Wasyl III


Wasyl III w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wasyl III Iwanowicz (ros. Василий III Иванович; ur. 25 marca 1479, zm. 4 grudnia 1533) – wielki książę moskiewski od 1505 r.[1], syn Iwana III Srogiego (1462–1505) i jego drugiej żony, Zofii Paleolog.

Spis treści

Pochodzenie i rządy | edytuj kod

Urodził się jako piąte dziecko wielkiego księcia moskiewskiego Iwana III Srogiego i Zofii Paleolog, bratanicy ostatniego władcy Bizancjum Konstantego XI. Miał siedem sióstr m.in. królową Polski i wielką księżną Litwy Helenę i czterech braci.

W pierwszych dziesięcioleciach XVI wieku, kontynuując po swym ojcu dzieło podboju ziem ruskich, wdał się w wojny z Litwą i Polską (wojny litewsko-moskiewskie 1507–1508 i 1512–1522). W 1510 roku zdobył Psków, a w 1514 roku Smoleńsk. W 1521 roku przyłączył do swojej domeny Księstwo Riazańskie. Umocnił też swą władzę kosztem bojarów, którzy nadal jednak sprawowali pewną władzę w kraju: ściągali daniny i zasiadali w Dumie Bojarskiej.

Za Wasyla III zakończona została rozbudowa Kremla, który otoczony został ceglanym murem z wieżami. Zaznaczyło się również, po okresie mongolskich zniszczeń, ożywienie kultury, piśmiennictwa i malarstwa.

Małżeństwa i potomstwo | edytuj kod

W 1505 r. Iwan III przeczuwając swoją śmierć, postanowił ożenić swego najstarszego syna[1]. Do Moskwy sprowadzono około 1500 kobiet z wpływowych rodzin a wyboru przyszłej księżnej postanowiono dokonać według starego bizantyjskiego zwyczaju - oględzin[1]. Wybór padł na Sołomonię Juriewnę Saburową[1]. We wrześniu 1505 r. odbył się ich ślub, miesiąc przed śmiercią Iwana.[1]

Małżeństwo było bezdzietne. Po 20 latach Wasyl rozkazał zamknąć żonę w klasztorze przy użyciu siły[1]. Wielka księżna była w tym czasie w ciąży i chciano uniknąć skandalu, gdyż ojcem dziecka prawdopodobnie nie był Wasyl (plotkowano o nim, że jest bezpłodny)[1]. W klasztorze Sołomonia (już jako mniszka Zofia) urodziła syna, Gieorgija[1]. Na temat Gieorgija i jego życia powstało kilka hipotez, lecz żadna nie ma jednoznacznego potwierdzenia w źródłach historycznych.

21 stycznia 1526 r. mimo protestów Cerkwi Wasyl poślubił Helenę Glińską[2]. Na tą uroczystość wielki książę zgolił brodę, co stanowiło demonstracyjne odstępstwo od tradycji cerkiewnej[2]. Oburzenie drugim ślubem Wasyla wyraził patriarcha jerozolimski, który zagroził Moskwie "rzeką krwi, upadkiem głów wielmożów i płonącymi miastami"[2]. Helena miała wrogów na dworze wielkoksiążęcym, gdyż zarzucano jej pochodzenie z rodziny litewskich zdrajców[2]. Z tego małżeństwa pochodziło dwóch synów: Iwan IV Groźny i Jerzy[2]. Narodzinom obu towarzyszyły plotki, że ich biologicznym ojcem jest Iwan Owczina-Tielepniew[2].

Śmierć | edytuj kod

Podczas polowania Wasyl spadł z konia i zranił się w nogę[2].Na łożu śmierci zażądał, aby przyprowadzono do niego synów, aby jednemu z nich - Iwanowi - dostojnicy państwowi złożyli przysięgę jako przyszłemu wielkiemu księciu[2]. Wasyl zmarł w nocy z 3 na 4 grudnia 1533 r.[2]

Regencję w kraju z powodu małoletności Iwana objęła Helena Glińska. Iwan Owczina-Tielepniew stał się faworytem regentki[2]. W czasie regencji Heleny bojarowie próbowali odzyskać swe wpływy i znaczenie. Wzajemne porachunki, intrygi i spiski bojarów trwały kilkanaście lat, do czasu osiągnięcia pełnoletniości przez następcę tronu Iwana IV, który został koronowany na cara w 1547 roku.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h AndrzejA. Andrusiewicz AndrzejA., Iwan Groźny, 2006, s. 15-18, ISBN 978-83-7129-959-9 .
  2. a b c d e f g h i j AndrzejA. Andrusiewicz AndrzejA., Iwan Groźny, 2006, s. 20-22, ISBN 978-83-7129-959-9 .
Władcy Rosji

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Wasyl III" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy