserwowano sporogonów[7].

Gatunek cienioznośny, hydrofilny, słabo kalcyfilny[7]. Rośnie na mokrej glebie. Siedliskiem są wilgotne łąki, źródliska, torfowiska niskie, skały[5] i młaki[7]. Występuje wzdłuż cieków wodnych, w pobliżu wodospadów, u podstawy drzew, na rozpadającym się drewnie, na podłożu z wapienia lub piaskowca i głazach[4].

W Bieszczadach występuje do 804 m n.p.m.[7].

Systematyka i nazewnictwo | edytuj kod

Synonimy[3]: Fissidens gottscheaeoides Besch., Fissidens major Mitt.

Zagrożenia i ochrona | edytuj kod

Stanowiska gatunku występują w Polsce na obszarze chronionym w obrębie Bieszczadzkiego Parku Narodowego. W Bieszczadach nadano mu kategorię zagrożenia VU (narażony na wyginięcie)[7].

Przypisy | edytuj kod

  1. Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2021-03-26]  (ang.).
  2. B.B. Goffinet B.B., W.R.W.R. Buck W.R.W.R., Classification of the Bryophyta, University of Connecticut, 2008– [dostęp 2015-06-07]  (ang.).
  3. a b Fissidens adianthoides Hedw. (ang.). W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2017-02-05].
  4. a b c d e f g h i Fissidens adianthoides (ang.). W: Flora of North America vol. 27 [on-line]. [dostęp 2017-02-05].
  5. a b c d e f g h i Hanna Wójciak: Porosty, mszaki, paprotniki. Wyd. 2. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2007, s. 249. ISBN 978-83-7073-552-4.
  6. Adam Stebel, Paweł Czarnota. Wykaz mchów pasma Gorców w polskich Karpatach Zachodnich. List of mosses of the Gorce range in the Polish Western Carpathians. „Ochrona Beskidów Zachodnich”. 4, s. 7–25, 2012. 
  7. a b c d e f Jan Żarnowiec, Adam Stebel: Mchy polskich Bieszczadów Zachodnich i Bieszczadzkiego Parku Narodowego - stan poznania, ekologia, zagrożenia. Wyd. I. Ustrzyki Dolne, Bielsko-Biała: Ośrodek Naukowo-Dydaktyczny Bieszczadzkiego Parku Narodowego w Ustrzykach Dolnych, Instytut Ochrony i Inżynierii Środowiska Akademii Techniczno-Humanistycznej w Bielsku-Białej, 2014, seria: Monografie Bieszczadzkie. Tom XVI. ISBN 978-83-88505-49-2.
Identyfikatory zewnętrzne (takson):
Na podstawie artykułu: "Skrzydlik paprociowaty" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy